MK2 International

INDEX >> FESTIVALS >> FILMFESTIVAL GENT 2009: FOCUS COMPETITIE

FILMFESTIVAL GENT 2009: FOCUS COMPETITIE
De competitiefilms doorgelicht

Matthias Van Wichelen  /  Kenny De Maertelaere  /  Jeffrey De Keyser | 05/10/2009

   

Na de koelbloedige politieke moord op hun ouders komen drie kinderen alleen te staan in de Koerdische stad Diyarbakir. Hun tante is de enige die nog voor hen kan zorgen, maar tot overmaat van ramp wordt ze ontvoerd door de Turkse geheime diensten. De kinderen verkopen alle bezittingen van hun overleden ouders om te kunnen eten, maar geld voor medicijnen voor de baby is er niet. De 10-jarige Gülîstan en haar jongere broer Firat zijn nu volledig op elkaar aangewezen. Ze komen op straat terecht, waar ze tussen de andere weeskinderen leren overleven. Min dît (***), het speelfilmdebuut van de in Ankara geboren en naar Duitsland geëmigreerde Miraz Bezar, heeft alle troeven in handen om de Grote Prijs voor Beste Film in de wacht te slepen: het is een ontroerend en toegankelijk sociaal-realistisch portret met maatschappelijke relevantie, levensechte personages, en een authentieke en gevarieerde muzikale score (van volkszang tot rap). De prent roept bij momenten herinneringen op aan het werk van de Iraanse regisseur Majid Majidi (Children of Heaven, The Color of Paradise), die als geen ander maatschappelijke conflicten door de ogen van kinderen kan vertellen. Bezar heeft bovendien het geluk te kunnen rekenen op een uitzonderlijk getalenteerd meisje (Senay Orak als Gülîstan), dat met haar grote ogen en haar indringend treurige blik de lens naar zich toezuigt (en de aandacht afleidt van haar beduidend minder begaafde tegenspelers en de lage productiewaarden van de film). Als een volleerd cineast richt Bezar de camera niet alleen op het gelaat van zijn protagonisten, maar ook op de verschillende gezichten van de stad, van de luxeflats tot de verkrotte zwerversbuurten. Min dît is een ietwat naïef, maar bevlogen kleinood om te koesteren. (jdk)

Het titelpersonage in The Stoning of Soraya M (* ½) is de moeder van twee zonen en twee dochters, de echtgenote van Ali en de nicht van Zahra. Die laatste vertelt het tragische verhaal van de Iraanse vrouw aan Franse journalist die toevallig in het dorpje beland is waar de gruwelijke feiten zich hebben voorgedaan. Het zit zo. Soraya's echtgenoot heeft een minnaresje van 14. Om met haar te kunnen trouwen, wil hij scheiden. Soraya zit dat niet zitten omdat ze na een mogelijke echtscheiding haar kinderen niet kan voeden. Ali zet dan maar een complot op waarbij ook de mullah van het dorp betrokken is. Wat met Soraya gebeurt is af te leiden uit de titel van deze Amerikaanse film. En Amerikaans is deze prent zeker. Het is een ongenuanceerde aanklacht tegen moslimfundamentalisme waarbij alle moslimmannen of extreem slecht of onmogelijk dom zijn. De vrouwen zijn op hun beurt weerloze slachtoffers of heldinnen. De zwart-wit tegenstellingen ondergraven de geloofwaardigheid van dit op waarheid gebaseerde verhaal. De overdramatische score en de wankele vertolkingen maken van The Stoning of Soraya M een gemiste kans. (mvw) 

Als het van ons zou afhangen, dan wint Kan door huid heen (*** ½) dit jaar met stip de festivalcompetitie. Het speelfilmdebuut van de talentvolle Nederlandse cineaste Esther Rots vertelt het verhaal van een getraumatiseerde vrouw (een fenomenale Rifka Lodeizen) die na een brutale aanranding een nieuw leven begint in een vervallen huisje op het Zeeuwse platteland. Anderhalf uur zien we haar worstelen met haar isolement, haar angsten en herinneringen, en misschien vooral met zichzelf. Ze loopt nerveus heen en weer, drinkt wijn, vloekt wild in het rond, voert chatsessies met lotgenoten, en mompelt onsamenhangend in zichzelf. Als het haar even te veel wordt, zoekt ze haar toevlucht in de kast. De nerveuze camera zit Marieke benauwend dicht op de huid. Beeld, geluid en tijd vermengen zich voortdurend met elkaar. De claustrofobische beeldvoering en discontinue montage worden bij momenten afgewisseld met open beelden van natuurlandschappen, een louterende (doch zeer intense) muzikale score en bezoekjes van haar begripvolle buurman (de immer sterke Wim Opbrouck), waardoor we af en toe even naar adem kunnen happen. Maar het verhaal wordt steeds grimmiger. Hoe meer Marieke zich afzondert, hoe meer de grens tussen realiteit en fictie vervaagt. Haar tocht door de woestijn is een proces zonder aanwijsbaar eindpunt. Kan door huid heen is een even intense als poëtische film die snijdt, schopt, en bedwelmt. Het is harde arthousecinema in zijn naakte essentie. (jdk)

