Meteen naar de tekst springen
Dogtooth: wat is hier in godsnaam aan de hand? (c) Filmfreak Distributie

INDEX >> ACHTERGRONDEN >>

THEMA - EEN GRIEKS DRAMA
Dogtooth - Alle families zijn psychotisch

 

Hans Dewijngaert | 29/02/2012


Share/Bookmark

De Griekse film Dogtooth (Kynodontas) reisde de afgelopen drie jaar van festival naar festival. De reacties van het publiek waren altijd en overal hetzelfde: weerzin en walging. Die van de jury ook: lof en hulde. De artistieke merites van de film staan haaks op de omstreden inhoud. Het is moeilijk om niet aan Josef Fritzl te denken.

De Oostenrijkse beul hield zijn dochter en een rist incestueus verwekte kinderen jarenlang verborgen in zijn huis in het Oostenrijkse Amstetten. Na een beraad van nog geen vier uur oordeelde de jury dat hij schuldig was. Voor wie zo’n gruweldaden pleegt, duurt levenslang nog niet lang genoeg. Niemand kan geloven dat Fritzl ook maar iets goeds in de zin had met zijn onmenselijke barbaarsheid.

Als toeschouwer twijfel je aanvankelijk wél nog bij wat de pater familias uit Dogtooth zijn gezin aandoet. Van verkrachting of incest is geen sprake. De kinderen worden niet opgesloten. Integendeel: ze leiden een rijkeluisleventje in een riante villa met een grote tuin en een zwembad. Er zijn beloningen, er wordt gezongen, er is eten genoeg en de zon lijkt altijd te schijnen.

Gedeformeerde realiteit
Toch heb je vanaf het allereerste beeld door dat er iets aan de hand is in deze familie. De zoon en de twee zussen zijn bijna volwassen, maar hun gedrag heeft iets kinds. In de openingsscène bereiden ze zich voor op een uithoudingsspelletje. Wie het langst zijn vinger onder een warme waterstraal kan houden, die wint een sticker en mag kiezen welk spel er ’s avonds gespeeld zal worden.

Tien minuten later zit je te kijken naar de belevenissen van een quasi-normaal gezin waar de realiteit gedeformeerd is door de vader en de moeder. De drie kinderen krijgen taalles via cassettebandjes, maar de woorden die ze leren hebben niet de betekenis die ze zouden moeten hebben. Een telefoon is een potje zout. Een zombie is een bloem. Het leidt tot bizarre conversaties, maar ook tot de vraag: wat is hier in godsnaam aan de hand?

Net als Fritzl houdt de (naamloze) vader (Christos Stergioglou) - keurig in zijn driedelig pak en een bril op de neus - zijn kinderen gevangen, binnen de imposante omheiningen van zijn villa. Buiten die muren, zo vertelt hij hen, heerst er een grote, boze wereld die hen zal doden. Ze hoeven maar aan hun (verzonnen) broer te denken, die ooit een vluchtpoging ondernam en nu gestorven is. Om zijn woorden kracht bij te zetten, scheurt de vader zijn eigen kleren aan stukken en brengt hij met rode verf zogezegde bloedsporen aan.

De wereld die de vader voor zijn kinderen bij elkaar verzint neemt bizarre proporties aan. Vliegtuigen kunnen zomaar uit de lucht vallen. Om dat te illustreren gooit moeder vanuit het raam speelgoedvliegtuigjes in de tuin. De kat dient met een heggenschaar vermoord te worden wegens te gevaarlijk. Frank Sinatra is hun opa.

Parabel
Waarom de vader zijn gezin in een zelfgesponnen cocon opgesloten houdt, is niet duidelijk. Regisseur Giorgos Lanthimos houdt naar eigen zeggen de Griekse samenleving een spiegel voor. Kinderen blijven er te lang onder de vleugels van hun ouders leven en dat is niet gezond.

Het is duidelijk dat Lanthimos dit thema in Dogtooth tot in het extreme doortrekt. De kinderen zullen het huis pas mogen verlaten als één van hun hoektanden spontaan los komt te zitten. In dat geval mogen ze de auto richting vrijheid nemen, maar dat mag dan weer alleen als de hoektand weer volgroeid is. Met andere woorden: het is niet de bedoeling dat dit ooit gebeurt.

Dogtooth is een mooie sociologische of zelfs politieke parabel over macht en onderdrukking, over autoriteit en onderdanigheid. Het is uiteraard ook een psychologisch experiment: is het echt mogelijk om de realiteit buiten spel te zetten? Om wat echt is zomaar te onderdrukken? Het antwoord laat zich raden: natuurlijk niet. Je kan de telefoon verstoppen, je kan zelfs alle etiketten van flesjes water verwijderen, maar instincten kan je niet onderdrukken.

Seksualiteit
De realiteit sijpelt dus het leven van de drie tieners binnen via de seksualiteit. Aanvankelijk kan een door de vader ingehuurde beveiligingsagente (Anna Kalaitzidou) nog enig soelaas bieden. Tegen betaling lenigt ze de grootste behoeftes bij de oudste zoon. Maar in haar gesprekken met de dochters kruipt de buitenwereld de afgesloten ruimtes binnen, onder meer via twee videocassettes van Jaws en Rocky. Het is weer de schuld van de film.

Dogtooth is een Grieks noodlotsdrama. Het is duidelijk dat er iets te gebeuren staat voor de aftiteling over het scherm zal rollen. Giorgos Lanthimos registreert eerder dan hij regisseert. Zijn kaders zijn vaak wijds en soms opzettelijk onnauwkeurig. Hij blijft lang met de camera hangen, ook al staat die niet correct gekadreerd. Het is alsof we een eerder toevallige inkijk krijgen in deze dysfunctionele familie.

In het midden van de film zit een belangrijke scène waarin de vader een gesprek heeft met een hondenafrichter die hem vertelt dat honden vijf stadia moeten doorlopen tot zo mak zijn als een lammetje. De hond wacht dan tot we hem vertellen wat hij moet doen. Het is duidelijk dat de vader zijn kinderen dezelfde stadia laat doorlopen.

Dogtooth is een fascinerende, prikkelende film. Lanthimos leidt je een realiteit binnen die zo bizar is dat je hem meteen aanvaardt. De film maakte vorig jaar kans op een Oscar voor beste buitenlandse film, maar moest de duimen leggen tegen Heaven van Susanne Bier. Dat is geen schande. Sinds Dogtooth in 2009 Un Certain Regard won in Cannes, ging de film van land naar land, van festival naar festival, van arthouse naar arthouse.

Bizar genoeg is dit knappe exportproduct voor de Griekse cinema tegelijk een snoeiharde commentaar op het klassieke, Griekse samenlevingsmodel. Als je hoektand niet vanzelf uitvalt, zo leert de oudste dochter ons in Dogtooth, dan kan je altijd een handje helpen. Daar komt veel bloed aan te pas, maar bloed kruipt waar het niet gaan kan.

THEMA - EEN GRIEKS DRAMA
Terwijl het leven in Griekenland als een kaartenhuis in elkaar stort, floreert de Griekse cinema als nooit tevoren. Planeet Cinema bespreekt zes recente Griekse films.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Moonlight
TSOTSI
One Man and a Baby
>>>