INDEX >> ACHTERGRONDEN >> HET WERK VAN DE GEBROEDERS COEN

HET WERK VAN DE GEBROEDERS COEN
Al meer dan twintig jaar aan de top

Mattijs Grannetia | 20/01/2008

Blood Simple (1984)
Een rijke bareigenaar die vermoedt dat zijn vrouw vreemd gaat, huurt een privédetective in om haar en haar minnaar om te brengen. Dit is het uitgangspunt voor het speelfilmdebuut van de broeders Coen. Blood Simple is een duistere thriller waarin de beginselen van het illustere talent van de Coens duidelijk aanwezig zijn: een spannend script vol plotwendingen, een sfeervolle fotografie en vooral onvergetelijke dialogen. In 2000 brachten de Coens een Director’s Cut uit van Blood Simple.

Raising Arizona (1987)
In Raising Arizona gaan de Coens voor onverdunde slapstick. De ontvoering van een baby is het begin van een nonstop achtbaanrit waarin de broers alle registers opentrekken. Ze doen hun uiterste best om een ander type film te maken dan Blood Simple. Sonnenfelds fotografie is wild, de muziek van Carter Burwell heerlijk overdreven en de cast levert solide komedie af. De Coens laten zien dat zij meer kunnen dan alleen thrillers maken. De combinatie van komedie en thriller zou hen later in hun carrière grote roem en onderscheidingen opleveren.

Miller’s Crossing (1990)
Met Miller’s Crossing leverden de Coens een eerbetoon aan de klassieke film noir. Hun script is gebaseerd op een verhaal van Dashiell Hammett, de geestelijke vader van Sam Spade, hoofdpersonage in The Maltese Falcon. Het budget was flink opgeschroefd en dat is terug te zien in de uitermate gestileerde beelden van Barry Sonnenfeld, die prachtwerk levert in zijn laatste samenwerking met de Coens. Miller’s Crossing is een film noir in hart en nieren met een flinke scheut zwarte humor.

Barton Fink (1991)
Barton Fink is de Coens’ meest intieme film tot nu toe. Zij schreven het script gedurende drie weken toen ze even strop zaten met het script van Miller’s Crossing. Het is dan ook niet zo gek dat Barton Fink draait om een schrijver die incheckt in een schimmig hotel om daar rustig te werken. Het hotel begint meer en meer te lijken op zijn persoonlijke hel. Naast hun eigen ervaringen is Barton Fink ook een ode aan Stanley Kubricks The Shining en Roman Polanski’s The Tenant. Het was in ieder geval genoeg om de aandacht te trekken van de jury in Cannes, die Barton Fink beloonden met drie van de belangrijkste prijzen: de Gouden Palm en individuele bekroningen voor hoofdrolspeler John Turturro en regisseur Joel Coen.

The Hudsucker Proxy (1994)
Zo ingetogen als Barton Fink was, zo flamboyant en uitzinnig was de opvolger The Hudsucker Proxy, een aanklacht tegen de grote bedrijven die denken dat ze alles kunnen maken. De Coens verpakten hun boodschap in een tot in het extreme gestileerde film en dat was meteen de ondergang voor deze vijfde Coen-film. Het relaas van Norville Barnes wordt letterlijk en figuurlijk ondergesneeuwd door de overweldigende visuele uitspattingen van cameraman Roger Deakins en designer Dennis Gassner. The Hudsucker Proxy is een emotieloze film die alleen op stilistisch vlak de namen Ethan en Joel Coen mag dragen.

Fargo (1996)
Met de woorden “This is a true story” openden de Coens hun zesde speelfilm, Fargo, en gek genoeg twijfelde niemand hier aan. Dit is te danken aan de authenticiteit die de hele film uitademt. Zoals vele andere projecten is Fargo wederom een ode. Ditmaal aan het adres van hun geboortestaat Minnesota, haar inwoners en hun ongecompliceerde kijk op het leven. Het contrast is door deze simpele kijk op het leven alleen maar groter wanneer een stel psychopaten een paar moorden pleegt en de vrouw van een autohandelaar ontvoert. Het script van de Coens is als altijd vergeven van de plotwendingen en gitzwarte humor. De perfecte acteerprestaties van Frances McDormand als de hoogzwangere politieagente, Steve Buscemi als de praatzieke psychopaat, William H. Macy als de wanhopige sukkel en Peter Stormare als de zwijgzame duivel doen de rest. Fargo is tot nu toe het absolute hoogtepunt in de carrière van de Coens.

