Meteen naar de tekst springen
Imagine Film Distribution

INDEX >> RECENSIES >> DOUBLE TAKE

DOUBLE TAKE
Hitchcock als spiegel

goed  

Jeffrey De Keyser | 23/11/2009


Share/Bookmark

Wat hebben Alfred Hitchcock, de Koude Oorlog, koffiereclame en dubbelgangers met elkaar gemeen? Op het eerste gezicht niets, maar dat is buiten Johan Grimonprez gerekend. In Double Take bundelt de Belgische filmer-kunstenaar ogenschijnlijk losse videofragmenten tot een filmische meditatie over de cultivering van angst in onze beeldcultuur.

Onze ervaring van de realiteit is gebaseerd op een mix van paradigma’s en verzinsels. Dat is het uitgangspunt van Double Take, een soort uit de hand gelopen essay waarin Grimonprez een bewogen stuk geschiedenis herschrijft vanuit een magisch-realistische invalshoek.

De film presenteert zich als een terugblik op de Koude Oorlog door de bril van Alfred Hitchcock. Centraal staan de nieuwsarchiefbeelden uit de periode van gewapende vrede tussen het communistische Oosten en het kapitalistische Westen eind de jaren vijftig, begin de jaren zestig: het Spoetnik-programma, het Kitchen Debate tussen president Nixon en Sovjetleider Chroesjtsjov, de Cubacrisis, de machtsovername van Brezjnev, de ruimtewedloop, en de snelle verspreiding van de televisie in Amerika. Die beelden worden schijnbaar willekeurig afgewisseld met fragmentjes uit de beruchte televisieserie ‘Alfred Hitchcock presents’, teasers en commercials voor Hitchcocks nieuwe films, stukjes interview met de professionele Hitchcock-lookalike Ron Burrage, en een gefingeerd hitchcockiaans subplot van coscenarist Tom McCarthy - losjes gebaseerd op een kortverhaal van Jorge Luis Borges - waarin de Master of Suspense tijdens de opnames van The Birds zijn dubbelganger achtervolgt in een zelf beraamd moordcomplot.

Langzaam maar zeker haken de verhaallijnen in elkaar, en worden de beoogde parallellen duidelijk. Door Hitchcocks Macguffin-theorie te spiegelen aan het verloop van de Koude Oorlog, en The Birds op te voeren als een metafoor voor het Rode Gevaar en de alomtegenwoordige aanwezigheid van media in onze maatschappij, ontbloot Grimonprez de alsmaar aanzwellende ideologische macht van de media en de populaire cultuur waarin ramptoerisme en voyeurisme een centrale rol vervullen. Door het geïnstitutionaliseerd wantrouwen tijdens de Koude Oorlog te koppelen aan het paranoïde subplot met de dubbelgangers (de lijzige voice-over van Mark Perry als Hitchcock: "They say that if you meet your double, you should kill him. Or that he will kill you…”) fungeert de microkosmos van Double Take als een spiegel voor de toenmalige en hedendaagse politiek van de angst en onze obsessie voor apocalyptisch doemdenken. Misschien is de ‘war on terror’ net als de Koude Oorlog ook wel één grote Macguffin, zo lijkt de regisseur ons te willen vertellen.

Hoewel het al geen evidente opgave is om je als kijker te verplaatsen in het eigenzinnige universum van Double Take, haalt Grimonprez opmerkelijk genoeg ook nog eens de vaart uit zijn verhaal door systematisch reclameblokjes voor Folger's Coffee in te lassen. Maar dat lijkt een bewuste keuze. Het naïeve en amusante karakter van de commercials is niet alleen tekenend voor de tijdsgeest tijdens de jaren vijftig en zestig, het is evenzeer een knipoog naar onze eeuwige drang tot herhaling.

Toegegeven, de verbanden die Grimonprez probeert te leggen, lijken soms wat van de pot gerukt, en de veelvuldig opgevoerde Hitchcock-lookalike Ron Burrage zit meestal maar wat aan te modderen. Maar de suspenserijke terugblik op de Koude Oorlog, de intrigerende kanttekeningen bij de macht en de rol van de media, de genremix van documentaire en fictie (en zowat alles daartussen), en de liefde van de makers voor het werk en de persoon van Alfred Hitchcock werken enorm aanstekelijk, en maken van Double Take een verbluffend filmisch experiment. Veel excentrieker kan een postmoderne collagefilm niet worden.

Gezien op het 36ste Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent.

Titel: Double Take
Genre: Documentaire / mockumentaire
Speelduur: 80 min
Regisseur: Johan Grimonprez

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Paradiso
PIECES OF APRIL
Een andere beekje
>>>