Hitchcock als spiegel
Wat hebben Alfred Hitchcock, de Koude Oorlog, koffiereclame en dubbelgangers met elkaar gemeen? Op het eerste gezicht niets, maar dat is buiten Johan Grimonprez gerekend. In Double Take bundelt de Belgische filmer-kunstenaar ogenschijnlijk losse videofragmenten tot een filmische meditatie over de cultivering van angst in onze beeldcultuur. Onze ervaring van de realiteit is gebaseerd op een mix van paradigma’s en verzinsels. Dat is het uitgangspunt van Double Take, een soort uit de hand gelopen essay waarin Grimonprez een bewogen stuk geschiedenis herschrijft vanuit een magisch-realistische invalshoek. De film presenteert zich als een terugblik op de Koude Oorlog door de bril van Alfred Hitchcock. Centraal staan de nieuwsarchiefbeelden uit de periode van gewapende vrede tussen het communistische Oosten en het kapitalistische Westen eind de jaren vijftig, begin de jaren zestig: het Spoetnik-programma, het Kitchen Debate tussen president Nixon en Sovjetleider Chroesjtsjov, de Cubacrisis, de machtsovername van Brezjnev, de ruimtewedloop, en de snelle verspreiding van de televisie in Amerika. Die beelden worden schijnbaar willekeurig afgewisseld met fragmentjes uit de beruchte televisieserie ‘Alfred Hitchcock presents’, teasers en commercials voor Hitchcocks nieuwe films, stukjes interview met de professionele Hitchcock-lookalike Ron Burrage, en een gefingeerd hitchcockiaans subplot van coscenarist Tom McCarthy - losjes gebaseerd op een kortverhaal van Jorge Luis Borges - waarin de Master of Suspense tijdens de opnames van The Birds zijn dubbelganger achtervolgt in een zelf beraamd moordcomplot. Langzaam maar zeker haken de verhaallijnen in elkaar, en worden de beoogde parallellen duidelijk. Door Hitchcocks Macguffin-theorie te spiegelen aan het verloop van de Koude Oorlog, en The Birds op te voeren als een metafoor voor het Rode Gevaar en de alomtegenwoordige aanwezigheid van media in onze maatschappij, ontbloot Grimonprez de alsmaar aanzwellende ideologische macht van de media en de populaire cultuur waarin ramptoerisme en voyeurisme een centrale rol vervullen. Door het geïnstitutionaliseerd wantrouwen tijdens de Koude Oorlog te koppelen aan het paranoïde subplot met de dubbelgangers (de lijzige voice-over van Mark Perry als Hitchcock: "They say that if you meet your double, you should kill him. Or that he will kill you…”) fungeert de microkosmos van Double Take als een spiegel voor de toenmalige en hedendaagse politiek van de angst en onze obsessie voor apocalyptisch doemdenken. Misschien is de ‘war on terror’ net als de Koude Oorlog ook wel één grote Macguffin, zo lijkt de regisseur ons te willen vertellen. Hoewel het al geen evidente opgave is om je als kijker te verplaatsen in het eigenzinnige universum van Double Take, haalt Grimonprez opmerkelijk genoeg ook nog eens de vaart uit zijn verhaal door systematisch reclameblokjes voor Folger's Coffee in te lassen. Maar dat lijkt een bewuste keuze. Het naïeve en amusante karakter van de commercials is niet alleen tekenend voor de tijdsgeest tijdens de jaren vijftig en zestig, het is evenzeer een knipoog naar onze eeuwige drang tot herhaling. Toegegeven, de verbanden die Grimonprez probeert te leggen, lijken soms wat van de pot gerukt, en de veelvuldig opgevoerde Hitchcock-lookalike Ron Burrage zit meestal maar wat aan te modderen. Maar de suspenserijke terugblik op de Koude Oorlog, de intrigerende kanttekeningen bij de macht en de rol van de media, de genremix van documentaire en fictie (en zowat alles daartussen), en de liefde van de makers voor het werk en de persoon van Alfred Hitchcock werken enorm aanstekelijk, en maken van Double Take een verbluffend filmisch experiment. Veel excentrieker kan een postmoderne collagefilm niet worden. Gezien op het 36ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent.
terug naar boven | afdrukken |
bewaren als pdf | e-mail als PDF | als favoriet bewaren
| Een probleem op deze pagina melden
| 
uitmuntend
uitstekend
boven middelmaat
middelmatig
onder middelmaat
slecht
afrader
