INDEX >> ACHTERGRONDEN >> PORTRET CLINT EASTWOOD

PORTRET CLINT EASTWOOD
Coole Clint

 

Andy Thorrez | 09/09/2007

De tijd lijkt geen vat te hebben op Clint Eastwood. Terwijl veel van zijn leeftijdsgenoten in het rusthuis de strijd aanbinden tegen de seniliteit, wordt Eastwood beter met de jaren. Portret van een zelfbewuste revolverheld die ook buiten het Wilde Westen zijn streng wist te trekken. Op zijn oude dag schiet hij nog steeds met scherp, zij het vooral met een camera.
 
Ook levende legendes moesten ooit onderaan de ladder beginnen. Voor Eastwood was dat niet anders. De Amerikaanse acteur zette zijn eerste acteerstappen in B-movies als Revenge of the Creature en Tarantula. Dat filmpulp was echter geen eindstation voor de man met het kamervullende charisma. In ’59 scoorde Eastwood met de westernserie Rawhide een grote hit op het kleine scherm. Rawhide was de aanzet tot een filmepos waarin tal van cowboyklassiekers de dienst uitmaken. Toen Eastwood nog als voorman Rowdy Yates furore maakte in Rawhide, draafde hij al op in Sergio Leone’s A Fistful of Dollars, het eerste deel van een trilogie die vervolledigd werd met For a Few Dollars More en het onovertroffen The Good, The Bad and The Ugly. In dat drieluik lokte hij als ‘the man without a name’, de held met de stoffige poncho en voortdurend toegeknepen ogen, de massa naar de bioscoopzalen. Ook in zijn latere (western)films maakte hij naam als de cynische loner, de zwijgzame (anti-)held tegen wil en dank.
 
Toch tapte hij als westernicoon niet voortdurend uit hetzelfde vaatje. In High Plains Drifter uit ‘73, een western met satanische trekjes, vertolkt Eastwood een wraakengel die uit de hel neerdaalt om zijn eigen moord te wreken. Terwijl hij in Pale Rider uit ’85 zijn opwachting maakt als onverschrokken gunslinger annex … priester. In ’92 leefde Eastwood zich met Unforgiven een laatste keer uit in het westerngenre. Als een cowboy op zijn retour die zich nog een keer met alle moeite van de wereld in het zadel hijst, schiet Eastwood de hoofdvogel af. Hij wordt genomineerd voor de Oscar van beste acteur. De beeldjes voor beste regisseur en beste film mag hij zelfs mee naar huis nemen.
 
In Unforgiven bewees Eastwood dat hij zijn zorgvuldig opgebouwde heldenstatus ook op de korrel durft nemen. Die milde zelfspot zou vooral op latere leeftijd een constante worden in zijn loopbaan. Denk maar aan Space Cowboys, waarin hij als niet meer zo kwieke astronaut luidop met zijn eigen leeftijd lacht. Dat de jaren ook kunnen wegen, bewijst In The Line of Fire. In die film uit ‘93 geeft hij gestalte aan een ouder wordende lijfwacht die gebukt gaat onder schuldgevoelens omdat hij de moord op president Kennedy niet kon voorkomen. In het recente Million Dollar Baby eindigt hij zelfs als desolate oude knar die na zijn bloedeigen dochter ook zijn surrogaatdochter verliest. In Eastwoods universum is het zeker niet allemaal rozengeur en maneschijn. Maar zijn personages geven zelden een krimp en dragen het leed als echte mannen.
 
