Zie ginds komt de stoomtrein...
Kerstmis is in Hollywood altijd een
periode van bezinning en vergiffenis.
En druiperig sentiment. Want op een
enkele uitzondering na mikken de
Hollywood-kerstfilms de laatste jaren
steeds nadrukkelijker op braaf
feelgood-entertainment, en blijven de
frisse ideeën keurig opgeborgen in de
kluis. Ook Robert Zemeckis' ambitieuze
kerstepos The Polar Express is niet
vrij van goedkoop sentiment, maar
verpakt het geslijm gelukkig wel in een
visueel verbluffend jasje.
Stel je voor. Je bent een Amerikaans
jongetje van een jaar of acht met een
gezond gevoel voor realiteit. Een van
de eerste vragen die je je op die
leeftijd stelt is natuurlijk: bestaat
de Kerstman eigenlijk wel? De naamloze
jonge held uit The Polar Express ligt
al een paar nachten wakker van die
vraag. Op school beweren de stoere
kinderen dat de Kerstman een verzinsel
is van de volwassenen; maar hoe komt
het dan dat zijn ouders bij hoog en bij
laag volhouden dat niet zij, maar Santa
op kerstavond de cadeautjes door de
schoorsteen propt? Is het dan toch maar
een verhaaltje? Net op het moment dat
de jongen 's avond in bed definitief
besluit dat de kerstman niet bestaat,
gebeurt er iets vreemds. Zijn bed
begint te trillen. En niet zo'n klein
beetje ook. Het lijkt wel alsof er een
trein door de straat komt gereden! Dat
blijkt geen slechte gok, want als de
jongen uit zijn slaapkamerraam kijkt,
ziet hij dat er voor zijn deur een
enorme puffende stoomtrein geparkeerd
staat. Vol ongeloof gaat de jongen een
kijkje nemen, maar als de conducteur
van de trein hem aanport om in te
stappen, twijfelt hij. Hebben zijn
ouders hem niet altijd op het hart
gedrukt dat je niet met vreemde mensen
mag meegaan? Gelukkig ziet de jongen
dat er in de trein nog meer spelende
kinderen zitten en besluit op het
allerlaatste nippertje toch in te
stappen. En dat is maar goed ook, want
anders had hij ongetwijfeld het
avontuur van zijn leven gemist.
Als hij goed en wel in de trein zit,
vertelt de conducteur aan zijn jonge
passagiers dat ze op de legendarische
Polar Express zijn gestapt en dat ze
over een paar uur de Kerstman in
levende lijve zullen ontmoeten. "En de
reden waarom jullie mee mogen", zegt de
conducteur, "is omdat jullie niet meer
in hem geloven." De jongen schrikt zich
een hoedje als hij hoort dat de
Kerstman dus toch bestaat, maar is niet
verbaasd dat er zoveel 'ongelovigen' in
de trein zitten. Het duurt niet lang
voordat de kinderen met elkaar
kennismaken en onze held raakt bevriend
met een klein meisje en een verlegen
jongetje, die allebei niet goed
beseffen wat er aan de hand is.
Gelukkig is er niet veel tijd om te
kniezen en voordat iemand ook maar de
kans krijgt om vervelende vragen te
stellen, wordt er op spectaculaire
wijze warme chocolademelk geserveerd.
Bovendien krijgen alle kinderen een
treinkaartje en wordt hen op het hart
gedrukt om die toch maar niet te
verliezen. Helaas laat een meisje haar
kaartje uit het raam vliegen, en voor
straf wordt ze door de conducteur mee
naar voorkant van de trein genomen. De
jonge held vreest dat de conducteur
haar van de trein zal gooien en hij
kruipt op het dak van de trein om haar
te redden. Maar zelfs op het dak van
The Polar Express valt er nog van alles
te beleven. Als je tenminste in spoken
gelooft...
Als er een ding is waar we regisseur
Robert Zemeckis niet van kunnen
beschuldigen, is het gebrek aan
ambitie. De man heeft zich de afgelopen
twintig jaar letterlijk uit de naad
gewerkt om zijn publiek de meest
spectaculaire filmavonturen voor te
kunnen schotelen. Voor de klassieker
Back to the Future maakte hij gebruik
van baanbrekende speciale effecten,
voor het geschifte Who Framed Roger
Rabbit? combineerde hij op unieke wijze
live-action en tekenfilmbeelden, en
voor het avonturenepos Cast Away liet
hij Tom Hanks twintig kilo afvallen en
deed hij zijn publiek zelfs een
traantje wegpinken bij het verlies van
een volleybal. Je moet het maar doen.
Ook voor The Polar Express legt
Zemeckis de lat weer onmetelijk hoog en
deed hij een beroep op de meest
geavanceerde computertechnieken om zijn
visie op het witte doek te krijgen.
Niet alleen werden alle sets van de
film volledig met de computer
geproduceerd, ook alle acteerprestaties
van de acteurs werden eerst met
zogenaamde motion-capture apparatuur
opgenomen en naderhand in digitale vorm
in het geheel verweven. Een tijdrovende
en peperdure klus, die er uiteindelijk
voor zorgde dat The Polar Express
zomaar even 170 miljoen dollar
verslond. Gelukkig heeft Zemeckis ook
begrepen dat je zo'n project nooit tot
een goed einde kunt brengen zonder
degelijk scenario, en bewerkte daarom
samen met Cast Away- scenarist William
Broyles een bekend kinderboek van
jeugdauteur Chris Van Allsburg.