Zion and his Brother (**) is een Israëlische post-traumatische coming-of-age-film. Klinkt serieus? Is het ook. Twee broers – de 14-jarige Zion en de 17-jarige Meir wonen bij hun alleenstaande moeder. Ze haten elkaar, niet zoals twee broers elkaar in een bepaalde fase van hun leven niet kunnen uitstaan, maar pure en onversneden haat. Wanneer Zion zijn schoenen kwijtgeraakt op het strand, helpt zijn oudere broer hem nog een laatste keer. Het is goedbedoeld maar het loopt totaal fout af. Wanneer ook de nieuwe vent van hun moeder zich steeds nadrukkelijker met hun leven bemoeit, vervliegt alle hoop op een happy end. Ronit Elkabetz – die u misschien herkent uit The Band's Visit – is uitstekend als moeder tussen twee vuren. Ook de jonge gasten spelen met overtuiging maar de debuutfilm van Eran Merav mist dramatische spankracht en eigenheid. De regisseur weet niet goed wat hij wil vertellen zodat het niet echt gaat over het ongeluk, noch over de nieuwe vent van hun moeder of over de getroebleerde relatie tussen jonge broer. Tijdens het karaokemoment raakt hij wel de juiste snaar maar drie minuten kwaliteit is natuurlijk veel te weinig om in aanmerking te komen voor een prijs in Gent. (mvw)

Ook dit jaar zal er geen Belgische winnaar zijn in Gent. Altiplano (**) barst van de goede bedoelingen maar gaat tenonder aan een dodelijk vermoeiende hoeveelheid (pseudo)symboliek en een gruwelijk gebrek aan zelfrelativering. De film heeft als nobele doel de aandacht te vestigen op een aantal wantoesten in Latijns-Amerika. Daar ontginnen westerse bedrijven goud- en zilvermijnen. Ze respecteren de rechten van de lokale bevolking niet, ze laten hen niet delen in de welvaart en ze verontreinigen het gebied. Olivier Gourmet speelt een dokter die tijdelijk gaat helpen in een dispensarium in het hooggebergte. De bewoners van één bepaald dorpje worden allemaal blind en zijn constant misselijk. In dat dorpje woont een meisje dat binnenkort gaat trouwen. Eerst moet haar toekomstige man hoog in de bergen geweid water halen van de gletjser. In Europa verwerkt een fotografe de dood van haar vaste gids in het Midden-Oosten. Die verhaallijnen lopen kriskras door elkaar. Miserie, ellende, rampspoed en tegenslag wisselen elkaar af. Het eerste deel is nog boeiend maar gaandeweg neemt de symboliek het over van de vertelling en wordt Altiplano een lastige bedoening. De film is serieuzer dan het verzamelde werk van Godard, Tarkovski en Ingmar Bergman samen. Van de pompeuze muziek wordt een mens ook niet vrolijker. (mvw)

There (**) – oorspronkelijke titel: Orada - vertelt één dag uit het leven van een disfunctioneel Turks gezin. Na de zelfmoord van zijn moeder reist postdoctorandus Mazhar naar Istanbul af voor de begrafenis. De hereniging met zijn zus Neslihan verloopt moeizaam. Na de begrafenis zoeken ze samen hun vader Erol op – die sinds de echtscheiding volledig teruggetrokken op een eiland woont – om hem op de hoogte te stellen van de dood van hun moeder. Er volgt een urenlang gesprek waarin het weinig glorieuze verleden van het gezin tot op het bot wordt uitgekleed. Het speelfilmdebuut van Hakki Kurtulus en Melik Saraçoglu is een familiedrama om snel te vergeten. Plottechnisch steekt de prent wel goed in elkaar: in het eerste deel van de film worden enkele subtiele hints weggegeven over het verleden van de personages (we lezen telkens fragmenten uit de afscheidsbrief van de overleden moeder) die later, tijdens het marathongesprek, als puzzelstukjes in elkaar vallen. Ook op het camerawerk – vooral tijdens de (soms gênante) begrafenisrituelen en de boottrip – en de acteerprestaties valt weinig af te dingen. Het inspiratieloze verhaal, dat amper het niveau van de gemiddelde Turkse tv-film overstijgt, en de vlakke, breed uitgesponnen dialogen doen de film echter de das om. Enkele verstilde blikken of een alternatief vertelperspectief hadden hier wonderen kunnen doen. De zeldzame visuele kunstjes kunnen bekoren, maar staan bijna nooit in functie van het verhaal. Ook aan de filmmuziek zal de festivaljury geen vette kluif hebben: verder dan de openings- en slotscène reikt de soundtrack niet; van een wezenlijke impact op het eindresultaat is dan ook geen sprake. (jdk)

