De Roemeense droom
In 1989 vielen de communistische regimes achter het voormalige IJzeren Gordijn als dominosteentjes. De vervelling van een beklemmende éénpartijstaat naar een open samenleving duurde langer dan verwacht en bovendien pijnlijker dan verhoopt. Wie goed vaarde onder het communistisch bewind was in een klap alles kwijt. Wie afzag, kreunde nog jaren onder de opgelopen trauma’s. Voor de oudere generatie in de voormalige Oostbloklanden kwamen de revoluties te laat, vastgeroest als ze zat in een hopeloos systeem van immobilisme. De veertigers en de vijftigers waren te moe om volop mee te profiteren van de wisseling van de macht. Het zijn de jonge gasten die hun voordeel gedaan hebben met de nieuwe regels en het harde spel van de vrijemarkteconomie. Jongeren die de wereld ontdekten en de gladde opportunisten die in sneltempo schandalig rijk werden. Bijna twintig jaar na de feiten is het stof gaan liggen, zijn de scherpe kantjes afgeveild en de diepste wonden geheeld. Tijd voor schrijvers en filmmakers om hun visie te geven op die woelige periode. Das Leben der Anderen blikt terug op het leven in de DDR. 4 Months 3 Weeks en 2 Days speelt zich af aan het eind van de jaren tachtig in een groezelige Roemeense provinciestad. Dictator Nicolae Ceausescu was toen nog stevig aan de macht. Aan het begin van California Dreamin’ (Nesfarit) is het Genie van de Karpaten al tien jaar verdreven, opgejaagd en geëxecuteerd. De geest van zijn regime waart nog rond in Capalnita, het stoffige nest waar in 1999 een Amerikaans NAVO-konvooi het ongeluk heeft opgehouden te worden door een overijverige stationschef Doiaru. Het konvooi vervoert per trein een high tech radarsysteem op weg naar Kosovo waar de beestachtige burgeroorlog woedt. De hoogdringendheid en het humanitaire karakter van de operatie maken hoegenaamd geen indruk op de functionaris. Die doet zijn job. De militairen hebben niet de juiste documenten dus de trein blijft staan. Er zit voor de Amerikanen niets anders op dan te ontspannen en te wachten tot de juiste stempels door de juiste mensen op de juiste papieren komen te staan. De versmachtende bureaucratie, de terreur van de papiermolen, speelt ook al zo’n belangrijke rol in 4 Months 3 Weeks en 2 Days waarin de twee meisjes alle moeite van de wereld moeten doen om een simpele hotelkamer gereserveerd te krijgen. 4 Months 3 Weeks en 2 Days en California Dreamin’ zijn twee exponenten van de Roemeense Golf. In Cannes won eerstgenoemde de Gouden Palm, California Dreamin’ won Un Certain Regard, een belangrijke nevencompetitie. Stilistisch vertegenwoordigen beide films twee uitersten. Het hyperrealisme van 4 Months 3 Weeks en 2 Days, gevangen in strakke donkere hartverscheurende scènes staat tegenover de kleurrijke magisch-realistische chaos van California Dreamin’. Thematisch behandelen ze hetzelfde onderwerp: de Roemeense samenleving waarin de kansen niet voor iedereen gelijk zijn en waarin de wet van de sterkte geldt. Christian Namescu maakte een weelderige, bonte allegorie. Roemenië is een Latijns land waar warm bloed door de aderen stroomt. De emoties zijn hevig, de reacties fel en onverdunds. Wanneer de NAVO-trein afgekoppeld op een zijspoor staat en duidelijk wordt een vertrek niet voor de eerste uren is, benadert de burgemeester van het dorp de Amerikanen. Hij nodigt hen uit voor het dorpsfeest, stiekem hopend dat er onder de soldaten rijke mannen zitten die later zullen investeren in zijn dorp zo groot als een molshoop. De jonge Amerikaanse soldaten zijn buitengewoon geïnteresseerd in het