INDEX >> RECENSIES >> THE CROW

THE CROW
Een huiveringwekkende filmervaring

Hans Dewijngaert | 26/01/1997

Origineel kan je het onderwerp van The Crow moeilijk noemen: een man herrijst uit zijn eigen graf om zijn dood en vooral de verkrachting van zijn vriendin te wreken. Het zou de plot kunnen zijn van een zoveelste banaal pulp-griezelvertelsel. Maar niets is minder waar: The Crow keert terug naar de essentie van alles en doet dat op zo'n overtuigende wijze dat het beangstigend wordt. Anderhalf uur lang word je in een obscure, cryptische sfeer van dood, wraak en liefde gedompeld. Een ademloze belevenis.

Het begint al met een ijzingwekkend heerlijke proloog, waarin een jong meisje met schorre stem zegt: 'soms gebeurt er iets dat zo verkeerd is, dat de kraai een ziel opnieuw tot leven kan wekken om de fout weer recht te zetten.' Terwijl de woorden nog na-echoen, zien we op de immense achtergrond het duistere decor van een grootstad in lichterlaaie. Het is de Night of The Devil, de dag voor Haloween. De keiharde bende van de stad doet zijn naam met brandstichting alle eer aan. Geluid en beeld sterven weg, een lugubere filmervaring kan beginnen.

De bijzonder gewelddadige bende heeft de stad onder controle. Als Eric Dravens vriendin Shelly een petitie opstelt om de stad meer leefbaar te maken, worden ze meteen van repliek gediend. Eric Draven, een rockmuzikant, wordt uit het raam van zijn appartement gegooid, Shelly wordt verkacht en sterft in het ziekenhuis. Zoveel onrecht roept om wraak.

Eric Draven kan dan ook niet rusten voor hij de verkeerde dingen weer rechtgezet heeft en keert een jaar na de moord terug uit het dodenrijk. Hij wordt daarbij vergezeld door een alziende zwarte kraai, een afsplitsing van zijn onwezelijke persoonlijkheid. De kraai bezit de kracht om hem onsterfelijk te maken, zodat hij wraak kan nemen op de bende. En dat doet hij dan ook: als een schim reist hij door heden en verleden, zijn eigen fantasie en de realiteit vloeien daarbij in elkaar.

De kraai is de gids tussen de wereld der levenden en het rijk der doden. Maar er zijn nog twee andere personages die hem op zijn opdracht vergezellen: het kleine meisje dat al even doelloos door de wrede wereld slentert en een doodgoede zwarte politie-agent. Zij worden langzaam maar zeker de sleutels tot de toegang van de wraak. Samen zullen ze de gangsterbende van Top Dollar (Michael Wincott) oprollen. In een meesterlijke finale keert Draven terug in zijn graf, maar niet voordat hij zijn vriendin nog een keer heeft liefgehad: ware liefde sterft nooit.

The Crow is een magistraal meesterwerk, een horrorstory zoals er nog maar weinig verteld worden en een perfect eerbetoon aan de gothic novel, een donker romantisch horrorgenre dat al op het einde van de achttiende eeuw door Horace Walpole werd ingeluid met The Castle of Otranto.

Overigens put The Crow zijn inspiratie uit tal van andere magisch-duistere auteurs. De kraai komt natuurlijk zo overgevlogen uit Edgar Allan Poe's The Raven, een gedicht waaruit Draven overigens een stanza debiteert. Er is ook invloed merkbaar van Raymond Chandler (de grondlegger van het hardboiled detectiveverhaal) en Lewis Carroll, die u wellicht kent als geestelijke vader van Alice en haar avonturen in Wonderland.

Wonderbaarlijk is The Crow in ieder geval: het decor ademt een enigmatische sfeer uit van zwart en duisterheid, waarin de kleuren groen en blauw opvallend vermeden worden. De brandende skyline heeft iets post-apocalyptisch in zich en overtreft wellicht zelfs de fantasie van Tim Burton, die met Batman ook een film noir-achtige film draaide.

Het brein achter dit pareltje zuivere barok is een volslagen onbekende: Alex Proyas. Hij maakte in het verleden vooral muziekvideo's en commercials. The Crow is zijn eerste langspeelfilm: wat een talent gaat er in die man schuil. Hij weet op een onovertroffen manier de verbinding te leggen tussen leven en dood. De soundtrack kun je op zijn minst functioneel noemen: The Cure, Nine Inch Nails, Rollins Band, Rage Against the Machine en Pantera brengen donker en aggresief lawaai, perfect passend in het decor.

The Crow: een lugubere filmervaring, met een nog luguberdere meerwaarde. Op de laatste dag van maart kwam acteur Brandon Lee (27 jaar en zoon van karatelegende Bruce) tijdens een van de gevechtscenes om het leven. De grens tussen werkelijkheid en verzinsel vervaagde letterlijk en figuurlijk tot een oeverloos niemandsland. Hij werd met nog acht draaidagen voor de boeg geraakt door een kogel uit een foutief geladen pistool. Men besloot om de film alsnog af te maken en maakte daarvoor gebruik van de zogenaamde digitale compositie, waarbij de ene scene naar de andere kan worden overgedragen. Zo krijgen we in de film beelden te zien die Brandon eigenlijk nooit heeft gespeeld: doodgriezelig.

Brandon Lee bereikt als Eric Draven (verwijzing naar Raven?) ongekende hoogtepunten, zoals in de sequentie waar hij met een ijselijke kreet uit zijn graf kruipt. De scenes waarin hij onsterfelijk lijkt, komen macaber en doeltreffend over. Het is bijna een wonder dat The Crow na Lee's dood nog in produktie is geraakt en daarmee wordt bewezen dat in Hollywood zo ongeveer alles mogelijk is. Terugkeren uit de dood kan Brandon Lee spijtig genoeg alleen in de verbeeldingswereld van de film.