Meteen naar de tekst springen
Foto: Paramount

INDEX >> KLASSIEKERS >> TOP GUN

TOP GUN
I Love a Man in a Uniform

 

Ann Leysen | 03/08/2003


Share/Bookmark

"Who wants to see Tom Cruise flying around in an airplane?" was het antwoord van Ally Sheedy nadat zij het script van Top Gun had doorgenomen. Sheedy was up and coming midden jaren '80 na rollen in kaskrakers zoals WarGames, The Breakfast Club en St. Elmo's Fire. Zij leek perfect voor de rol van Charlotte 'Charlie' Blackwood. Het enige probleem was dat men geen rekening had gehouden met haar inschattings- en beoordelingsvermogen wat, zo bleek, toch heel wat tekorten vertoonde: ze bedankte voor de rol...

Top Gun is zo'n onmiskenbaar actieproduct van Jerry Bruckheimer en Don Simpson. De idee voor de film gaat terug op 'Top Guns', een artikel over een groep jongeren op een school voor gevechtspiloten, dat Bruckheimer gelezen had in California Magazine. Nu, we kunnen allemaal een levendige verbeelding hebben, die van good ol' Jerry mag er toch ook zijn. Hij was zodanig onder de indruk van het verhaal dat hij bij zichzelf dacht: 'This looks like Star Wars on earth'!

Het zou nog heel wat voeten in de aarde hebben voor Top Gun zou worden wat de twee voor ogen hadden. Met de rechten van het artikel op zak moest er op zoek gegaan worden naar scenaristen. Nadat tal van scenarioschrijvers werden aangesproken, maar al even veel voor de opdracht bedankten, hapten Jim Cash en Jack Epps Jr. uiteindelijk toe. Voor Cash, die op 25 maart 2000 overleed, was het zijn eerste grote opdracht. Epps had de knepen van het vak de jaren voordien kunnen leren als schrijver voor bepaalde afleveringen van de legendarische televisiereeksen Hawaii Five-O en Kojak. Bij het project werd tevens Pete Pettigrew betrokken, een real-life Top Gun instructeur die vooral technisch advies moest geven. Dat Pettigrew een typisch product was van de Navy bleek al snel toen hij alles in goede banen wou leiden en ervoor wou zorgen dat deze zo correct mogelijk geportretteerd zou worden. Aanvankelijk leek dat nog te lukken ook, maar al vlug ontaardde de realistische weergave van de Top Gun School in een prachtig staaltje fantasie. Toen Pettigrew Simpson erop attent maakte dat de realiteit wel heel veraf was, antwoordde Simpson simpelweg: "Mom and pop in Oklahoma won't tell the difference and we're making this movie for mom and pop in Oklahoma". Einde discussie. Later, na het bekijken van de film, zou Pettigrew toegeven dat de aanpassingen de film beter maakten dan de realiteit. Misschien herzag hij zijn mening wel nadat hij in Top Gun mocht opdraven als Charlie's date in de bar...

Scenarioschrijvers achter de typmachine krijgen was één zaak, zorgen voor een goede regisseur een tweede. Tony Scott's visitekaartje was op dat moment allerminst indrukwekkend te noemen. Na het catastrofale The Hunger, een film uit 1983 met David Bowie en Catherine Deneuve in de hoofdrollen, bleef Scott op zijn honger zitten tot Bruckheimer en Simpson bij hem aanklopten.

Net als Tony Scott had ook Tom Cruise te kampen met een tanende status ondanks al het harde werk dat hij de jaren voordien had verricht om in Hollywood aan de top te komen. Alle inspanningen geleverd tijdens het draaien van The Outsiders, Risky Business en All the Right Moves werden door zijn actieve deelname in Legend in één klap weggeveegd. Wat Matthew Modine bezielde om niet in de huid van Pete 'Maverick' Mitchell te kruipen, is tot op de dag van vandaag een raadsel. Feit is dat Cruise zijn kans greep en zijn race naar de Hollywoodtop een fameuze boost kreeg.

