INDEX >> ACHTERGRONDEN >> REGISSEUR-COMPONIST-RELATIES (2)

REGISSEUR-COMPONIST-RELATIES (2)
Burton & Elfman's Big Adventures

Erwin Taets | 18/09/1995

Burtons carrière begon aan de dure tekentafels van de Walt Disney Studio's in Los Angeles. Zijn sinistere fantasieën leverden hem zelfs een ereplaatsje op tussen de tekenaars van The Black Cauldron (1985), één van de Disney-flops uit het pre-Mermaid tijdperk, en het was net die ietwat griezelige kijk op de wereld die maakte dat de film niet echt aansloeg bij kinderen. 'Dan doe ik maar iets voor volwassenen,' besloot Burton. Hij verliet Disney om pas acht jaar later terug te komen en begon te sleutelen aan wat zijn eerste langspeelfilm zou worden: Pee-Wee's Big Adventure.

Net als Tim Burton was Danny Elfman in 1985 nog maar een groentje in de filmindustrie. Als filmcomponist had hij slechts enkele kleinere scores op zijn naam (vooral voor t.v.-films en derderangs tienerprenten) en hij vond dat het nu tijd werd voor een grotere uitdaging. Toen hij van Burtons plannen hoorde om een film te maken rond kinderheld Pee-Wee Herman, besloot hij zijn kans te wagen.

Burton herkende in de muziek die Elfman hem liet horen meteen zijn eigen stijl en the deal was on. Elfman componeerde een wonderlijke score voor de live-action cartoon en de prent werd een grote hit. Dat de film later uit roulatie moest worden genomen omdat de hoofdrolspeler masturberend in een porno-theater was aangetroffen en daarmee zijn kindervriend-status voor goed kwijt 'speelde', kon hen weinig schelen: de regisseur-componist- samenwerking Burton-Elfman was een feit.

Hun volgende samenwerking zou Beetlejuice (1988) worden, het verhaal van een pas-overleden paartje (Alex Baldwin en Geena Davis) dat met een Helemaal-Dood-ervaring moeten weten om te springen. Elfman haalde zijn inspiratie bij Harry Belafonte en ontwikkelde thema's rond diens Day-O en Jump In Line (Shake, Shake Señora). Het werd een groteske up-tempo score vol verrassende geluidseffecten.

Zijn veruit beste muziek tot nu toe componeerde hij voor Tim Burtons meest tot de verbeelding sprekende film: Edward Scissorhands (1990), met Johnny Depp, Dianne Wiest en Winona Ryder in de hoofdrollen. Het is een lyrische score geworden, met bedwelmend mooie koorgezangen en een verfijnde orkestratie.

Voor de muziek liet Elfman zich inspireren door het winterseizoen waarin Edward Scissorhands zich afspeelt en door het contrast tussen de ijskoude temperaturen en de gezellig warme sfeer van de dagen rond oud en nieuw. De muziek biedt gotiek op zijn puurst in de vorm van een ongewoon romantische score die door soundtrack-liefhebbers overal ter wereld unaniem als Elfmans chef d'oeuvre wordt aanzien.

Van een heel andere aard zijn Elfmans twee scores voor Burtons films over de zwarte vleermuis uit Gotham City, Batman (1989) en Batman Returns (1992). Zeer gevarieerde muziek schreef hij voor deze twee films, van fanfare- geschetter (herkennen we daar zowaar Bobbejaan Schoepens Café Zonder Bier?) tot zwaar bombastisch werk voor groot koor en orkest. Plus: even elegante neventhema's als Michelle Pfeiffer en Kim Basinger samen. Voor de eerste film kreeg de soundtrack de hulp van Prince, voor de tweede film schreef Elfman door merg en been scheurende popmuziek voor Siouxsie and the Banshees. Overigens, voor de derde, door Burton slechts geproduceerde Dark Knight-fabel, Batman Forever, kreeg niet Elfman maar 1995-oscar-nominee Elliot Goldenthal (van onder andere Interview with the Vampire, Drugstore Cowboy en Alien 3) de opdracht de muziek te schrijven.

Het ziet er trouwens naar uit dat het (voorlopige althans) afgelopen is met de Elfman-Burton-samenwerking, want ook voor Ed Wood koos Burton een ander componist: daar mocht Howard Shore (van onder andere The Silence of the Lambs, Mrs. Doubtfire en Patriot Games) het werk opknappen. Hun laatste coöperatie dateert van 1993: het Disney stop-motion meesterwerkje The Nightmare Before Christmas, gebaseerd op een gedicht dat Burton had geschreven toen hij acht jaar tevoren nog bij de Studio's in dienst was.

Ook hier liet Burton het regisseren aan iemand anders over (Henry Selick), omdat hij zich geen twee jaar kon vrijmaken. Dit is Danny Elfmans eerste score voor een musical, en hij schreef niet alleen alle tekst en muziek, zelfs de stem van Jack Skellington, het hoofdpersonage, heeft hij ingezongen. In het Halloweensfeertje waar deze film in baadt voelt Elfman zich natuurlijk op en top thuis en de soundtrack is er één uit de duizend geworden. Het is kerstmuziek met een grimlach, oftewel: griezelgeluiden in pastelkleuren.

Tussen al die Burton-films door schreef Elfman nog enkele andere interessante scores. Vermeldenswaardig zijn onder andere Dick Tracy en Darkman (1990), Article 99 (1991), Sommersby (1993), en natuurlijk zijn themes voor de t.v.-series The Simpsons en Tales from the Crypt.

Is het nu afgelopen tussen Burton en Elfman? Hopelijk niet, want de zes scores die uit hun acht jaar durende samenwerking zijn ontstaan, zijn stuk voor stuk pareltjes. Alle scores zijn verkrijgbaar op c.d. en voor de echte hardcore fans is er binnenkort de avonturenfilm Black Beauty waarvoor Danny Elfman de muziek schreef. Overigens, die prent werd geregisseerd door Caroline Thompson, de creatieve rechterhand van... juist ja, Tim Burton!

Platenlabels: Pee-Wee's Big Adventure (Varèse); Beetlejuice (Geffen); Batman en Batman Returns (Warner Brothers); Edward Scissorhands (MCA); The Nightmare Before Christmas (Disney).