Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >> IN MEMORIAM: AKIRA KUROSAWA

IN MEMORIAM: AKIRA KUROSAWA
De dood van een Sensei

 

Jo Anseeuw | 13/09/1998


Share/Bookmark

Echte samourai gaan niet op rust, sterven niet in bed. Ze gaan rechtstaand ten onder, strijdend op het veld van eer, nooit opgevend. En zo is die laatste grote samourai Akira Kurosawa ten onder gegaan, terwijl hij op 88 jarige leeftijd nog twee films gepland had. Zeker twee films te vroeg dus.

Afgelopen week heeft de internationale filmwereld één van z'n grootste filmlegenden verloren. Akira Kurosawa, die in de jaren 50 voor het eerst de Japanse film in het internationale daglicht stelde, stierf zondag 6 september in Tokyo aan een hartaanval. En dat tijdens het Internationaal Filmfestival van Venetië, waar hij in 1951 de Gouden Leeuw wegkaapte voor Rashomon. Legenden sterven nooit zomaar. Ze sterven in stijl, en met een gevoel voor timing.

Kurosawa's leven was er een met veel obstakels. Enorme hoogtepunten wisselden af met diepe dalen. Maar deze in 1910 uit een samourai familie geboren gigant wist zich door alle ellende heen te slaan, en een filmografie bijeen te filmen waar de klassiekers elkaar voor de voeten lopen. Een oeuvre waarvan hedendaagse filmlegenden George Lucas, Steven Spielberg, Martin Scorsese en Francis Ford Coppola maar al te graag toegeven dat ze erdoor zijn beïnvloed. En het begon nochtans allemaal heel bescheiden toen Kurosawa reageerde op een advertentie van PCL (het latere Toho Studios) waarin men een regieassistent zocht. Gewoon, omdat hij als schilder z'n brood niet echt kon verdienen.

Na vijf jaar assistentschap onder Kajiro Yammamoto regisseerde hij zijn eerste langspeelfilm: Sugata Sanshiro, over een judo-kampioen. Het duurde echter nog tot 1948 dat hij met Drunken Angel eindelijk zijn eigen stijl vond. Het zou meteen ook het begin zijn van een van de belangrijkste acteur-regisseur teams. De vorig jaar overleden Toshiro Mifune, voor veel westerlingen dé belichaming van de Japanse samoerai, zou immers 16 maal samenwerken met de Sensei, tot een ruzie elkaar uiteendreef.

De grote internationale doorbraak kwam er in 1950 met het sublieme Rashomon dat een jaar later de oscar en de Gouden Leeuw in Venetië wegkaapte. De film, waarin we vier ooggetuigenissen te zien krijgen van een moord op een edelman, en de verkrachting van diens vrouw, is nog steeds nog steeds een schoolvoorbeeld in de relativiteit van de waarheid. Kurosawa werd meteen een begrip in het internationale filmlandschap, en er trouwesn voor de rest van zijn carrière een grotere populariteit genieten dan in zijn vlak, dan binnen de Japanse grenzen.

De gouden jaren die volgden werden rijkelijk gevuld met meesterwerken als Ikiru, The Seven Samourai (hermaakt als The Magnificent Seven), Throne of Blood, The Lower Depths, The Hidden Fortress The Bad Sleep Well, Yojimbo (hermaakt als A Fistful of Dollars), Sanjuro, High and Low en The Red Beard. The Hidden Fortress is trouwens een van de bronnen waarop George Lucas zich geïnspireerd heeft om een kleine sciencefictionfilm de filmgeschiedenis in te sturen.

Maar op het einde van de jaren 60 leken de vruchtbare jaren opgebruikt. Na negen dagen regie op de set van Tora! Tora! Tora! gaf hij er de brui aan vermits hij geen final cut kreeg, en zijn eerste kleurenfilm Dodeskaden uit 1969 was een commerciële flop. Hij begon gezondheidsproblemen te krijgen, en kon zich niet verzoenen met de commerciële toer die de rest van de Japanse ciname opging. In 1971 werd het hem allemaal teveel en poogde hij zelfmoord te plegen.

Vier jaar later leek het tij te keren, en kroop hij uit het diepe dal, met een nieuwe oscar, voor Dersu Uzala, als eerste wapenfeit. Ook het westen was hem niet vergeten, en in 1980 kreeg hij ruggesteun van 20th Century Fox (na aandringen van Lucas en Coppola) voor Kagemusha, waarvoor hij in Cannes de Palme d'Or in ontvangst mocht nemen. Zijn King Lear adaptatie Ran was in 1985 zelfs goed voor een oscarnominatie als regisseur, en een speciale prijs in Cannes. Het was meteen ook zijn laatste grote filmsucces, vermits zijn daaropvolgende films (Dreams, Rhapsody in August en Madadayo) nooit het peil haalden van weleer.

Vijf jaar later kreeg hij dan uiteindelijk derde oscar in de vorm van een lifetime achievement award. Om Japan van zijn meesterschap te overtuigen moest hij blijkbaar wel eerst sterven. Postuum zal hij immers als eerste regisseur het prestigieuze People's Honor Award toegekend krijgen. Zijn grootste onderscheidingen blijven echter zijn 30 films, die moeiteloos de tweede filmeeuw hebben gehaald.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Fox
I, ROBOT
Wie ben ik?
>>>