Warme zomerkleuren, prachtige kaders en een heel aantrekkelijke cast: visueel is de Hongaarse competitiefilm Lost Times (**) bijzonder geslaagd. Ook het uitgangspunt heeft veel potentie. Een zwakzinnig meisje woont met haar oudere broer in een dorp aan de grens met Oekraïne. De jonge twintiger verdient zijn geld met sigarettensmokkel en de reparatie van auto's. Ingenieurs zijn de bouw van een drukke autoweg aan het voorbereiden. Dat biedt nieuwe uitzichten op (illegale) inkomsten. Zo ver is het nog lang niet. Wanneer zijn zusje brutaal wordt verkracht, begint de lokale politie te spitten in zijn activiteiten. Sfeer met overvloed – mede dankzij de straffe soundtrack vol liedjes in een stijl die echoot naar Lamb & Norah Jones en – ook een aantal krachtige scènes maar over het algemeen is het meer van hetzelfde. Drama's over slaperige dropen in the middle of nowhere zijn er in overvloed. Dit is een niet-onverdienstelijke Hongaarse versie maar ook niet meer dan dat. (mvw)

In het Duitse Whisky mit Wodka probeert een acteur zijn collega's te overtuigen van het feit dat hij gestopt is. In het Deense Applaus (***) doet een toneelactrice hetzelfde met haar ex-echtgenoot. Toen ze nog zoop als een zin – haar eigen woorden – stond ze vrijwillig het hoederecht over haar kinderen af. Ze mishandelde haar twee zoontjes pychisch en fysiek. Nu wil ze opnieuw een rol spelen in hun leven. Haar ex is hertrouwd met een psychologe en de kinderen stellen het goed. De actrice begint een charmeoffensief. Het kerkkoor, een subtiele pianotoets en zacht gitaargetokkel begeleiden dit zeer sterke echtscheidingsdrama waarin geen woord te veel gezegd wordt. De grote Paprika Steen zet voor de zoveelste keer een glansrol neer als valse, lieve, manipulatieve, gemene, verdrietige vrouw. (mvw)

In het Zweedse A Rational Solution (**) probeert regisseur Jörgen Bergmark het absurde met het dramatische te verenigen in zijn verhaal over twee koppels wiens levens door overspel beheerst worden. Als de over relaties in een kerk predikende Erland verliefd wordt op Karin - de vrouw van zijn beste vriend - gaan de poppen aan het dansen. Erland, in de overtuiging dat eerlijkheid hen kan redden, stelt voor om samen met zijn vrouw, minnares en bedrogen vriend onder één dak te gaan leven, zodat de passie tussen de twee overspelige tortelduifjes kan uitdoven. En terwijl Erland en Karin (Pernilla August, een naam die bij Star Wars-liefhebbers een belletje zal doen rinkelen: ze vertolkte de moeder van Anakin Skywalker in The Phantom Menace en Attack of the Clones) samen de ene wilde nacht na de andere beleven, liggen de getergde echtgenoot en echtgenote eenzaam op de sofa. Wat begint als een interessant, door gortdroge humor gekenmerkte tragikomedie, mondt algauw uit in “gespeeld theater” (eerder een veredelde deurenkomedie). De vertolkingen zijn niet slecht, maar het scenario kabbelt incidentloos voort, en de absurde situaties ruimen baan voor dramatische gesprekken die haaks staan op de aanvankelijke sfeer van de film. De ontknoping moet ruimte bieden voor interpretatie, maar de prent heeft op dat moment al lang de aandacht van het publiek verloren. En wat de link is met “muziek in de film”? We weten niet of een half uitgevoerde seksscène op een piano telt, maar het is aan de jury om dat uit te maken! (kdm)