Voor Kelly McGillis verliep het helemaal anders dan voor Tom Cruise. Beide verhalen mogen dan wel een identiek begin hebben (beiden tweede keuze), ze hebben alleszins een totaal verschillend einde. McGillis' leven na het succes van Top Gun omschrijven kan je best doen met het woord 'crisis'. Haar vertrouwen in andere personen kreeg een fameuze deuk. Zoals dat meestal het geval is, vond iedereen haar plots leuk en wou iedereen met haar bevriend zijn, wat haar een enorme angst inboezemde. De logische vragen zoals 'Vinden ze me leuk omwille van wie ik ben of omwille van wat ik gedaan heb in mijn carrière?' spookten door haar hoofd. Echte vrienden leken meer dan ooit ver weg. Freaky fanmail maakte het er haar bovendien niet makkelijker op in het dagelijks leven. Ze trok zich terug uit Hollywood. Het grote probleem, zo zegt ze zelf, was dat ze er gewoon niet klaar voor was.

Met Tom Cruise en Kelly McGillis onder contract, was het nog een kwestie iemand te casten in de rol van Tom Kazanski, de rivaal van Maverick. Ditmaal leken Bruckheimer en Simpson aan het langste eind te trekken. Val Kilmer werd tegen zijn zin gecast en zou de geschiedenis ingaan als Iceman. In tegenstelling tot Ally Sheedy en Matthew Modine stond Kilmer bij Paramount onder contract. Er was geen ontsnappen aan...

Wanneer we even de andere acteurs onder de loep nemen, lijkt Top Gun wel als een springplank naar de televisieserie E.R. te fungeren. Zowel Anthony Edwards (Nick 'Goose' Bradshaw), Michael Ironside (Commander Rick 'Jester' Heatherly) als Rick Rossovich (Ron 'Slider' Kerner) doken immers jaren later in deze serie op. Voor wie zich niet meer herinnert hoe Rossovich er precies uitziet, kan het magische zinnetje van Maverick, "Slider, you stink" misschien helpen...

Top Gun is vooral een verhaal over oorlog, hoe je het ook draait of keert. Centraal staat de tweestrijd tussen Amerika en de U.S.S.R. waarbij de beste Amerikaanse piloten in F-14 Tomcats het opnemen tegen de Sovjets in MiG 28's. Maar ook een strijd tussen Amerikanen. Het is er eentje die losbarst op de Fighter Weapons School, de eliteschool die op 3 maart 1969 door de Navy in het leven geroepen werd. Top Gun zou de thuisbasis worden van de allerbeste gevechtspiloten.

De eerste beelden die we op ons netvlies laten afkomen bij de aanvang van de film zijn een aanloop naar de gesimuleerde luchtgevechten die we later in de film te zien krijgen. Het zijn Cougar (John Stockwell), Merlin (Tim Robbins), Maverick (Tom Cruise) en Goose (Anthony Edwards) die in de lucht de confrontatie aangaan met de Sovjets. En het verhaal zit mooi in mekaar. Het is Cougar die dient als motief op narratief vlak. Hier is heel het verhaal rond opgebouwd. Cougar, die na zijn twijfels afhaakt als piloot, was de absolute nummer 1. Maverick en Goose schuiven mooi naar voor wat maakt dat zij naar Top Gun kunnen. Anderzijds is er ook het motief van Cougar met vrouw en kind wat een uiteindelijke motivatie is voor Carole's (Meg Ryan) aanwezigheid in de film. Cougar houdt het nadat het net iets te spannend wordt voor bekeken, terwijl Goose na een roekeloze vlucht voorbij de controletoren wel aan zijn echtgenote en zoontje (en bovenal zijn toekomst met hen) denkt, maar het vliegen er niet voor laat. Hun ingesteldheid is gewoon anders, that's it.