Helaas is net dat boek van The Polar
Express een vergiftigd geschenk. Het
eerste deel van het verhaal mag dan wel
een wervelend, spannend en origineel
kerstavontuur zijn, het laatste stuk is
helaas toch weer tenenkrommend melig en
ergerlijk moraliserend. Ook de
filmversie van The Polar Express leidt
vreselijk onder dit euvel. Het
Amerikaanse filmpubliek heeft zoals
bekend heel wat minder moeite met
opgeklopte meligheid, maar het is nog
maar de vraag of wij nuchtere
Europeanen te vinden zijn voor prekerig
sentiment. Want uiteindelijk is de
boodschap van de film weer dezelfde als
altijd: "vriendschap is belangrijk,
respecteer je ouders, blablabla".
Natuurlijk zijn dit goede waarden om
aan de jeugd mee te geven, maar het is
minstens even belangrijk om het zodanig
te verpakken dat het niet op een braaf
zedenlesje gaat lijken.
The Polar Express heeft trouwens nog
één bijzonder vervelend, niet
onbelangrijk nadeel: de slechte
animatie van de jonge hoofdpersonages.
Zoals gezegd hebben Zemeckis en zijn
crew hun uiterste best gedaan om de
digitale kinderen er zo geloofwaardig
mogelijk uit te laten zien, maar helaas
hebben ze daarin jammerlijk gefaald.
Want hoe schitterend de decors en de
locaties van The Polar Express er ook
uitzien, zo houterig en vreemd ogen de
hoofdpersonages. Het realistisch
nabootsen van mensen is altijd al de
achilleshiel geweest van de digitale
animatie, en tot nu toe hebben zelfs de
digitale pioniers van Pixar zich er
niet aan gewaagd. Zemeckis bleef
hardnekkig geloven in de mogelijkheden
van digitale personages, maar rijdt
zichzelf daarmee onwillekeurig in een
zijstraat. Al uit de eerste vijf
minuten blijkt dat de digitale animatie
gewoon nog niet zo ver gevorderd is. De
jonge personages zijn dan ook niet om
aan te zien; ze bewegen raar en
onnatuurlijk en 'acteren' hun emoties
op de meest primitieve manier. Zemeckis
had beter voor een cartoon-achtige look
gekozen. Nu lijken zijn jonge
personages eerder op een soort botox-
zombies met menselijke trekjes, waar je
met alle moeite van de wereld geen
sympathie of medeleven voor kunt
opbrengen. Zelfs de goede voice-acting
van de kinderen kan daar geen
verandering in brengen. De enige
personages die er nog enigszins
acceptabel uitzien zijn de conducteur
en het treinspook, allebei met veel
enthousiasme gespeeld door Tom Hanks.
Toch is het ook bij allerbelangrijkste
hoofdpersonage weer even schrikken: de
Kerstman zelf. De gezellige dikzak
heeft weliswaar alle trekjes van de
typische kerstman (rood pak, bolle
buik, rode wangen), maar ziet er met
zijn dode ogen en lege glimlach zo
synthetisch en angstaanjagend uit, dat
we ons afvragen of de kleintjes in de
zaal er niet bang van zullen worden.
Maar ondanks alle kritiek heeft The
Polar Express gelukkig ook een aantal
bijzonder sterke troeven, die ervoor
zorgen dat de film uiteindelijk toch
nog het bekijken waard wordt. Regisseur
Zemeckis is immers een rasechte
verteller en als hij zich in zijn film
niet ophangt aan de beperkingen van
zijn computers, is The Polar Express
een waar avontuur. Vooral het eerste
uur is heerlijk meeslepend en minstens
even spannend als de meest recente
Harry Potter-film. En als er geen
lelijke, digitale mensenpersonages in
beeld zijn, wordt de kwaliteit van de
computerbeelden pas echt duidelijk. De
stoomtrein uit de titel is bijvoorbeeld
tot in het kleinste detail nagemaakt en
zoeft door de meest fantastische
sneeuwlandschappen. Net echt. En als de
Polar Express over bergtoppen en een
bevroren meer rijdt, weet je van de
opwinding niet waar je moet kijken. Het
eerste hoogtepunt van de film komt
trouwens al op het moment waarin een
van de kinderen zijn treinkaartje
verliest. Het kaartje vliegt door het
open raam naar buiten, komt in de
sneeuw naast de rails terecht en wordt
weer omhoog geblazen als er een roedel
wolven langs rent. Het kaartje wordt
daarna meegesleurd door de wind,
opgevangen door een majestueuze arend
en komt via een lange, spectaculaire
omweg weer terecht in het
verluchtingssysteem van de trein.
Visueel verbluffend, en het ultieme
bewijs dat je op filmisch vlak met de
computer bijna alles kunt bereiken.
Bijna alles. Want is het minstens even
belangrijk om je ook bewust te zijn van
de beperkingen van je medium. Op dat
vlak hebben Zemeckis en zijn ploeg zich
helaas stevig laten vangen. Je kan het
ze natuurlijk niet kwalijk nemen dat ze
de digitale animatie verder willen
laten evolueren, maar ze hadden zich
ook moeten realiseren dat dat niet ten
koste mag gaan van de geloofwaardigheid
van de hoofdpersonages. Maar toch, als
u zich over de gekunsteldheid van de
hoofdpersonages kunt heen zetten, is
The Polar Express voor het grootste
gedeelte een fijne, originele en vooral
goedgemaakte kerstfilm. En bijna goed
genoeg om de zedenpreek op het einde te
doen vergeten.
terug naar boven | afdrukken |
bewaren als pdf | e-mail als PDF | als favoriet bewaren
| Een probleem op deze pagina melden
|
uitmuntend
uitstekend
goed
middelmatig
onder middelmaat
slecht
afrader
