Foto: Paradiso

INDEX >> RECENSIES >> SAVED!

SAVED!
Tussen hemel en aarde

Mattijs Grannetia | 19/09/2004

In Saved! gaan we naar American Eagle Christian High School, een school die de religieuze waarden en normen hoog in het vaandel heeft staan. Maar ook daar lopen tieners rond met problemen zoals die ook voorkomen bij hun tegenhangers op 'goddeloze' scholen. Mary (Jena Malone) is één van die tieners. Ze is onzeker over haar toekomst, haar geloof, haar alles, en dat terwijl ze samen met haar vriendin Hilary Faye (Mandy Moore) tot de populaire kliek van de school hoort. Als haar vriendje Dean (Chad Faust) haar vertelt dat hij denkt homofiel te zijn, is dit niet bevorderlijk voor haar zelfvertrouwen.

In een laatste poging om Dean te 'redden' van de ondergang besluit Mary om met hem naar bed te gaan. Dit druist volledig in tegen de regels die haar geloof aan haar oplegt, maar in naam van God mogen er wel eens wat regels gebogen worden. Vanaf dat moment is niets meer hetzelfde: ze blijkt ongewenst zwanger te zijn, Hilary Faye ontpopt zich als een ware fundamentalistische maniak, haar moeder begint een relatie met de pastoor van de school en ze wordt vriendinnen met een Joodse meid! Kan de ellende nog groter worden?

Op het eerste gezicht komt Saved! over als een satire op het Christendom en op de manier waarop deze religie zich manifesteert in de leefwereld van jongeren in de Verenigde Staten. Veel hardcore Christenen namen aanstoot aan de inhoud van Saved!, omdat zij niet verder wilden kijken dan hun neus lang was. Saved! is meer dan dat en wie dieper durft te graven in het bedrieglijk simpele plot kan nog voor aangename verrassingen komen te staan. Een onbevooroordeelde houding is bij het kijken van Saved! een must.

Het idee van religieuze fanatici dat alles en iedereen maar te redden is van de ondergang als zij alleen maar Jezus toelaten in hun hart, is een achterhaald principe in een wereld vol met verschillende religieuze stromingen. De 'baat het niet, dan schaadt het niet' houding van Mary onderstreept dit nog maar eens en is de meest oecumenische boodschap die je zal horen in Saved!. De kortzichtige opvatting dat iedereen die afwijkt ondergeschikt is, wordt verpersoonlijkt in Mandy Moore's personage Hillary Faye. Hillary Faye is zo ontzettend zelfingenomen, dat ze zelfs Reese Witherspoon in Election (1999) naar de kroon steekt als het aankomt op het zijn van Meest Walgelijke Streber. En alles in de naam van de Here natuurlijk.

Mary (passende naam) heeft aan het begin ook nog het idee mensen te kunnen 'redden', maar meer onder invloed van Hillary Faye, dan uit eigen overtuiging. Zij wil Dean 'redden' van een enkeltje Hel, maar de daarop volgende situatie doet haar beseffen dat er meer is tussen Hel, Hemel en Aarde en laat haar zien hoe oppervlakkig het wereldje is waarin ze opgegroeid is. Ze raakt haar geloof echter niet kwijt... sterker nog: ze vindt een groter en mooier geloof in zich. Als dat geen mooie boodschap is.

Regisseur Brian Dannelly heeft een uitstekende cast om zich heen verzameld die uit zijn voegen barst van het talent. Jena Malone (Donnie Darko) is uitstekend voor de hoofdrol. Zij heeft een onschuldigheid over zich die haar voor doen komen als een onervaren meisje. Dat terwijl zij aan het eind van de film toch de meeste wijsheid in pacht heeft. Malone zet een sterk staaltje acteren neer. Na jaren van afwezigheid zien we Macauley Culkin terug en wel in de rol van de gehandicapte broer van Hillary Faye, Roland. Hij wordt gebruikt door zijn zus als trofee in haar strijd om de ongelovigen te bekeren tot haar geloof. Het is begrijpelijk dat hij daar geen zin in heeft en samen met de Joodse Cassandra hiertegen gaat ageren. Hij vormt een goede tegenpool voor de fanatieke Hillary Faye. Cassandra wordt gespeeld door Eva Amurri (The Banger Sisters). Haar heerlijke cynisme helpt Roland de moed te vergaren om op te komen tegen zijn verwaande zus (alhoewel de rol van de enige Joodse op een Christelijke school behoorlijk stereotypisch overkomt).

Iemand die in Saved! volledig tegen haar geijkte karakter in acteert, is Mandy Moore. Jaren geleden heeft Moore verkondigd dat zij nooit in een film zou spelen waarin waarden en normen met voeten zouden worden getreden. Saved! valt zeker binnen de parameters van haar doel, maar niet op een manier die je zou verwachten. Het karakter van Hilary Faye staat namelijk lijnrecht tegenover de personages die ze eerder heeft gespeeld in films als A Walk to Remember (waarvoor ze een Mtv Movie Award kreeg). Ze zet Hilary Faye neer met een boosaardige overtuiging die ons ervan doet overtuigen dat de twintig jaar oude Mandy Moore een actrice aan het worden is om rekening mee te houden.

Toch had Saved! meer kunnen zijn. Door de focus meer te leggen op het maken van een typische high school komedie laat Dannelly de kans liggen om een echt diepgaand drama te maken over de invloed van religie op jongeren. Dannelly heeft voor de lichte versie gekozen en dat is op zich wel prijzenswaardig. Ook kan men vraagtekens zetten bij de aankleding van Saved!. Iedereen die ooit op of in de buurt van een streng religieuze school is geweest zal beamen dat de kleding in Saved! niet helemaal strookt met de waarheid. Op American Eagle geen lange rokken en dichtgeknoopte boordjes, maar de laatste tienermode met blote navels en korte rokjes. Maar dat kan natuurlijk ook het gevolg zijn van de hippe pastoor van de school, die maar wat graag vriendjes wil zijn met zijn leerlingen.

Saved! kan op verschillende manieren genoten worden. Je kan alles nemen zoals het op je af komt en gewoon kijken naar een uitstekende high school komedie vol hilarische grappen en grollen á la Mean Girls. Of je kan je verdiepen in de boodschappen die Dannelly en Urban willen overbrengen met hun script. Vooral de laatste manier zal voor de kijker het meeste genoegdoening opleveren. Voor gelovigen is het een ogenopener dat niet iedereen ontvankelijk is voor religie en dat geloof niet altijd te vinden is in een kerk of iets dergelijks, maar dat het echte geloof in je zit. Ongeacht welk geloof je aanhangt.

Voor niet religieuze mensen kan Saved! duidelijk maken dat niet alle gelovigen zogenaamde 'Jesus-freaks' zijn en dat het helemaal niet eng hoeft te zijn om religieus door het leven te gaan. Het komt erop neer dat Saved! een geslaagde film is met een dubbele bodem, waarin voor iedereen wat wils te vinden is.