Cineart

INDEX >> RECENSIES >> BREATH

BREATH
Krakkemikkige Ki-duk

Matthias Van Wichelen | 10/03/2008

Misschien is het onredelijk om van een regisseur te verwachten dat al zijn films even goed zijn en dat hij zichzelf iedere keer opnieuw overtreft. Het kan zijn dat de verwachtingen na drie instant klassiekers te hoog zijn gespannen. Feit is dat Ki-duk met The Bow keihard van zijn wolk is gedonderd. Het lijkt er sterk dat hij nog niet helemaal hersteld is want ook Breath wettigt zijn status als wonderkind niet.

Voor zijn veertiende film tapt Kim Ki-duk uit hetzelfde vaatje als voor zijn recente succesfilms: zwijgzame personages in hemels in beeld gebrachte decors, weelderige kleuren, boeddhistische symboliek en een raadselachtig verhaal vol metaforen dat vatbaar is voor verschillende interpretaties. Het is een van Ki-duks goede gewoontes om het verleden en de actergrond van zijn personages vaag te houden. Hun daden moeten voor zichzelf spreken.

Aan Yeon zullen cryptologen een vette kluif hebben. Wanneer de jonge beeldhouwster ontdekt dat haar man vreemdgaat, raakt ze het noorden kwijt. Ze zwerft doelloos door de straten en neemt in het midden van de nacht een taxi naar de staatsgevangenis. De zelfmoordpoging van de terdoodveroordeelde crimineel Yin overheerst al dagen het nieuws. Yeon stelt zich voor als zijn ex-verloofde. Eerst wordt ze wandelen gestuurd door de plichtsbewuste ambtenaar aan het onthaal. De hoofdcipier herroept zijn beslissing en laat haar binnen.

Yeon begint te praten. Yin luistert. Een paar dagen komt ze opnieuw op bezoek. Deze keer heeft ze zich voorbereid. En ze blijft terugkeren, ook al spreekt Yin geen gebenedijd woord. Een monkellachje kan er net af, meer emotie toont hij niet. Toch slaat het ijskonijn geen ontmoeting over.

De duistere aard van hun relatie is absoluut het sterkste element van Breath. Misdadigers schijnen een onweerstaanbare aantrekkingskracht te hebben op een bepaald type vrouw. Naar verluidt worden beroemde gevangenen overstelpt met fanmail van vrouwen die ze niet kennen. Hoe erger de misdaad, hoe meer post, vaak met oneerbare voorstellen en pikante foto's. Yeon ziet er niet uit als een vrouw die het gevaar opzoekt. Ze is niet de klassieke Aziatische schoonheid - type Gong Li, Zhang Ziyi, Qi Shu - maar ze wekt nieuwsgierigheid. Ze trekt de aandacht en houdt die vast.

Wat moet een getrouwde vrouw, een jonge moeder bovendien, met een zware crimineel? De hele film is opgebouwd rond die ene vraag. Wie het weet, mag het zeggen. Het antwoord is minder belangrijk dan de vraag. Ki-duk geeft genoeg aanwijzingen om heerlijk controversiële en immorele theorieën te verzinnen over het verleden van de vrouw. De slotscènes in de sneeuw verklaren een hoop, maar niet alles.

Breath vertrekt in pole position en neemt een vliegende start. Ki-duk komt snel terzake. Hij stuurt Yeon naar haar zelfgekozen leeuwenkuil. Het begin is strak en intens, zuiver en doelgericht. Naarmate de film vordert, krijgen de nevenplotjes en randpersonages meer aandacht. De hoofdcipier bijvoorbeeld. Breath dicht hem een haast goddelijke macht toe, maar vangt met die suggestie verder niets aan. Ook de homo-erotische subplot in de cel komt nooit tot helemaal tot leven. Het zijn veeleer intermezzo’s die de film vertragen dan voldragen verhaallijnen.

Veel interessanter is wat er in de gesprekskamer gebeurt. In de afgesloten ruimte gebeuren bizarre dingen met een gigantisch dramatisch potentieel dat niet benut wordt. Het is ontzettend moeilijk, op het randje van het onmogelijke om enige sympathie op te brengen voor de drie hoofdpersonages. De gedachtekronkels van de vrouw zijn onnavolgbaar. Dat is bij de meeste vrouwen zo, dus dat is op zich geen probleem. Ze voelt geen enkele behoefte om verantwoording af te leggen. Haar echtgenoot kan het niet zo goed volgen. Hij staat er bij en kijkt er naar. Nu ja, ook dat komt wel eens voor tussen man en vrouw. Dat de derde hond in het spel weinig menselijke warmte uitstraalt, is te begrijpen. Zijn dagen zijn geteld, dat is niet het beste moment op de polonaise in te zetten.

Drie onduidelijke, troebele personages is te veel voor een film met maar een vijftal echte protagonisten. Hun ambiguïteit en verborgen drijfveren maken hen spannend en interessant, maar ze hebben een overschot aan communicatief onvermogen. Yin en Yeon maken een kille, harde en afstandelijke indruk. Breath leidt aan hetzelfde euvel dat Ang Lee’s Lust, Caution de das omdeed. De stilte stoot af, de passie is mechanisch omdat ze niet beleefd wordt door mensen van vlees en bloed.

Het geldt ook voor de vorm. De visuele vondsten zijn geforceerd en gemaakt. De natuurlijke flow van Ki-duks beste films is verdampt. Dit is niet het werk van een tedere visuele poëet maar van een maniërist die zich eigen kunstjes herhaalt. Natuurlijk is Breath een cinematografisch juweeltje, maar zelfs de mooiste scènes overstijgen nooit het niveau van een gimmick. Hij heeft het allemaal al eens eerder gedaan en veel beter. Breath is afstandelijk poppentheater van een talentrijke cineast in een gemakzuchtige bui. De knappe vertolkingen kunnen die zwakte niet verdoezelen.

Gezien op Cinema Novo 2008