INDEX >> ACHTERGRONDEN >>

VOORUITBLIK PROMETHEUS
De terugkeer van Alien... zonder Alien

Kenny De Maertelaere | 06/05/2012

In een filmzomer waarin superhelden kibbelen als een disfunctionele familie, het rauwe realisme van een man in een vleermuispak de box office zal domineren, een menselijke spin het aan de stok krijgt met een uit de kluiten gewassen hagedis en een roodharige Schotse schone wil losbreken uit het juk van haar ouders, lijkt een sciencefictionthriller die de grote levensvragen wil beantwoorden de vreemde eend in de bijt. En toch is Prometheus de te kloppen favoriet van het blockbusterseizoen.

Waarom? In de eerste plaats omdat regisseur Ridley Scott zich na vele historische avonturen (o.a. Gladiator, Kingdom Of Heaven, Robin Hood) en als films vermomde vakantie-uitstapjes (A Good Year) eindelijk weer in het genre is aanbeland dat hem groot heeft gemaakt: dat van de sciencefiction. Met de oorspronkelijke Alien uit ’79 en Blade Runner heeft de man ontegensprekelijk twee cultklassiekers in het genre gerealiseerd. Dat fans van zijn vroege werk dan ook schuimbekkend uitzien naar de release van Prometheus hoeft geen betoog. 

E.T. From Hell
Prometheus begon als prequel op Scotts eigen Alien. Oorspronkelijk was er de idee om twee films te maken die als prelude tot Alien zouden dienen. Scott had al eerder interesse getoond in een terugkeer naar de wereld van Alien en hij gaf vrijwel meteen toe dat hij dieper wou ingaan op de mysterieuze Space Jockey; de vreemde, gefossiliseerd-lijkende buitenaardse bestuurder van het ruimteschip dat de onfortuinlijke ruimte-arbeiders ontdekken in Alien.

Als in die film hun schip de Nostromo de door gure winden geteisterde planeet verlaat en we de belevenissen aan boord verder volgen (u weet wel: spijsverteringsproblemen aan tafel; een in schaduwen en kettingen gehuld gedrocht met een kop als een fallus; knokken met een witte melk kotsende robot; een verontrustend misselijkmakende psychoseksuele sub-tekst…) blijven de vele vragen rond de beruchte Space Jockey samen met hem/haar (?) achter op de planeet. Wie of wat is dat wezen? Waar komt het vandaan? Hoe komen die eieren aan boord van dat schip?... Vragen die onbeantwoord bleven in de drie vervolgfilms die na Alien kwamen.

Met de twee Alien vs. Predator-films leek er een jammerlijk einde te komen aan de saga van de buitenaardse monsters. Geruchten dat Scott en James “Avatar” Cameron de handen in elkaar zouden slaan voor een vijfde Alien-film werden gauw de kop ingedrukt en Alien-hoofdrolspeelster Sigourney Weaver liet weten dat ze niets meer met haar bekendste antagonist te maken wou hebben. 

Uiteindelijk werd er alsnog een scenario neergepend dat de biomechanische terreur van Alien terug onder de aandacht moest brengen. De auteur was Jon Spaihts, ook al verantwoordelijk voor de beangstigende gruwel – het scenario; niet de monsters die erin voorkomen – van het abominabele The Darkest Hour. Het duurde echter niet lang of er klonken stemmen die beweerden dat de nieuwe film helemaal niet zoveel met Alien te maken zou hebben als we aanvankelijk geneigd waren te geloven.

Het verhaal (dat werd herschreven door Lost-auteur en producent Damon Lindelof) zou zich wel degelijk in hetzelfde universum afspelen maar onze favoriete E.T. From Hell zouden we evenwel niet te zien krijgen. Maar waarom dan zoveel heisa verkopen rond de ontstaansgeschiedenis van de Space Jockey? En waarom zouden we ons er überhaupt voor gaan interesseren? De vragen bleven zich opstapelen (en doen dat eigenlijk nog steeds) en het was pas tot de eerste beelden en trailers opdoken dat we een beter zicht begonnen te krijgen op wat Prometheus zou kunnen zijn.

Vele enigma’s
En dat is? Een superieure sciencefictionthriller zoals we er in lange tijden geen meer hebben gezien. Geen film waarin buitenaardse ondingen de aarde als hun favoriete speeltuin zien of een dystopische parabel vol jong acteergeweld maar wel een diepgravend en zowel narratief als visueel verontrustend toekomstperspectief. Prometheus durft de vraag te stellen: wat als we de Schepper van de mens kunnen ontmoeten? En wat als hij een smeerlap blijkt te zijn?

