29 oktober 1997

AVATAR 2012 ASTRO BOY THE INFORMANT! DOSSIER K EYES WIDE OPEN HUMPDAY LAILA'S BIRTHDAY THE BOX ALTIPLANO PARANORMAL ACTIVITY FISH TANK DOUBLE TAKE THE COVE A CHRISTMAS CAROL (3D)
IN THE CUT

Teleurstellingen en desillusies

DUNE: een eerste teleurstelling

Gigers eerste ernstige stapje in de betoverende wereld van de film (hij had in 1969 al intensief meegewerkt aan de 45-minuten durende amateur SF-film Swiss Made 2069) was met de film Dune. In 1975 kwam hij dank zij zijn vriend Salvador Dalí terecht in de préproduktie van het grootschalig drie uur durend SF-project Dune, gebaseerd op het werk van Frank Herbert. De film zou geregisseerd worden door cult-regisseur Alexandro Jodorovsky, en Dalí zelf zou, voor de gage van 100.000 dollar per uur, de hoofdrol voor z'n rekening nemen.

Op de set van Dune in Parijs, vertelde Jodorovsky aan Giger dat hij een hele planeet mocht vormgeven. Daarbij had hij de vrije hand. Alles mocht, behalve seks. Giger begon als een gek te schilderen - gebeten door de microbe van de inspiratie - aan de planeet Harkonnen die wordt beheerst door het slechte. De film werd later wegens een gebrek aan geldschieters afgeblazen, en Giger kreeg geen frank voor zijn bewezen diensten.

ALIEN: 'we hebben ons monster gevonden'

Het Dune-fiasco had dan toch één voordeel gehad. Op de Parijse set van Dune had Giger namelijk Dan O'Bannon ontmoet, de man die later het scenario van SF/horrorklassieker Alien uit zijn mouw zou schudden. Regisseur Ridley Scott had vooral een geloofwaardig monster nodig. Hij wilde een monster zoals het publiek er nog nooit één had gezien; niet zomaar een man in een rubberen pak. Tientallen voorstellen van evenveel verschillende ontwerpers werden overwogen, maar uiteindelijk was Scott met geen enkele creatie tevreden. Op het laatste moment stapte O'Bannon met Gigers boek Necronomicon naar Scott. Deze grasduinde geduldig in de reprodukties van Gigers macabere biomechanoïde wezens, en zei vervolgens tegen O'Bannon: 'we hebben ons monster gevonden'.

O'Bannon nam in juli 1977 contact op met de Zwitser die (met Dune nog in het achterhoofd) toehapte op voorwaarde dat hij op voorhand zou worden uitbetaald. Het schilderij waar het monster op werd gebaseerd was Necronom IV. Giger werd gevraagd het monster te ontwerpen in zijn verschillende stadia: van ei naar Facehugger en van Chestburster naar volgroeide Alien. Verder mocht hij de binnen- en buitenkant van een oude tempel ontwerpen, waar de eieren zouden gevonden worden (dit concept werd niet gebruikt in de afgewerkte film). Giger kreeg een voorschot van 1000 dollar en kon aan de slag. Hij schilderde een 35-tal schilderijen op drie maanden. Nadat hij z'n voorstellen naar Engeland had gestuurd, was het wachten geblazen. Gigers geduld werd beloond in februari 1978, wanneer hij van O'Bannon te horen kreeg dat 20th Century Fox het licht op groen had gezet. Enkele dagen later kreeg de surrealist in zijn nederige stulpje in Zurich bezoek van Ridley Scott en producers Gordon Caroll en David Giler.

Scott bleek zodanig in de wolken met Giger's input dat hij zijn nieuwe vriend prompt vroeg ook het planeetoppervlak, het buitenaards derelict (binnen- en buitenkant, inclusief cockpit en piloot, gebaseerd op het schilderij Necronom V, en eiersilo), hiërogliefen en cocons te ontwerpen (de twee laatsen werden evenmin gebruikt in de finale versie van de film). Giger werd bovendien uitgenodigd gedurende vijf weken te helpen aan de uitwerking van zijn creaties op de set van Alien, in de Londense Shepperton studio's. De legende wil overigens dat het budget van Alien met 2,5 miljoen dollar werd verhoogd wanneer de hoge pieten bij 20th Century Fox Gigers ontwerpen te zien kregen.

Vanaf mei 1978 begon Giger tegen de klok te werken op de set van Alien. De vijf weken werden uiteindelijk vijf maanden. Hij werkte er onder andere samen met Carlo Rambaldi, de Italiaan die later E.T. tot leven zou wekken. Alien werd uitgebracht in mei 1979 en werd een kritisch en box-office succes. Een jaar later, op 14 mei 1980 kreeg H.R. Giger een oscar voor de beste visuele effecten. Inmiddels is Alien uitgegroeid tot een cult-klassieker die de look van science fiction danig heeft veranderd. Gigers ideeën werden tientallen keren schaamteloos overgenomen in allerhande horror- en SF-prenten. Ondanks dit alles bleef voor Giger zelf het grote succes uit.

