Foto: BAC Films

INDEX >> RECENSIES >> AT FIVE IN THE AFTERNOON

AT FIVE IN THE AFTERNOON
I have a dream

Ingrid Dendievel | 14/09/2003

   

Nogreh is een jonge vrouw met een wel zeer ambitieuze droom: ze wil namelijk de eerste vrouwelijke president van Afghanistan worden. Hoe ze dit gaat verwezenlijken en met welk programma ze voor de dag zal komen, is ook voor haar niet duidelijk, maar zeker is wel dat ze het lot van de vrouw gaat verbeteren. Helaas ziet het er naar uit dat het bij een droom zal blijven. Er zijn ten eerste de zeer povere, zowat uitzichtloze levensomstandigheden; de stad waar ze woont is een ruine geworden, er is amper voedsel en drinkwater en overal liggen nog verraderlijke landmijnen. Maar er is ook - en vooral - de traditie die de vrouwen in een wel zeer onderdanige positie dwingt.

Onze heldin gaat op haar eigen manier tegen deze verstikkende regels in. Zo maakt ze haar vader wijs dat ze naar een koranschool gaat en eenmaal hij uit haar gezichtsveld is, ruilt ze haar zwarte sloffen is voor hoge hakken. Ongegeneerd gaat ze de straat op, haar burka-sluier opgeheven, een gebaar dat niet elke mannelijke voorbijganger weet te waarderen. Ze heeft een zeer levendige interesse in politiek - haar idool is Benazir Bhutto - maar ook hier stuit ze op onbegrip en wantrouwen. Voor de meeste mensen staat elk regime immers voor miserie; ze willen gewoon de draad van hun leven terug oppikken en zijn zeker niet geïnteresseerd in de naïeve dromen van een jong meisje.

Nogreh's vader staat dan weer symbool voor een rotsvast geloof en de oude vertrouwde waarden. Hij is alleszins opgezet met het gedwongen vertrek van de Taliban en ziet met lede ogen toe hoe de stad ten prooi valt aan 'godslastering'. Hierbij heeft hij het niet alleen zozeer begrepen op het veranderende gedrag van vrouwen; hij verhuist zelfs met dochter en schoondochter wanneer zijn buurman weigert om zijn radio stiller te zetten. Uiteindelijk besluit hij om met zijn gezin (of wat daar van overblijft) en zijn schamele bezittingen naar Kandahar te vertrekken omdat hij niet wil sterven in een stad die zo zedenloos is geworden.

De regisseur van At five in the afternoon is Samirah Makhmalbaf, dochter van gerenommeerd Iraans filmmaker Mohsen Makhmalbaf, die een paar jaar geleden ook al het lot van de Afghaanse vrouw onder de aandacht bracht in Kandahar. Samirah zelf is 23 en, ondanks deze zeer jonge leeftijd, al aan haar derde langspeelfilm toe. Van haar vader heeft ze in ieder geval haar aandacht voor visuele flair geërfd; op de één of andere manier kan je niet anders dan de woeste en onherbergzame Afghaanse berglandschappen en de schamele ruines mooi vinden. Bovendien slaagt ze erin om haar boodschap duidelijk over te brengen via zeer eenvoudige maar krachtige beelden: de witte schoenen met hoge hakken waarin Nogreh zo graag paradeert staan voor de vrouwelijkheid die ze jarenlang moest verborgen houden. Omdat deze beelden regelmatig worden herhaald, werken ze ook echt.

At five in the afternoon is een pessimistische en zeker geen toegankelijke film. Dit komt deels door het trage ritme, maar vooral door de allesbehalve vlotte acteerstijl van de amateuracteurs. Niemand van hen had ooit voor de camera gestaan en dat is er helaas ook aan te zien. Dat het ook anders kan, bewijst bijvoorbeeld een Ken Loach die ook vaak werkt met amateurs. Bovendien lijken de dialogen meer op stukken toespraken, waardoor de boodschap van de film er wel echt wordt ingeramd. Sommige scènes, zoals die tussen Nogreh en de Franse soldaat, missen hun doel dan weer niet; deze toon van ingetogenheid had best wat vaker in de film mogen voorkomen. Talent heeft ze zeker, Samirah Makhmalbaf, maar er moet nog wat aan geschaafd worden.