Meteen naar de tekst springen
Foto: First Movies

INDEX >> RECENSIES >> OLIVETTI 82

OLIVETTI 82
Dit is leven

goed  

Hans Dewijngaert | 05/12/2001


Share/Bookmark

Meer dan vijf jaar nadat hij zijn eerste scenario bij het Fonds Film in Vlaanderen indiende, ziet Olivetti 82 van Rudi Van Den Bossche eindelijk het levenslicht in de bioscoop. Een huzarenstukje op zich. De regisseur wou van de oorspronkelijke tekst een grote film over kleine mensen maken. Iets wat hem ook lukte.

Het was acteur Bob De Moor die Eriek Verpale ergens in 1993 vroeg om voor het theater Malpertuis een monoloog te schrijven. Verpale, die pas de NCR Literaire Prijs voor Alles in het klein had gewonnen, zag dat allerminst zitten. Maar nog geen anderhalf jaar later stond De Moor met Olivetti 82 op de planken. Aanvankelijk slechts voor zeven voorstellingen, maar de handen gingen avond na avond zo enthousiast op elkaar dat De Moor uiteindelijk twee seizoenen lang met het stuk door Vlaanderen en Nederland toerde. Hij sprak later ook een hoorspelversie in en Verpale gebruikte de tekst naderhand als springplank voor zijn gelijknamig boek, waarin naast de monoloog ook brieven en autobiografische verhaaltjes zijn opgenomen.

Op de achterflap van dat boek staat de anekdote dat een meisje na het zien van de monoloog in tranen uitbarstte en snikte dat wat ze net gezien had het leven zélf was. Een andere bezoeker was regisseur Rudi Van Den Bossche. Ook hij was weg van het stuk, ging nog een keer of vijf kijken, en besloot dat Olivetti 82 zijn volgend filmproject zou worden. Zijn oorspronkelijk plan leek volgens het Fonds Film in Vlaanderen geheide zelfmoord: drie personages in één ruimte, precies zoals Claude Miller zijn Garde à vue had gefilmd. Volgens het Fonds moest de prent filmisch groeien. En dus zette Van Den Bossche zich samen met co-scenariste Ilse Somers opnieuw aan het werk. Vijf jaar tikten en filmden ze tot ze uiteindelijk tevreden waren.

Olivetti 82 vertelt het verhaal van Bernard Van de Wiele, die op kerstavond door de politie wordt opgepakt en ondervraagd. Het gesprek verloopt moeizaam. Terwijl de politie wil weten wat er die nacht is gebeurd, begint Van de Wiele in flarden zijn hele leven te vertellen. Van zijn verwekking door een Canadees bevrijdingssoldaat, het leven met zijn alleenstaande moeder, tot zijn grote liefde voor zijn halfzusje Claudinneke, verwekt door de dorpsdokter. Het loopt helemaal fout in zijn leven als zijn zusje door een zigeuner wordt vermoord en Bernard alle schuld in de schoenen wordt geschoven.

Omdat het verhaal van Bernard erg stuntelig overkomt, schuiven de politieagenten hem een Olivetti 82 onder de neus, zodat hij zijn verhaal rustig aan het papier kan toevertrouwen. Aangezien Bernard schrijver blijkt te zijn, kan dat volgens hen geen enkel probleem zijn. Dat is het ook niet. Bernard begint te tikken en langzaam komen we de ware toedracht te weten: over zijn nonkel Gilbert die hem zijn eerste schrijfmachine koopt (een Olivetti 82 natuurlijk), zijn Joodse vriend Mosje Grinberg, zijn bewondering voor de Joodse schrijver Mordechai Gebirtig, maar vooral over zijn vrouw Suzanne en hun dochtertje Evelien.

Voor wie niet vertrouwd is met boek of monoloog, kan Olivetti 82 in het begin erg verwarrend overkomen. Bernard Van de Wiele lijkt op het eerste gezicht een doodgewoon man met een passie voor literatuur. Slechts langzaam maar zeker komen we dingen over zijn tragisch verleden te weten. De flashbacks fungeren daarbij als puzzelstukken die in elkaar moeten geschoven worden en op het einde het gruwelijke totaalbeeld onthullen. Toch kan niet alles eenduidig geïnterpreteerd worden: woord en beeld lopen in Olivetti 82 vaak niet samen. Wat we te zien krijgen, stemt niet altijd overeen met wat Bernard vertelt. Wie heeft bijvoorbeeld Daniel Grinberg, de zoon van Mosje, vermoord? En is de relatie tussen Bernard en zijn dochtertje Evelien wel zo zuiver als hij beweert?

Olivetti 82 is een film waar de weemoed en de tragiek zó doorheen trilt. Dat Bernard Van de Wiele uitgerekend op kerstavond zijn verhaal moet doen, maakt het geheel nog triester. Wie het werk van Verpale een beetje kent, weet dat hij zijn personages vaak in een losgeslagen wereld situeert, waarin mensen op zoek zijn naar zichzelf en vooral dat heel klein beetje liefde. Juist dat maakt het voor Bernard zo moeilijk. Wat wil je ook met een vermoord zusje, een moeder die hem haat, een vader die spoorloos verdwenen is en een drankzuchtige vrouw? Er is een sterke Dirk Roofthooft voor nodig om zoveel misère op een geloofwaardige manier te torsen. Zijn jeugdige alter ego's brengen het er jammer genoeg minder goed vanaf, maar dat is een euvel waar wel meer films mee kampen.

Het is de verdienste van regisseur Rudi Van Den Bossche dat hij de monoloog knap tot leven wist te brengen op het witte doek. Toch werkt het heen en weer springen tussen heden en verleden niet altijd, lopen de scènes in de Joodse gemeenschap af en toe mank en komt de voice over soms stroef en geforceerd over. Ironisch genoeg zat er in Bob De Moors monoloog meer pit, meer levendigheid en meer snelheid. Maar dat is detailkritiek: Olivetti 82 is puik en solide Vlaams filmwerk.

Titel: Olivetti 82
Genre: Drama
Speelduur: 1u28
Regie: Rudi Van Den Bossche
Acteurs: Dirk Roofthooft, Nand Buyl, Hilde Heijnen, Hans De Munter, Peter Gorissen, Ingrid De Vos, Herbert Flack, Gijs Scholten van Aschat, Sara Vertongen

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

KFD
DE BLOEDBRUILOFT
Mano-e-Mano
>>>