Zoals gezegd bewandelde Eastwood niet alleen het zanderige pad van de western. Ook in andere genres bleef Clint zijn cool bewaren. In Kelly’s Heroes en Where Eagles Dare ging hij als militair geen enkele missie uit de weg. Ook als bajesklant in de ontsnappingsklassieker Escape from Alcatraz stond hij zijn mannetje. In de minder succesvolle musical Paint Your Wagon mocht Eastwood zelfs de stembanden smeren. Dat deed hij trouwens al ten tijde van Rawhide. Toen liet Eastwood een heuse LP met cowboydeuntjes op de wereld los. Een stuk winstgevender was de Dirty Harry – franchise. In die vijfdelige reeks zet Eastwood de drieste, nietsontziende politie-inspecteur Harry Callahan neer. Als Callahan, met zijn onafscheidelijke .44 Magnum eigenlijk een verkapte westernheld, gaat Eastwood loos als een ongeleid projectiel dat ondanks (of juist dankzij?) zijn weinig subtiele stijl het recht doet zegevieren. Dat kwam Eastwood op heel wat kritiek te staan van de politiek correcte critici, die hem zelfs voor fascist versleten. Toch werd de flik uit San Francisco die lak heeft aan regels en bureaucratie Eastwoods populairste personage. Ook in het echte leven loopt de acteur niet hoog op met regelneverij en bureaucratische rompslomp. Gelukkig nam Eastwood niet zoals Callahan het recht in eigen handen. In plaats daarvan stapte de acteur in de politiek. Niet zonder succes, want in ’84 mocht de rasechte republikein de burgemeestersjerp van Carmel omgorden.
 
Die tijdelijke politieke loopbaan zette zijn acteerwerk zeker niet op de helling. Naast het acteren legde hij zich al vroeg in zijn carrière toe op een andere passie: films regisseren. Toen hij begin de jaren 70 als acteur al een zekere status bijeengespeeld had, hees hij zich voor Play Misty for Me in de regisseurstoel. Zijn wil om als cineast te slagen was zo groot, dat hij die film gratis maakte. Zijn eerste job al regisseur combineerde hij met de leading role van radio-dj die gestalkt wordt door een van zijn aanbidders. In zijn verdere loopbaan zou Eastwood nog vaak zowel als acteur en regisseur op de set verschijnen. Het eerder vernoemde en met Oscars overladen Unforgiven is daar het schoolvoorbeeld van. Net zoals het al evenveel geprezen Million Dollar, dat Eastwood eveneens een Oscarnominatie voor beste acteur opleverde. In het minder bekende White Hunter Black Heart fungeerde hij niet alleen achter de camera als regisseur, maar ook ervoor. In die film speelde hij immers de avontuurlijke filmmaker John Wilson (gebaseerd op de legendarische John Huston). Ook voor The Bridges of Madison County vatte Eastwood twee keer post achter de lens. Als een fotograaf die plaatjes schiet voor het blad National Geographic laat de acteur-regisseur een zeldzame keer zijn gevoelige kant zien wanneer hij valt voor de charmes van huisvrouw Meryl Streep.
 
Regisseur Eastwood houdt ervan om zijn persoonlijke passies onder handen te nemen. Als jazzfanaat kwam hij met Bird, de biopic over Beboppionier Charlie Parker, uitgebreid aan zijn trekken. Voor die film bleef Eastwood achter de camera en liet hij de hoofdrol om begrijpelijke redenen over aan de zwarte acteur Forest Whitaker, die zich schitterend van zijn taak kweet.
 
Het lijkt er op dat Eastwood in de jaren die hem resten zijn creativiteit vooral als regisseur zal botvieren. Die weg sloeg hij in met Flags of Our Fathers en Letters from Iwo Jima. In dit tweeluik, dat de slag om Iwo Jima vanuit Amerikaans en Japans oogpunt bekijkt, liet hij het acteerwerk over aan jongere generaties.
 
Momenteel bevindt Eastwood zich in de herfst, zoniet de winter van zijn carrière. Dat hoeft volgens collega-regisseur Steven Spielberg geen bezwaar te zijn. Volgens Spielberg levert Eastwood zijn beste werk af sinds hij de kaap van de 70 passeerde. We mogen dus nog heel wat van hem verwachten, wie weet zelfs zijn beste werk.