Frenetic Films

INDEX >> FESTIVALS >> EUROPEES FILMFESTIVAL VAN BRUSSEL

EUROPEES FILMFESTIVAL VAN BRUSSEL
Deel 2: Reizen die nergens heen gaan

Matthias Van Wichelen | 02/07/2008

Deel 1: Tranches-de-vie | Deel 2: Reizen die nergens heen gaan | Deel 3: Over Duitse vrouwen die afzien | Deel 4: Humorloze Oost-Europeanen en geestige Denen

Hispanofielen die eventueel aangetrokken worden door de titel Road Spain komen meer dan bedrogen uit. Marc is een jonge architect die zich overslaapt op de dag van de belangrijkste presentatie van zijn leven. Even later betrapt hij zijn vriendin in bed met een ander. Marc koopt een aftandse camper en geeft gas: altijd rechtdoor, zo ver mogelijk weg van zijn verleden, heden en toekomst. Onderweg neemt hij lifters mee. Marc Rodríguez is geen slechte acteur maar hij mist het charisma om deze magere roadmovie gestalte en karakter te geven. Zijn personage mist het broodnodige gevoel voor humor en de vettige blues en blijft ergens halverwege hangen tussen een Woody Allen-achtige figuur en een Ozonachtige je-m'en-foutist die zich niet meer bekommert om sociale verplichtingen en verwachtingen. Mossel noch vis dus, net zoals de hele film. Omdat niet alle lifters even interessant blijken, zwalpt Road Spain heen en weer. De Catalaanse schrijver-regisseur Jordi Vidal heeft geen sterk bindend element gevonden dat de losse scènes bij elkaar houdt. Zijn film heeft meer weg van een studentikoze sketchenfilm dan van een volwassen, voldragen tragikomedie. Ingrid Rubio (als vluchtende bruid) en Carlos Alvarez-Nóvoa (in een scène die geleend lijkt uit Hugo Claus’ Vrijdag) stelen de show. De andere passagiers zijn amper goed voor een flauwe glimlach. Road Spain mist pit, visie en ambitie. Zelfs de landschappen vallen tegen...

Een nog grotere tegenvaller is het Franse Nouveau Monde geregisseerd door het trio Morgan Dalibert, Mathieu Lalande en Thibault Mombellet. Het begint nochtans veelbelovend en geestig. Drie Franse jonge gasten rijden van New York naar Tucson, Arizona. Daar is de bevolking verdwenen. Niemand weet waar de bewoners heen zijn. Het ene moment waren ze er nog, het volgende niet. Onderweg luisteren de drie naar een typisch Amerikaans radioprogramma waarin de luisteraars vrij hun theorieën lanceren over het mysterie in Tucson. En het dient gezegd, de Amerikaanse luisteraars zeggen zinnige dingen. Het eerste uur is de reis dwars door Amerika dan ook boeiend, speels en energiek. De jonge twintigers zijn naïef en avontuurlijk genoeg om zich te laten verrassen en beïnvloeden door onverwachte ontmoetingen en bizarre toevalligheden. Eens het drietal in Tucson aangekomen is, gaat de film de intellectueel-filosofische toer op. Aan de plotwendingen is geen touw meer vast te knoppen en de gekke personages lossen elkaar in sneltempo af. Het regisserende trio doet zijn uiterste best om slim en mysterieus over te komen maar faalt op alle vlakken. Hun referenties naar Michael Haneke’s Le Temps du Loup en Alejandro Aménabars Abre los Ojos zijn grotesk. Hun zweverige prietpraat zal misschien indruk maken op hun vrienden aan de toog, voor een speelfilm wegen hun ideeën en theorieën veel te licht. Ze vertellen werkelijk niets dat het onthouden waard is en stapelen de clichés op, zowel inhoudelijk als visueel. Dalibert, Lalande en Mombellet gaan helemaal ten onder aan hun eigen pretentie. Jeugdzonden wellicht. In het eerste uur bewijzen ze dat ze talent hebben, in de laatste drie kwartier dat ze nog heel veel moeten leren. Vooral schrappen en zichzelf niet al te serieus te nemen: na Nouveau Monde zal er trouwens nauwelijks iemand zijn die hen serieus neemt.