jonge vrouwvolk van Capalnita. De werknemers van de lokale fabriek maken van de aanwezigheid van de buitenlanders gebruik om in opstand te komen tegen de almacht van Doiaru die zijn functie als stationschef zonder scrupules misbruikt om goederen scheef te slaan en een lucratief nevenhandeltje op te zetten. Doariu’s dochter Monica brengt het hoofd op hol van David, een atypische soldaat. Gaandeweg wordt de reden voor de onverzettelijkheid van de stationschef duidelijk. Capalnita is een dorp zoals er honderden zijn in Roemenië. Door de lens van Christian Namescu lijkt het erg op een broeierig Latijns-Amerikaans dorp uit de romans van Gabriel Garcia Marquez en Mario Varga Llosa. Met excentrieke personages, onverklaarbare gedragingen, veel couleur locale en botsende belangen. Een microcosmos, bekeken door een microscoop. Het heeft ook wat weg van een dorp in de Far West waar de sheriff officieel de plak zwaait, maar de echte macht ligt bij de alwetende bankier of de uitbater van de saloon. Vijf dagen blijven de Amerikanen in het dorpje, vijf dagen die het leven van alle betrokkenen voor altijd zullen veranderen. Capalnita staat natuurlijk symbool voor de hele Roemeense maatschappij. Ieder personage staat symbool voor een deel van de bevolking. De puzzel is niet zo moeilijk in elkaar te leggen, de personages spreken voor zich. Het is hun interactie die de film haast onweerstaanbaar maakt. Namescu ontrafelt ieder personage tot op het bot zonder het mysterie weg te halen. De film is ingedeeld in hoofdstukjes, eentje per dag dat het konvooi stilstaat, en Namescu voegt dag per dag nieuwe elementen toe en jongleert behendig met de onderlinge machtsverhoudingen. De film bekijkt de karakters niet van één of twee kanten maar van zes of zeven. De vertelkracht van de regisseur uit zich het best in Monica, zinderend vertolkt door Maria Dinulescu. Vertegenwoordigster van het nieuwe Roemenië, met een niet te kanaliseren energie, elektrisch gelanden en altijd in controle over de situatie. Maria zit in de allermooiste scènes van de film, creatief in beeld gebracht met een wisselend kleurenpalet en af- en toenemende glans. De 155 minuten die de film duur zitten vol. Iedere minuut, iedere seconde telt. Wellicht had de film korter gekund, het verhaal zou er niet onherroepelijk geschaad door zijn, maar het zou absoluut ten koste zijn gegaan van de emotionele kracht van de rijk geschakeerde en veel gelaagde tableau vivant. De cast gaat naadloos op in het verhaal. Oude krijger Armand Assante speelt zijn zware stem feilloos uit in de stevige dialogen die hij voert met Razvan Vasilescu die als Domnul Doiaru perfect de ingehouden woede van een getormenteerd man portretteert. Het zijn Maria Dinulescu en de relatieve nieuwkomer Jamie Elman (als David) die in hun scènes samen het verschil maken. David trekt naar Maria als een bloem naar het licht. Hun zielen vinden elkaar, maar hun historie loopt niet af zoals de gebruikelijke filmliefdes. De uitgebalanceerde karakters hebben het werk van de acteurs vergemakkelijkt. California Dreamin’ (Nesfarit) is een heerlijk organisch geheel: visueel erg aantrekkelijk, met een stevig verhaal dat recht uit de buik en het hart komt. Een prachtig debuut dat de veelzijdigheid van de moderne Roemeense cinema eens te meer in de verf zet. Gezien op het Europees Filmfestival in Brussel 2007.
terug naar boven | afdrukken |
bewaren als pdf | e-mail als PDF | als favoriet bewaren
| Een probleem op deze pagina melden
| 
uitmuntend
goed
boven middelmaat
middelmatig
onder middelmaat
slecht
afrader