De sleutel ligt al in de titel zelf. In de Griekse mythologie is Prometheus een titanenzoon die het vuur steelt van de goden en aan de mensen schenkt. Hij wordt er door Zeus voor gestraft: vastgeketend aan de berg Kaukasus moet hij elke dag ondergaan hoe een adelaar zijn lever komt verorberen. 's Nachts groeit de lever weer aan en de volgende dag begint de gruwel opnieuw.

In de film Prometheus volgen we de crew van een gloednieuw, hoogtechnologisch ruimteschip op zoek naar de oorsprong van ons bestaan. Na de ontdekking van enkele vreemde hiëroglyfen op diverse plaatsen op aarde, wordt onder leiding van Peter Weyland (Guy Pearce, die een personage vertolkt wiens familienaam geen onbekende zal zijn voor Alien-fans) een ruimtemissie gepland. Aan boord bevinden zich vooral wetenschappers; in schril contrast met de no-nonsense arbeider van de Nostromo in Alien en de militaire macho's uit James Camerons sequel Aliens.

Hoe de personages zich onderling tot elkaar zullen verhouden blijft nog (heel) even koffiedik kijken maar zeker is wel dat het hoofdpersonage Elizabeth Shaw heet (vertolkt door Millennium-actrice Noomi Rapace) en dat ze een relatie heeft met haar collega Charlie Holloway (Logan Marshall Green). De grootste naam in de cast is die van Charlize Theron als Vickers, een dame die wordt omschreven als een ijskoningin en die in haar introductie naar verluidt naakt push-ups aan boord van het schip zit te doen.

Een andere grote naam is die van de alomtegenwoordige Michael Fassbender. Hij vertolkt David, de al dan niet gestoorde androïde van dienst. Een spoiler is dit niet aangezien Davids identiteit in diverse trailers en intrigerende internet-reclamespots reeds werd bekendgemaakt. Het lijkt er op dat Fassbender ook hier weer de show zal stelen: met zijn geelblonde haren en vreemde, net niet menselijke gelaatsuitdrukkingen blijft hij een van de vele enigma's van de film. Ook in de bijrollen treffen we goed volk aan: zo is Idris “The Wire” Elba als Janek de kapitein van het schip; dat overigens een cockpit en brug van glas heeft; waardoor de bestuurder letterlijk en figuurlijk tussen de sterren hangt.

Visueel verbluffend
Uiteindelijk landt de Prometheus op een onbekende planeet en wat ze daar aantreffen kunnen we enkel door beredeneerd giswerk en de eerste beelden neerschrijven: er zijn urnes met vreemde substanties (herinneringen aan de eieren met de face-huggers zijn niet ver weg); een gigantische hoofd in een piramide; donkere gangen (die wel erg lijken op de door kunstenaar H.R. Giger gecreëerde passages uit Alien); mutaties bij leden van de crew en enkele zeer enge creaturen waarvan we tot nu toe slechts glimpen opvingen.

De film lijkt boven alles een visueel verbluffende (ook hier weer is er de mogelijkheid om de film in 3D te gaan bekijken) en bijzonder intense kijkervaring te worden. In Amerika stellen velen zich de vraag of de film een publieksvriendelijke leeftijdskeuring zal krijgen (PG-13) of in de categorie voor volwassenen beland (R) en sommigen verwerpen de prent nu al indien die het label PG-13 krijgt opgeplakt (zoals altijd weer komt het ook hier neer op geld: “R” wordt nog steeds gezien als een weinig commercieel valabel label; iets als Kinderen Niet Toegelaten bij ons). Het goede nieuws is dat de baas van de distributiestudio (20^th Century Fox-heerser Tom Rothman) en Ridley Scott al herhaaldelijk hebben gezegd dat de film “is wat het is” en dat er geen shot werd weggeknipt.

Uiteindelijk maakt het niet veel uit of de film al dan niet voor jongeren geschikt is en ook de vraag of de film nu wel of niet een prequel voor Alien zal blijken, lijkt weinig relevant (het antwoord – wat iedereen ook mag beweren – kan haast niet anders dan bevestigend zijn).

Wel belangrijk is het feit dat we met Prometheus iets bijzonder op ons zien afkomen: een blockbuster voor volwassenen, een horrorfilm voor het grote publiek, een Alien-film zonder aliens! En hoewel wij altijd het mysterie van de Space Jockey net zo intrigerend vonden omdat het onbekend bleef, kunnen we ons enthousiasme – vooral omdat de originele regisseur terug in de regiestoel zit - amper verhullen!

“In space, no one can hear you scream” klonk het bij de release van Alien in '79. In bioscoopzalen kan dat gelukkig nog altijd wel.