DUNE: een tweede teleurstelling

Na het succes van Alien werd Giger overspoeld door voorstellen van filmproducenten. Eén ervan was voor de nieuwe verfilming van Flash Gordon, een aanbod dat hij weigerde - een goede zaak!

Het project dat hem nog het meeste interesseerde was de heropleving van de Dune-verfilming. Deze keer zou Ridley Scott de prent draaien, en deze stopte niet onder stoelen of banken dat hij Giger wilde hebben. Tijdens de onderhandelingen echter werd het project, alweer uit kostenoverwegingen, in de koelkast gestopt. Uiteindelijk kwam Dune dan toch van de grond, met David Lynch als regisseur. Maar zonder de input van Giger. Een jammerlijke vergissing, zo blijkt uit het eindresultaat én uit de schilderijen die Giger voor Dune schilderde in '75.

THE TOURIST: uitgesteld

Het volgende project dat Giger boeide, leek meer potentieel te hebben. Universal Studios vroeg Giger in '82 allerhandse buitenaardse wezens te schetsen voor de SF-prent The Tourist, in een regie van Brian Gibson. De plot behandelt een ziekenhuis in New York, genaamd 'The Corridor' waar wetenschappers experimenteren met buitenaardse wezens. De kunstenaar leverde elf grote schilderijen en meer dan 70 schetsen in, maar het mocht niet baten. Wegens het enorme succes van E.T. werd The Tourist voor onbepaalde duur uitgesteld.

MOMO, PASSAGES EN THE MIRRORFF: njet

In 1983 stonden verscheidene projecten ter discussie. Vanuit het Duitse Rialto-Filme kwam het aanbod mee te werken aan de verfilming van Momo naar Michael Ende. Een Parijse filmgroep kwam van haar kant over de boeg met een scenario dat was gebaseerd op schilderijen van Giger. Het draaiboek had als werktitel Passages. Tenslotte werd er met Twentieth Century Fox onderhandeld over de horrorfilm The Mirrorff. Om onduidelijke redenen schoot geen enkele van deze projecten uit de startblokken, of alleszins niet met de medewerking van Giger.

FUTURE KILL: poster only

H.R. ging ermee akkoord voor de low-budget film Future Kill (1984) de affiche te ontwerpen, op vraag van regisseur Ron Moore. De film stelde niet veel voor. De poster des te meer.

POLTERGEIST 2: belabberde horror

De filmstudio MGM trad in 1985 in contact met de steeds meer verbitterde Giger, voor de creatie van een aantal horrorscènes voor Poltergeist 2. Brian Gibson regisseerde de prent, die een redelijk hitje werd in de V.S., maar Giger was niet te spreken over het eindresultaat. Het budget was nu eenmaal te klein om iets fatsoenlijks te maken van Giger's brilante ideeën. Uiteindelijk werden overigens slechts een fractie van die ideeën gebruikt.

ALIENS: zonder Giger's genie

Vreemd genoeg heeft Giger in het geheel niet meegewerkt aan de sequel op de Alien, de film die hem nochtans beroemd maakte. Verschillende bronnen geven hier twee tegenstrijdige redenen voor. Van de ene kant wordt er beweerd dat regisseur James Cameron nooit van plan was Giger bij het filmproject te betrekken. Anderen zijn dan weer van mening dat Cameron Giger wél op zijn set wou maar dat dit niet ging omdat hij reeds getekend had voor Poltergeist 2, die terzelfdertijd werd inblikt. Giger was uiteraard teleurgesteld, maar hij was niet te beroerd om zich zeer positief uit te spreken over Stan Winston's ontwerp van de Alien-queen.

TEITO MONOGATARI: onbekend is onbemind?

Het verre oosten kon niet langer doof blijven voor het fenomeen Giger. Japan bezweek in 1987, en regisseur Akio Jitsusoji strikte Giger voor het ontwerpen van Goho Doji, het monster in de film Teito Monogatari. De film werd - schok! - weldegelijk gemaakt, maar geen hond in het westen die er ooit nog van hoorde.

THE MIRROR: Necronomicon, the movie

William Malone kwam in 1988 op het idee om een prent te maken gebaseerd op Giger's Necronomicon, over biomechanische wezens die al milliennia lang in een andere dimensie achter de spiegels gevangen zitten. Op het allerlaatste moment besliste noodlijdende filmverdeler Orion het 6 miljoen dollar kostende project te dumpen, en wel omdat hun vorige horroruiting Monkey Shines genadeloos was geflopt aan de kassa.