Nur ein sommer (Where the Grass is Greener) bewijst hoe afwisselend de programmering van dit festival wel is. Brussel projecteert niet alleen hermetische films voor cultuursnobs, maar ook simpele Zwitserse romantische komedies. Jawel, Zwitserse romantische komedies! Omdat ze in haar eigen stad geen werk vindt, trekt de 35-jarige Oost-Duitse Eva naar de Zwitserse Alpen waar ze drie maanden koeienmelkster wordt. Haar jonge minnaar – een onvermoeibare toyboy – is er niet over te spreken maar voor hij de kans krijgt te protesteren, zit Eva al boven op haar berg. Haar werkgever is een hardwerkende, gereserveerde, gescheiden man die van ’s morgens tot ’s avonds aan zijn koeien en zijn kaas denkt. Het contact met Eva maakt hem een tikkeltje milder. Anna Loos is indrukwekkend als de stoere vrouw die haar eigen boontjes wil dopt. Ze doet de vlijmscherpe dialogen die regisseuse-scenariste Tamara Staudt haar in de mond legt alle eer aan. De confrontaties tussen de wereldse Duitse en de verkrampte Zwitserse boer zijn lekker agressief. Het is hard tegen onzacht. Tamara Staudt speelt met de conventies van het genre waardoor Nur ein sommer tot het einde verrassend en fris blijft. Haar kitscherige landschappen (compleet met Sound of Music-pastiches), de introductie van de islamitische koeienmelker Mehmet en de slimme maatschappijschets maken van Nur ein Sommer een zeer aangename filmverrassing. Staudt benadert haar personages met liefde, lacht met hun kleine kantjes en ziet het allemaal positief. Veel klassieker kan een film niet gemaakt worden en dat is exact wat dit verhaal nodig heeft. Nur ein Sommer is pretentieloos en hartverwarmend vermaak uit Zwitserland.

Micha Lewinsky debuteert als regisseur met een razend knappe tragikomedie. Emil is een sul die aangesproken wordt door Larissa, een alternatieve singer-songwriter die regelmatig optreedt in de plaatselijke club. Ze heeft haar ouders wijsgemaakt dat ze een vriendje heeft. Of Emil even die rol op zich kan nemen? Haar woorden zijn nog niet koud of Larissa sterft. Haar ouders zijn erg benieuwd naar het laatste vriendje van hun dochter. Misschien heeft hij de antwoorden op al hun vragen. Voor het eerst in zijn leven krijgt Emil de aandacht die hij nodig heeft. Hij kan het goed vinden met Larissa’s zus. Hoe lang houdt zijn leugen stand? In Amerikaanse handen zou Der Freund een eenvoudige situatiekomedie geworden zijn. De Duitse Zwitser Micha Lewinsky doet gelukkig veel meer dan dat. Hij keert iedere steen van Larissa’s verleden om, hij graaft en peutert tot alle details bekend zijn, ook – en vooral – de vervelende. Het levert erg prangende scènes op: machtig drama, mede door de enigmatische vertolking van Johanna Bantzer en de wijfelende blik van Philippe Graber. Der Freund is een portret van een familie in verval, een gezin dat hoopt dat problemen vanzelf verdwijnen als ze niet besproken worden. Lewinsky neemt niet alleen Larissa onder handen, ook de moeder, vader, de zus en Emil zelf komen aan de beurt. Zijn analyse is genadeloos. Op het einde van de film staan de personages volledig in hun blootje. Geen vies of kleinmenselijk kantje of Lewinsky heeft het getoond, geen hypocriete gedachte of Lewinsky heeft die aangeklaagd. Het gedeelte ‘tragi’ in de samenstelling tragikomedie is pijnlijk goed. De personages krijgen – ondanks hun huichelachtige reactie op het verlies – meer dan genoeg ruimte om zich ook op een positieve manier te ontplooien. De humor komt voort uit hun kwetsbaarheid, uit hun onbeholpen pogingen de emotionele schade te beperken. Der Freund gaat naadloos over van drama naar komedie en terug zonder te forceren of emotioneel effect na te jagen. Wonderbaarlijk hoe een film over depressie, schijnheiligheid, emotioneel bankroet, minderwaardigheidscomplexen, eenzaamheid en een onweerstaanbare drang tot zelfvernietiging toch geestig en warm kan zijn. Films als Der Freund maken geen enkele kans om in het commerciële circuit terecht te komen. Goddank zijn er in België genoeg festivals die dergelijke cinefiele pareltjes programmeren.