Meteen naar de tekst springen
Irréversible (Foto: Mars Films)

INDEX >> ACHTERGRONDEN >> COMMENTAAR

COMMENTAAR
Scheermesje

 

Hans Dewijngaert | 10/06/2002


Share/Bookmark

In deze rubriek geeft één van onze medewerkers commentaar over een actueel onderwerp uit de filmwereld.

Iedereen die ook maar iets van literatuur of film kent, heeft de scène wel gezien. Lang voor Quentin Tarantino ons in Reservoir Dogs leerde hoe je een oortje moet snijden, liet Luis Bunuel zien hoe je haarfijn met een scheermesje door een oogbol kon klieven. Nu zaten er nog wel meer degoutante scènes in Un Chien Andalou uit 1929 (de mieren in de hand bijvoorbeeld), maar het oogbolfragment maakte de Spaanse surrealist Luis Bunuel wereldberoemd. Het is een vreemd fenomeen dat zulke filmische details de aandacht van pers en publiek grijpen. Alsof het snijden in een oogbol zoveel erger is dan pakweg Rambo die in zijn eentje een heel leger uitmoordt. Geen haan die ernaar kraait dat Arnold Schwarzenegger onlangs nog in Collateral Damage een afgrijselijke wraakactie ontrolde met tientallen slachtoffer tot gevolg, maar één moord in Irréversible blijkt genoeg om de discussie over geweld in films weer ten top te drijven.

Toegegeven: de scène waarin de normaal rustige en brave figuur van Pierre in de onderwereld van de homobar Le Rectum naar een brandblusapparaat grijpt en er vervolgens mee inslaat op zijn slachtoffer, getuigt van erg weinig subtiliteit. In detail zie je hoe het gezicht van het slachtoffer bij elke klap verbrijzeld wordt, tot er niet veel meer dan een schedel met wat vlees rond overblijft. Terwijl de man nog wat stuiptrekt en zijn mond probeert te bewegen. Die scène vol nooit te rechtvaardigen geweld, zette in Cannes het hele circus op stelten. Een deel van critici en publiek vond dat de scène niet door de beugel kon. Net zomin als de afgrijselijke verkrachting die weinige tijd daarop volgt en je als toeschouwer bijna tien minuten lang met de neus op de feiten drukt.

Het brandblusapparaat als scheermesje van de 21ste eeuw: het brengt Gaspar Noé in het rijtje der filmgrootheden. Over de scéne uit Irréversible zal men nog lang doorbomen. Het lijkt dan ook een paradox waarom men zich zoveel zorgen maakt over exact déze scène, terwijl andere films zoveel méér geweld bevatten. Het antwoord is nochtans erg eenvoudig. Een Stallone of Schwarzenegger staan synoniem voor entertainment, waarin het uitschakelen van de vijand verworden is tot een macaber videospelletje. Onder het mom van amusement en escapisme lijkt geweld ongevaarlijk, want niet echt. Gaspar Noé heeft geen boodschap aan veel popcorngehalte of cartoonesk geweld. Hij toont de ruwe en harde realiteit. Waarin hetzelfde geweld wél tussen de ribben blijft plakken.

In deze tijden lijkt zowat alles te kunnen op het witte doek. Regisseurs zijn al lang niet vies meer van een vleugje porno in films voor een breed publiek. Wie toevallig in pakweg Romance X of Baise-Moi verzeilde, kroop wellicht met schaamrood op de wangen terug de zaal uit. Ook Irréversible heeft zijn portie bloot. Gecombineerd met het extreme geweld maakt dat van de prent wellicht de meest controversiële van het jaar. Kan het en mag het? En voor wie, waar en wanneer? Gaspar Noé verdedigt zijn prent met passie. Volgens hem kan je het hedendaags publiek alleen nog maar wakkerschudden door het te choqueren. Zijn doel is dat de toeschouwers zich vragen gaan stellen die ze anders niet zouden gesteld hebben. In dat opzicht heeft Noé alvast gewonnen spel. Niemand is verplicht de hel van Irréversible in te gaan, net zomin als je iemand kan verplichten naar het surrealisme van Bunuel of het oortje-snijden van Tarantino te kijken. Maar wie de sprong waagt, is gewaarschuwd.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: UIP
LEMONY SNICKET'S A SERIES OF UNFORTUNATE EVENTS
Three Kids and It
>>>