ALIEN 3: alweer nie

In juli 1989 werd Giger door Gordon Caroll voor het eerst gecontacteerd voor Alien 3, het veelgeplaagde derde deel in de mateloos populaire reeks. Het project zou nog talloze keren van scenarioschrijver en regisseur veranderen, alvorens de taak toe te vertrouwen aan nieuwkomer David Fincher, die Giger in juli 1990 dolgraag betrok bij het ontwerpen van een panterachtige Alien op vier poten, een Chestburster en een water-Facehugger. Het contract voorzag een werktermijn van één maand. Giger, zo enthousiast als een kippetje, schoot in actie en schetste tientallen ontwerpen bij elkaar. Hij faxte ze allemaal door naar Fincher die aanvankelijk enthousiast reageerde. Giger stelde voor om de huid van zijn Alien te voorzien van valven, als een saxofoon, waaruit klanken komen die veranderen al naargelang het humeur van het beest. Om zijn werkgevers te overtuigen gaf hij fortuinen uit aan de bouw van een levensgroot model. Het voorstel werd echter verworpen en Giger's toch wel intrigerende Alien-o-foon idee stierf een stille dood.

Stilaan minderde ook het contact met David Fincher. Op de set werd uiteindelijk besloten af te zien van Giger's diensten, en in de plaats een beroep te doen op Alec Gillis en Tom Woodruff Jr. Nauwelijks had Giger deze tegenslag verwerkt of hij hoorde dat zijn naam op de aftiteling niet tussen de special effects-medewerkers vermeld stond, hetgeen hem logischerwijze alle aanspraak op een oscarnominatie ontnam. Er begon een ware fax-oorlog tussen Giger en zowel 20th Century Fox als de Academy, die allebei doof bleven voor zijn smeekbeden.

Alien 3 was de zoveelste desillusie voor de Zwitserse surrealist, die diep ontgooscheld was in de manier waarop Fincher hem had misbruikt. (Volgens sommige bronnen zou de poster van Alien 3, met de groenachtige gekrulde Alien, van de hand van Giger zijn, maar dit kunnen wij niet bevestigen).

THE TRAIN: wispelturige Scott

Misschien zou het in 1990 wel wat worden met The Train. Ridley Scott speelde met het idee om een film te draaien over een monsterachtige trein van een andere planeet. Giger was de aangewezen man voor deze taak, daar monstertreinen een vaak terugkerend thema vormen in zijn oeuvre. Een wispelturige Scott bedacht zich echter en schortte de film op. Giger is er alsnog in geslaagd zijn monstertrein te gebruiken in een droomscène in Species.

THE MYSTERY OF SAN GOTTARDO: 5 jaar nee

Hetzelfde jaar begon Giger te werken aan zijn eigen filmproject, gebaseerd op zijn biomechanische wezens Armando en Beinando, die bestaan uit één arm en één been. Het verhaal van The Mystery Of San Gottardo speelt zich af in de Gottard-bergen tijdens de jaren 20 en gaat over oprukkende militaire troepen in de tunnels van dit gebergte. Hij tekende het volledige verhaal van de film uit in de vorm van storyboards en is al vijf jaar vergeefs op zoek naar geldschieters. Het liefst van al zou hij zijn verhaal verfilmd zien door horrormeister Clive Barker, maar de kans dat dit bizarre werkje überhaupt wordt verfilmd is zeer onwaarschijnlijk.

DEAD STAR: Hellraiser in space

William Malone kwam in 90/91 weer even boven water met Dead Star. Dit zeer intrigerende script handelt over een buitenaardse machine, die de toegang vormt naar de hel. Het was aan Giger om deze plaats naar believen te bevolken met afzichtelijke schepsels allerhande. Voor de zoveelse keer had de Zwitser er best zin in, maar kreeg de kans niet zich te bewijzen. Dead Star, die 10 miljoen dollar zou gaan kosten, werd afgezegd.

BATMAN FOREVER: biomechanoide batmobile

In een zeer vroeg stadium van produktie van de derde Batman-film werd Giger gecontacteerd om de nieuwe Batmobile te ontwerpen. Nog voor hij een contract had ondertekend, zette hij zich aan het werk en kwam op de proppen met een min of meer biomechanoide batmobile met ribben waardoor je de binnenkant kon zien. Giger werd nooit betaald, maar de beschrijving van die Batmobile klinkt verdacht bekend in de oren.

SPECIES: 't iesj nie moeilijk...

