Deep End: poëzie in de gruwel. (c) Paramount

INDEX >> KLASSIEKERS >>

DEEP END
Woelig waterballet

Hans Dewijngaert | 31/10/2011

Is er één film die uiteindelijk niet over de liefde gaat? Wellicht niet, maar zelden kende die een tragischere afloop dan in de klassieker Deep End (1970). De film werd destijds door de critici de hemel ingeschreven, maar bleef daarna lange tijd onder water. Een gerestaureerde versie brengt Deep End weer onder de aandacht.

Tegenwoordig vallen films bij voorkeur met de deur in huis. De edele kunst van de openingscredits lijkt een relict uit de vorige eeuw. In Deep End besnuffelt de camera uitgebreid de gammele fiets waar het hoofdpersonage opspringt en vertrekt. Hoofdkleur is rood. Dat is geen toeval. Rood is het leidmotief in een film die voor de rest vooral flets en grauw is in kleur en toon. Rood betekent passie maar ook gevaar.

Troosteloos zwemmen
Aanvankelijk zit er geen van beiden in het leven van de 15-jarige Mike (John Moulder-Brown), een doorsnee jongen uit een working class familie. In Fulham, Londen, krijgt hij een baantje als badmeester in een openbaar badhuis annex zwembad. De vadsige baas is van het cynisch soort: als Mike hard zijn best doet, dan belandt hij misschien ooit zelf in het aftandse kantoortje van de directeur.

Voorlopig moet Mike het doen met het begeleiden van de badgasten doorheen de groezelige gangen van het complex waar ze komen zwemmen of baden. De sfeer is Oost-Europees troosteloos. De baden zitten vol smerige randen die Mike na elke klant weg moet schrobben. Tussendoor mag hij wat rondhangen in een achterafkamertje waar hij de tijd moet zien te doden.

Gelukkig is er ook Susan (Jane Asher), die in alles het tegengestelde is van de ietwat onhandige, jonge en onervaren Mike. Susan is groot, zelfzeker, rank en slank en heeft rood haar. Ze is een overrompelende verschijning die iedereen moeiteloos rond de vinger windt. Ook Mike, die als een blok voor haar valt.

Toyboy
Veel meer vlees zit er aanvankelijk niet aan het uitgebeende scenario. We zien hoe Mike als een schoothondje achter Susan aan zit en we zien hoe Susan met hem speelt zoals een krolse kat met een weerloze muis. Dat Susan een relatie heeft met een semi-rijke maar weinig sympathieke kerel en tussendoor de kleedhokjes induikt met een geile zwemleraar (Karl Michael Vogler), kan Mike niet op andere gedachten brengen. Hij wil Susan en hij wil haar nu.

Vooral in het begin heb je behoorlijk te doen met de jonge Mike, die ook door andere badgasten als de ideale toyboy wordt gebruikt en misbruikt. Vroeg in de film wordt hij hardhandig tussen de borsten geperst van actrice Diana Dors, die ‘m de hoofdrol gunt in een bizarre masturbatiescène met voetballers in de hoofdrol.

Maar hoe verder deze aanvankelijk vrijblijvende coming of age film vordert, hoe grimmiger Mikes interesse in Susan wordt. Hij volgt haar naar een seksbioscoop in het bedompte Soho en later naar een dure nachtclub. Telkens krijgt hij de deur pal op de neus, waarna het tweetal de volgende dag toch weer samen met elkaar keuvelt op de duikplank van het zwembad. Susan is het soort vrouw dat aantrekt en afstoot.

Als Susan zich verloofd blijkt te hebben, slaan bij Mike de stoppen door. Een maalstroom drijft hem letterlijk en figuurlijk naar het deep end van het zwembad. Het drama dat zich daar ontspint, viel bij het publiek destijds niet in goede aarde wegens te choquerend en niet echt consequent. Zoveel jaar na de release is het hedendaagse publiek wel wat anders gewend. Het einde werkt wel degelijk. Er zit poëzie in de gruwel. Op de achtergrond klinkt “But I Might Die Tonight” van Cat Stevens.

Swinging sixties
De regisseur van Deep End is geen Engelsman, laat staan een Fransman. Jerzy Skolimowski is een Pool die destijds bijna geen woord Engels sprak en zijn acteurs volop liet improviseren. De opnames in het zwembad maakte hij in Munchen. Enkel voor de buitenopnames trok hij naar Oost-Londen. In interviews benadrukt hij dat het einde van de film voor hem cruciaal is; de rest is het voorspel op de noodlottige climax.

Filmtechnisch surft Skolimowski mee op de golven van de nouvelle vague. Zijn beeldvoering is vrolijk en blij. Regels zijn er om gebroken te worden. Die vrijheid-blijheid staat haaks op het verhaal dat onherroepelijk de dieperik in gaat. Skolimowski geeft daarmee wel degelijk commentaar op de zogenaamde Swinging Sixties, het gouden tijdperk waarin seksualiteit vrij en dus probleemloos heette te zijn.

Dan toch niet voor het hoofdpersonage uit Deep End. De verliefdheid van Mike is een draaikolk waar niet uit te ontsnappen valt. Op het einde is er alleen maar rood: kleur van opwinding, van verliefdheid, maar ook van bloed en doodslag.