In tegenstelling tot Carole is Charlie (McGillis) dé vrouw in Top Gun. Hoe opmerkelijk haar verschijning ook mag zijn, van een reëel contrast is niet echt sprake. Ze lijkt haar draai prima gevonden te hebben in de mannenwereld. Ze heeft zelfs enkele kneepjes van hen overgenomen. Maverick mag dan wel met de beste wil van de wereld mevrouw Blackwood proberen te verleiden met een eigen versie van 'You've lost that loving feeling', veel koopt hij er niet mee. Toch niet onmiddellijk. Het is Charlie die het heft in handen neemt, wanneer ze Maverick uitnodigt bij haar thuis. En ze houdt de touwtjes goed in handen, nog zo'n mannelijk trekje. Wanneer Maverick haar vraagt of ze het goed vindt dat hij eerst een douche neemt, antwoordt ze droogjes: "Yeah, I do mind. I'm hungry!". Charlie's rijgedrag kan je ook niet bepaald vrouwelijk noemen. Ze raast onbezonnen over de baan in haar Porsche Speedster om met piepende banden tot stilstand te komen. Van een gillende vrouw is hier geen sprake. Toch nog even vermelden dat Tom Cruise ook de mannelijke eer hoog houdt: hij is hopeloos te laat op de afspraak. Maar ja, wat gaat er boven een partijtje strandvolleybal onder makkers?

Top Gun mag dan wel geen diepgaande karakterstudies bevatten, het is en blijft een verhaal dat loopt als een trein. Dit ondanks het groot aantal onnauwkeurigheden dat de film bevat. Het voornaamste gat in de verhaallijn is de scène waarin Goose om het leven komt. Alle F- 14's zijn zo ontworpen dat het glas in het metalen frame van de cockpit automatisch versplinterd wordt door middel van kleine ontstekingen wanneer piloten in een noodsituatie hun schietstoel moeten gebruiken.

Daarnaast zijn er enkele andere belangrijke fouten. Zo bestaat er helemaal geen MiG 28. Er is ook een probleem met de raketten die in de film opduiken. Vooreerst heb je de blauwe Sidewinder raketten. Ze worden ook wel deadly blue tubes genoemd, verwijzend naar hun relatie met de zwaartekracht. Het enige wat die raketten zouden doen wanneer ze afgevuurd worden, is de kortste weg naar de begane grond zoeken. Tijdens de laatste briefing op de U.S.S. Enterprise krijgen de piloten ook te horen dat de MiGs voorzien zijn van Exocet raketten die de Sovjets van op 100 mijl afstand kunnen afvuren op hun doel. In het dagelijks leven is hun bereik slechts 25 mijl. Wie van op grote afstand (meer dan 100 mijl) de vijand wil uitschakelen, laadt zijn straaljager best met Phoenixraketten. In tegenstelling tot in de film, vind je die meestal op een F-14.

Verder is Top Gun ook voorzien van de aangename schoonheidsfoutjes. En er zijn er een heleboel. Maverick die zijn horloge eerst wel, dan weer niet draagt; T-shirtjes die van kleur wisselen; zonnebril aan, zonnebril uit; de ondergaande zon; de fles wijn; schoenen met en zonder hakken,... Al zal dat laatste ongetwijfeld iets met Tom Cruise's kleine gestalte te maken hebben.

De soundtrack van Top Gun is er eentje om duimen en vingers bij af te likken. De opzwepende muziek paste perfect in het plaatje dat door Tony Scott gecreëerd werd. Muziek in films fungeert, net als bepaalde elementen in het verhaal dat doen, in de eerste plaats als motief. Kenny Loggins' 'Danger Zone' wijst op het gevaar dat de jonge piloten te wachten staat. Ook Cheap Trick draagt zijn steentje bij met 'Mighty Wings', een energieke song die perfect past bij de trainingssessies op Top Gun waarbij Maverick het bloed sneller door zijn aders voelt stromen en hij ongetwijfeld een adrenalinestoot krijgt. Maar het is niet al actie wat de klok slaat. Bij romantiek horen passende deuntjes. Teena Marie geeft het startschot met 'Lead me on' tijdens de 'Animal Night' in de bar, al wordt ze al snel in de vergetelheid geduwd door de memorabele act van Tom Cruise. Het trendy 'Hot Summer Nights' van Miami Sound Machine doet even later dienst als achtergrondmuziek in de bar. Toch is het meest interessante deuntje 'Playing with the boys'. Enerzijds omdat Tony Scott ons tijdens de strandvolleybalscène uitgebreid laat genieten van de gebruinde torso's van Tom Cruise en Val Kilmer, dit terwijl Anthony Edwards zijn t-shirtje angstvallig aan lijkt te houden. Anderzijds zorgt de tekst van het liedje ook voor een verantwoording voor Maverick's gedrag, die zijn date naar de knoppen lijkt te helpen. Kenny Loggins spreekt (of beter: zingt) misschien uit ervaring: "Playing, playing with the boys. Staying, playing with the boys. After chasing sunsets. One of life's simple joys. Is playing with the boys." Desondanks is het Berlin die met 'Take my breath away' de grootste hit te pakken had. Geen wonder... Het nummer duikt (net zoals 'Danger Zone') herhaaldelijk op in de film, in het bijzonder tijdens de liefdesscène van Cruise en McGillis. 'Destination Unknown' van Marietta is een mooie afsluiter binnen de film. De trainingen zijn achter de rug, de eindmeet is bereikt. Een vrij toepasselijke keuze, gezien Maverick's tragische ervaring aan Top Gun... "I see life and it's passin' right before my eyes, and the past is the past don't regret it, time to realize. I need to walk on the wire just to catch my breath, I don't know how or where but I'm goin' it's all that I have left." Zelfs met onze ogen dicht weten we waarover zij spreekt. Het minst opvallend nummer is dat van Loverboy, 'Heaven in your Eyes'. Verder vind je naast het Top Gun Anthem van Harold Faltermeyer ook nog 'Trough the fire' van Larry Greene terug op de soundtrack, een nummer dat niet opduikt in de film.

