Foto: A-Film

INDEX >> RECENSIES >> GIRL WITH A PEARL EARRING

GIRL WITH A PEARL EARRING
Ze kijkt naar u, alleen naar u

Matthias Van Wichelen | 14/03/2004

   

Girl with a Pearl Earring is het fictieve verhaal van het meisje op het schilderij van Johannes Vermeer. Over het leven van de barokschilder is weinig geweten. Zijn klanten kwamen uit de bescheiden welvarende burgerij van de stad. Hij was katholiek en werkte bijna uitsluitend op bestelling. Amper zesendertig werken kunnen met zekerheid aan de schilder toegeschreven worden. Eén daarvan koos Chevalier als basisidee voor haar boek.

De sensuele manier waarop Vermeer het meisje met de oorringen de toeschouwer sensueel laat aankijken, de mond lichtjes geopend, is al eeuwen bron van speculatie en artistieke theorieën. Griet, zo heet het meisje, komt als calvinistisch boerenmeisje terecht in het kroostrijke gezin van de katholieke schilder. Ze wordt er een van de huishoudsters. Ze is jonger en mooier dan de andere werksters in het huis en Vermeer raakt al snel gefascineerd door Griet. Net als de zoon van de slager en Vermeers belangrijkste opdrachtgever trouwens. Allen hebben ze een boon voor de enigmatisch glimlachende meid.

De stijgende seksuele spanning tussen Griet en de schilder blijft niet onopgemerkt. Vermeers echtgenote ruikt en ziet het gevaar. Vermeer zelf schippert tussen de twee. Hij besnuffelt het meisje maar keert telkens terug naar zijn vrouw. Die bijna-momenten zijn de krachtigste van de film. Net als in Lost in Translation heeft Scarlett Johansson bijzonder weinig woorden nodig om het sluimerende, onuitgesproken verlangen van haar personage uit te beelden. Twee pinken die elkaar aanraken tijdens het mengen van de verf, de oorlel waarin het gaatje gemaakt wordt voor de oorring, Griet die met haar tong haar lippen natmaakt. Het zijn kleine gebaren, barstend van de sensualiteit. Colin Firth die de laatste jaren vooral speelde in voorspelbare romantische Britse komedies, is onverwacht overtuigend in zijn rol van laffe, twijfelende verliefde kunstenaar.

De manier waarop het licht valt over de prachtige decors in het middeleeuwse Delft benadert de meesterlijke lichteffecten van Vermeers schilderijen zelf. Zo is Girl with a Pearl Earring naast een machtige net-niet-relatie-film ook een prachtige tijdsschets die inzicht geeft in de rol van kunstenaars in de maatschappij, de weinig florissante omstandigheden waarin ze leefden en de heersende moraal van het tijdsgewricht. Vooral de hoofddoekscène legt een brandende link met de actualiteit.

Girl with a Pearl Earring is actiearm en wars van grote manoeuvres. Het is een subtiel verhaal, rustig verteld opbouwend naar een ongebruikelijke climax. Wanneer u in het Mauritshuis in Den Haag naar het echte doek gaat kijken, mag u gerust geloven dat Griet naar u kijkt, enkel en alleen naar u.