De Frans-Duits-Chinese coproductie John Rabe (** ½) vertelt het waargebeurde verhaal van het titelpersonage, een Hamburgse zakenman die bijna dertig jaar de plaatselijke afdeling van Siemens in de Chinese stad Nanking heeft geleid maar in 1937 teruggeroepen wordt naar Berlijn voor een vermeende promotie. Enkele dagen voor zijn vertrek raakt Nanking betrokken in de Tweede Chinees-Japanse oorlog. Hoewel er een veiligheidzone gecreëerd wordt om de burgers te beschermen, laat het Japanse Keizerlijke Leger geen mogelijkheid onbenut om de stad te verpletteren. Duizenden Chinese krijgsgevangenen worden geëxecuteerd (de Japanners hebben zelfs een spelletje ‘om ter meest onthoofdingen uitvoeren’ bedacht), vrouwen worden aan de lopende band verkracht, en volledige dorpen worden platgebombardeerd. Als voorzitter van de Nanking Veiligheidszone heeft John Rabe naar schatting 200.000 Chinese burgers van een gruwelijke dood gered. De man wordt dan ook wel eens de Chinese dr. Schindler genoemd. De verfilming van Rabe’s heldendaden moet het echter op alle fronten afleggen tegen Spielbergs meesterlijke biopic Schindler’s List. Hoewel het terreurbewind van de dolgeslagen Japanners en de vastberadenheid van John Rabe erg knap in beeld worden gebracht, gaat de film wat gebukt onder een doorzichtig raamwerk van achterhaalde genreconventies en een reeks melodramatische muzikale intermezzo’s met dito plotwendingen. De pakkende beelden en de doorleefde vertolkingen van hoofdrolspeler Ulrich Tukur (die we straks nog terugzien in Das weiße Band) en dokter Steve Buscemi – Daniel Brühl loopt er wat verloren tussen – tillen John Rabe boven de middelmaat uit, waardoor we de film toch als een boeiend kijkstuk kunnen catalogeren. (jdk)

Vorig jaar zorgde Andreas Dresen in Gent voor ophef met Wolke Neun, zijn film met poedelnaakte bejaarden. Voor Whisky mit Wodka (***) zal hij minder aandacht krijgen, maar het is op alle vlakken een sterkere film. Centraal staat een oudere filmacteur met een gigantisch drankprobleem. Hij is de Jan Decleir – een topacteur met een groot commercieel bereik – van Duitsland dus hij kan zich nogal wat veroorloven. De producer heeft er niet alle vertrouwen in want die haalt een andere acteur naar de set als back-up. Alle scènes worden twee keer gedraaid: één keer met de grote ster, een tweede keer met zijn stand-in. Film-over-film kan incestueuze trekjes hebben. Het scenario bevat genoeg niet-filmgerelateerde elementen om boeiend te blijven. Zo is de regisseur nu getrouwd met de ex van zijn hoofdrolspeler en vonkt het tussen verschillende crewleden. De film die ze opnemen speelt zich af in de jaren twintig en de muziek uit de periode vormt het belangrijkste bestanddeel van de zachte soundtrack. De prijs voor de originaliteit pakt Whisky mit Wodka niet. Toch zal deze oerdegelijke, traditioneel opgebouwde en sterk geacteerde film gesmaakt worden door een breed publiek. (mvw)

Het Noorse Troubled Water (***) valt uiteen in twee scherp afgetekende delen. In de eerste helft van het verhaal volgen we de moeizame rehabilitatie van Jan Thomas, een veroordeelde moordenaar. Halverwege de prent verlegt regisseur Erik Poppe zijn focus naar de moeder van het jonge slachtoffer, die haar demon op het spoor komt. Hoewel de film vrijwel voortdurend intrigerend blijft en de vertolkingen van de cast uitstekend zijn, komen er weinig verrassingen en loopt de ontknoping, waarin de onafwendbare confrontatie tussen de twee hoofdpersonages plaatsgrijpt, redelijk mank. Gelukkig wordt alle kommer en kwel doorspekt met veel muziek wanneer Jan Thomas een job krijgt als organist in een kerk. De orgelversie van Bridge over Troubled Water en andere muzikale interludes, waarin de getroebleerde dader zijn wroeging en frustratie kwijt kan, zijn lichtpunten in deze gitzwarte vertelling. (kdm)

Met alle ogen van de filmminnende massa gericht op het overigens uitstekende De Helaasheid der Dingen werd op de eerste dag van de persvoorstellingen bijna onopgemerkt het startschot gegeven van de prestigieuze Officiële Selectie. De eerste film die kans maakt om in de prijzen te vallen is Eyes Wide Open (***), een Israëlisch drama over een ontluikende homoseksuele relatie tussen een gesloten (en getrouwde) slagerszoon en diens werknemer. Het verhaal heeft weinig om het lijf en regisseur Haim Tabakman vertelt niets dat we nog niet eerder zagen. Maar dankzij de goede centrale vertolking van Zohar Strauss als de met zichzelf en zijn geloof worstelende Aaron, en de zwaarmoedige doch melodieuze filmmuziek van Nathaniel Mechaly kan dit toch op onze goedkeuring rekenen. Het is nog veel te vroeg om nu al te voorspellen of deze film enige kans maakt om de prijs voor Beste Film in de wacht te slepen. Het zou echter niet de eerste keer zijn dat een inhoudelijk en visueel weinig spectaculaire maar degelijke, sociaal-realistische tragedie uiteindelijk in de schijnwerpers komt te staan. (kdm)