De enige opmerking bij de original motion picture soundtrack is dat er te weinig composities van Harold Faltermeyer op terug te vinden zijn. De subtiele, onderlijnende en vaak emotionele score had gerust op een aparte LP/CD gezet mogen worden; zelfs jaren later. Veel werd goed gemaakt in 1999 met enkele vitale songs uit de film die op de originele soundtrack ontbraken: '(Sittin' on) The dock of the bay' van Otis Redding, 'Great balls of fire' van Jerry Lee Lewis, 'You've lost that lovin' feeling' van The Righteous Brothers, een dance mix van 'Playing with the Boys' van Kenny Loggins en een beklijvend stukje instrumentale muziek van Harold Faltermeyer. 'Memories' is zo weemoedig dat je het onmiddellijk kan plaatsen in de film...

De grootste ontgoocheling was ongetwijfeld dat Top Gun zo sobertjes op DVD uitgebracht werd. Oké, het is altijd wel mooi één van die meesterwerkjes digitaal te zien, maar de DVD is niet echt iets om naar uit te kijken. Geen trailer, geen commentaar,... Zip! Laten we maar leven in de hoop dat er binnenkort een special edition box onder de kerstboom ligt. In 2003 of 2004. Who cares? Zolang hij er maar komt. De trailer en commentaar van de regisseur en enkele acteurs zijn het minste wat we mogen verwachten. Echt uitkijken is het naar die verrassende extra's. Wie wil die nostalgische videoclip van Berlin waarbij de zangeres het op de vleugels van een straaljager uitschreeuwt niet eens terugzien? Verder misschien wat audities van een jonge Cruise en McGillis? Als Ally Sheedy en Matthew Modine eerste keuze waren, ja dan... Wie weet? Geknipte scènes, interviews,... We kunnen er alleen maar van dromen.

Afsluitend toch nog een woordje over Art Scholl. Scholl was een stuntpiloot die tijdens de opnames van de film bij een 'inverted flat spin' om het leven kwam. Hij verloor vrij snel hoogte en kon zich niet meer redden. Terug controle over de straaljager krijgen wanneer je je in een 'spin' bevindt, is sowieso al een haast onmogelijke opdracht. Toch lijkt het meer dan waarschijnlijk dat hij geen enkele kans meer maakte om zich uit de hachelijke situatie te redden door alle aan het toestel bevestigde apparatuur, nodig om de luchtopnames te kunnen maken. Deze beïnvloedde het gewicht en het evenwicht van de straaljager, met alle gevolgen van dien... Top Gun is een eerbetoon aan Art Scholl.

Foto: Paramount Foto: Paramount

Elke maand stoffen we bij Movie een filmklassieker af. Surf doorheen het archief om de vorige klassiekers te lezen.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Buena Vista
HERBIE: FULLY LOADED
De te dolle kever
>>>