The Big Lebowski (1998)
Alsof Shakespeare over hun schouders meekeek hebben de Coens met The Big Lebowski een van de meeste uitvoerige kluchten afgeleverd van onze tijd. Verwisselde identiteiten, machtsspelletjes, tot de verbeelding sprekende personages en bowling (hoewel dat laatste niet echt Shakespeariaans is) spelen een grote rol in The Big Lebowski. Het is een prachtige film om naar te kijken, een draak van een film om te doorgronden en een absolute lust voor het oor door de hilarische teksten afkomstig uit de vervormde wereld van de Coens. Wederom wordt de Coen-wereld gepopuleerd door vaste krachten als John Turturro, Steve Buscemi, John Goodman en Peter Stormare, aangevuld door Jeff Bridges, Julianne Moore, Philip Seymour Hoffman en Sam Elliott. Wie had ooit gedacht dat bowlen zo leuk kon zijn?

O Brother, Where Art Thou? (2000)
Na Minnesota, Arizona en Californië speelt nu Mississippi een prominente rol in een Coen-film. Zij transporteerden Homerus’ klassieker Odysseus naar het zuidelijke Amerika van voor de Tweede Wereldoorlog. George Clooney, John Turturro en Tim Blake Nelson zijn gevangenen die ontsnappen en op reis gaan om een schat op te graven, want deze schat dreigt te verdwijnen naar de bodem van een toekomstig stuwmeer. Op hun reis ontmoeten zij een stoet aan personages waaronder een eenogige bijbelverkoper, een drietal sirenes en vele mensen die passen in die periode in de geschiedenis van het Zuiden. O Brother, Where Art Thou? is een uitbundige vertoning met veel volkse muziek uit die periode, slapstick in de traditie van de Three Stooges en grappige vertolkingen van Clooney en de rest. Wederom een eigenzinnige productie zoals alleen de Coens die kunnen produceren.

The Man Who Wasn’t There (2001)
The Man Who Wasn’t There is een thriller in de zuiverste zin van het woord. Als in Fargo begint alle ellende met een gewone man met een plan. Deze keer is dat Ed Crane, een van de weinige zwijgzame kappers ter wereld. Hij heeft een droom, maar heeft daar geld voor nodig. Om de problemen compleet te maken vermoedt hij dat zijn vrouw een relatie heeft met haar baas. Zoals in elke goede Joseph M. Cain roman (de belangrijkste invloed voor The Man Who Wasn’t There) zijn ook hier chantage, bedrog, geweld en moord aan de orde van de dag; natuurlijk vermengd met de nodige absurdistische elementen die we gewend zijn van de Coens. De cast is perfect met Billy Bob Thornton aan het hoofd als de stille kapper, en Frances McDormand, James Gandolfini, Jon Polito, Tony Shalhoub en Scarlett Johansson om hem te ondersteunen.

Intolerable Cruelty (2003)
De romantische komedie was een genre waar de Coens nog niet aan toe waren gekomen en Intolerable Cruelty vult die lacune. George Clooney is Miles Massey, een advocaat die gespecialiseerd is in het opstellen van huwelijkse voorwaarden waar geen speld tussen te krijgen is. Hij ontmoet de beeldschone Marylin (Catherine Zeta-Jones), die in scheiding ligt. Minder zwartgallig dan hun eerdere werk en meer in de lijn van Raising Arizona is Intolerable Cruelty een lichtvoetige komedie waar niet per se de Coens hun naam aan hadden hoeven verbinden. Het is allemaal niet subtiel genoeg om het predicaat Coen-film te mogen dragen.

The Ladykillers (2004)
Een geliefde oude film opnieuw verfilmen is altijd een uitdaging en de Coens gaan geen enkele uitdaging uit de weg. Zo kwamen zij erbij om Alexander Mackendrick’s The Ladykillers uit 1955 onder handen te nemen. Het resultaat is een van de minst succesvolle komedies in het Coen-oeuvre. Tom Hanks treedt toe tot het Coen-universum als professor Dorr, die zich samen met zijn gevolg voordoet als een muziekgroep, terwijl zij in werkelijkheid van plan zijn om een grote roof te plegen. Hiervoor hebben zij de kelder nodig van een oude vrouw, maar die vrouw kan wel eens voor grote problemen zorgen. Deze problemen zijn de oorzaak voor een barrage aan slappe grappen en ongeïnspireerd acteren. Wederom een misser.