Groot was de verbazing van de talrijke fans toen ze hoorden dat Giger zich in april '94 had verbonden aan een ambitieus SF/horrorproject onder de naam Species. Duidelijk gericht op het verwaarloosde Alien-publiek, handelt Species over een half menselijk/half buitenaards meisje, Sil, dat uit een labo weet te ontsnappen en naar Los Angeles trekt om er zich voort te planten. Roger Donaldson werd aangewezen als regisseur. Donaldson kwam bij Giger terecht nadat zijn zoontje hem naar een comic-winkel had gesleurd, waar hij op een boek van Giger (waar hij nog nooit had van gehoord) viel. Giger's contactpersoon werd Frank Mancuso Jr., de producer van Species die al eerder een aantal Friday The 13th-films had geproduceerd, en die de zoon is van de topman van MGM. Giger moest de buitenaardse gedaante van het meisje ontwerpen; de opdracht van zijn dromen, daar Giger in talloze werken erotiek succesvol weet te combineren met horror. Totaal paranoïa door zijn slechte ervaringen met de filmwereld, stuurde Giger in het begin slechts vage, onduidelijke faxen, om zichzelf ervan te verzekeren dat ze zijn ontwerpen niet konden gebruiken achter z'n rug. De schetsen werden door MGM goedgekeurd, contracten werden getekend en het echte werk kon beginnen. Giger werd uitgenodigd om te komen superviseren op de set, maar op hetzelfde moment werd zijn moeder Melly zwaar ziek, en hij wilde haar niet alleen laten. Niet veel later stierf ze. Giger was toegewezen op zijn faxtoestel en op vele nachtelijke telefoongesprekken met Mancuso en Steve Johnson, die van zijn tekeningen een tastbaar model moest maken. Er werden hem voortdurend video's toegestuurd waarop hij de constructie van de modellen kon volgen.

Op een bepaald moment trachtte Giger in Zwitserland overigens zelf een workshop op te starten waar hij zelf de modellen kon maken, maar die poging draaide uit in een fiasco. De kunstenaar wou echter weer veel meer dan van hem gevraagd werd. Hij bestookte Mancuso met faxen betreffende zijn ontevredenheid met het script. Het moest nu maar eens uit zijn met die vlammenwerpers en vuurzeeën op het einde van elke Amerikaanse film. Verder vond hij het nodig zelf op zoek te gaan naar de ideale Sil. Hij vond haar in de Zwitserse Nadia. Bovendien kwam Giger op de proppen met een eigen ontwerp van de titel. De cineasten bedankten echter vriendelijk voor al deze suggesties. Op één gebied had Giger echter meer succes. Hij kreeg de kans zijn spooktrein uit The Train te verwerken in een droomscène. Om de producers extra onder druk te zetten deze scène niet te knippen, bouwde Giger dan maar van zijn eigen geld een volledig werkend miniatuur van het helse ding. De scène zit dan toch in de film (een beetje kort naar de zin van de meester, maar goed), waarschijnlijk meer om van het gezeur verlost te zijn dan wat anders. Alles bij elkaar is Giger wel tevreden met het eindresultaat. Hij spreekt over Species als zijn beste filmervaring sinds Alien. Hij is echter niet te spreken over de mannelijke Sil, die niet van zijn hand is.

TOEKOMST: van Alien 4 tot Species 2

Concrete plannen zijn er nog niet, maar er is een goede kans dat Giger zal betrokken worden bij de produkties van Alien 4 en Species 2. Overigens blijven de opties op Aliens vs. Predator en Aliens vs. Species open. Vooral de laatste prent is ondenkbaar zonder Giger. Wat we wel met zekerheid kunnen vertellen is dat Giger de covers zal ontwerpen voor de tweede reeks Species- comics waarop de sequel zal gebaseerd worden.

Het is niet voor niets dat Hans Rudi Giger de 'Designer from Development Hell' wordt genoemd. Op 20 jaar tijd werd hij voor bijna evenveel projecten aangesproken. Slechts een fractie daarvan werden uiteindelijk gemaakt, en met slechts twee daarvan was Giger min of meer tevreden. Het is één van die vele Hollywood-tragedies, om een zwaar woord te gebruiken, die maar weer bewijzen dat geld het voor het zeggen heeft in Tinseltown, en niet creativiteit. Voor een man als Giger, die in zijn eigen wereld leeft en te goedgelovig is om in te zien dat hij wordt misbruikt, kan zoiets nefast zijn. We kunnen alleen maar hopen dat het succes van Species eindelijk hier en daar wat zielen heeft wakkergemaakt, die Giger volop de kans zullen geven zijn briljante fantasie tot uiting te laten komen.

Voor wie meer wil weten over Giger en zijn bijdragen voor films, kunnen we de boeken Giger's Alien, Giger's Film Design en The Making Of Species warm aanbevelen.

terug naar boven | afdrukken | bewaren als pdf | e-mail als PDF | als favoriet bewaren | Een probleem op deze pagina melden