Meteen naar de tekst springen

INDEX >> FESTIVALS >>

MOOOV 2013 - DEEL 1
Zicht op een andere wereld

 

Vera Bras | 05/05/2013


Share/Bookmark

Vanaf 2013 smolten de voormalige kleinschalige filmfestivals Cinema Novo in Brugge en Open Doek in Turnhout samen tot een groter geheel onder de noemer Mooov. De eerste editie van het nieuwe festival vond eind april plaats in de twee voorgenoemde steden alsook in Kortrijk, Sint-Niklaas, Lier, Roeselare, Koersel-Beringen en Genk. Het doel van de organisatie is om de niet-Europese film te promoten en daarmee ook de blik op de wereld van de bioscoopbezoeker te verruimen. Planeet Cinema, de naam zegt het zelf, wilde natuurlijk zelf een kijkje nemen op deze eerste festivaleditie en kwam met een selectie bijzondere films niet van een kale reis thuis.

Deel 1: Infancia Clandestina / Fill the Void / The Gatekeepers

Met Infancia Clandestina draait de Argentijnse regisseur Benjamín Ávila zijn debuutfilm. Het is niet de eerste film die vanuit het oogpunt van een kind een blik op de gruwel van de Zuid-Amerikaanse dictaturen uit de jaren 1970 werpt. Toch opteert Ávila voor een persoonlijk verhaal. Zijn standpunt is autobiografisch.

Verborgen kindertijd
Ávila greep terug naar zijn eigen herinneringen en het dramatische verloop van zijn jonge leven om als coscenarist en cineast een beeld te schetsen van de woelige geschiedenis van Argentinië. Zijn rol als Juan alias Ernesto Estrada wordt vertolkt door Teo Guttiérez Romero, een twaalfjarige tiener die in 1979 met zijn ouders terugkeert naar het land. Ze leefden jaren ondergedoken in Cuba als gevolg van hun politieke activiteiten als verzetsstrijders tegen het militaire regime in Buenos Aires. Na de dood van president Perón in 1974 kwam er een dictatoriale junta aan de macht. Ook Beto, de oom van Juan, gespeeld door Ernesto Alterio, maakt deel uit van het actieve verzet, Montenero’s Organisación genaamd.

Het jonge levensverhaal van de regisseur wordt op een aangrijpende manier verteld. Door de ogen van de jongen beleeft men mee de claustrofobische en geheime levenswijze van de revolutionairen, de leugens die hen moeten beschermen en de dreigende angst van een mogelijke arrestatie en liquidatie of verraad door handlangers.

Avilá filmt heel dicht op de huid van de personages en maakt gebruik van de striptekeningen van Andy Riva om de meest gewelddadige scènes weer te geven. Hierdoor wordt de impact van het geweld groter. Het fragmentarisch overschakelen naar het stripverhaal ondersteunt tevens zeer goed de kinderlijke perceptie.

De belichting baadt in een sfeer van schaduw en wazige kleuren die perfect aansluiten bij de retrokostumering en de originele muziek van de band van de actrice Natalia Oreiro, die de moeder van Juan neerzet.

Ontluikende liefde
Naast de politieke verwikkelingen waarin Juan onder de schuilnaam Ernesto Alterio verstrikt raakt, wordt zijn karakter ook verder uitgediept. Op school blijkt de jongen opgenomen in de groep. Ook de eerste kalverliefde dient zich aan. Met zijn moeder maar vooral met zijn geliefde en gekke oom Beto kan hij hierover een beetje praten. Laatstgenoemde reikt hem ook metaforische tips aan die met de chocolade te maken hebben. Die chocolade is trouwens ook nuttig als dekmantel voor de bezigheden van de verzetslui.

Een van de mooiste scènes van Infancia Clandestina vindt plaats in een spiegelpaleis waar Juan en zijn meisje elkaar in pure onschuld aftasten. Hun kinderlijke droom voor eeuwig samen te blijven, spat door de omstandigheden uiteindelijk uit elkaar.

Infancia Clandestina is een mooi staaltje Argentijnse cinema waarbij de persoonlijke memoires en indrukken van de regisseur Benjamín Avilá het halen van het pure historische politieke relaas. Dat is de meerwaarde van deze film, geholpen door een magische fotografie, de striptekeningen van Riva en de natuurgetrouwe acteerprestaties.

Geloof en feesten
Een ander veelbelovend debuut komt uit Israel. Het is een ongewone film die volgens de cineaste Rama Burshstein, in tegenstelling tot de oudere prent Kadosh, een waarheidsgetrouw portret schetst van de ultra-orthodoxe Joodse gemeenschap in Tel Aviv.

Fill the Void vangt aan met een misschien niet zo bedoelde komische scène in een supermarkt waarbij moeder en dochter Mendelman de mogelijke toekomstige bruidegom van laatstgenoemde in het vizier krijgen. Meteen is duidelijk dat de jonge actrice Hadas Yaron met Shira Mendelman, de dochter, een genuanceerd en psychologisch uitgewerkt personage zal neerzetten. Tegelijk nieuwsgierig en bedeesd taxeert ze haar toekomstige levensgezel, die er zelf nog piepjong en groen achter de oren uitziet. Rama Burshstein demonstreert de bioscoopbezoeker in deze opening hoe een huwelijk bij deze mensen wordt voorbereid.

De familie Mendelman is Chassidisch van geloofsstrekking. Dit betekent dat tijdens de geloofsdagen mannen en vrouwen in deels gescheiden werelden vertoeven. Het wil allerminst zeggen dat er geen feest wordt gevierd. Aan de mannelijke dis vloeit de alcohol rijkelijk en de samenzang zorgt voor een sfeer van verbondenheid. Hun rare zwarte hoeden, kapsels en gewaden maken deel uit van hun religieuze overtuiging en leefwereld.

Ondertussen zitten de vrouwen samen om te praten over het leven en de liefde. Zij hebben de familiale touwtjes in handen en leiden onder meer door huwelijksbemiddeling de toekomst van hun dochters in goede banen. Hun kledij ziet er eerder zedig uit maar toch zijn ze kleurrijk en met onder meer kant voor de meisjes of vrouwelijke hoofddeksels voor de getrouwde dames uitgedost. Verder staan zij borg voor de smakelijke gerechten die doorheen Fill the Void worden geserveerd.

Deze religieuze feestelijke taferelen doen wat denken aan de kostuumfilms uit het negentiende-eeuwse Engeland uit Jane Austens romans en dat is geen toeval. Ook de synopsis van het verhaal, uiteindelijk een sociaal drama, stemt overeen met de thema’s uit haar boeken, zoals huwelijksbemiddeling, liefde versus plicht en romantiek. De regisseuse heeft zich wel degelijk laten inspireren door deze Britse auteur.

Huwelijksdilemma van formaat
Het eigenlijke verhaal gaat over de dood van Shira’s zus Esther. Haar pasgeboren zoontje en man Yochay (Yiftach Klein) blijven achter. Tot grote vrees van Shira’s en Esthers moeder dreigt het tweetal het land te verlaten wanneer een nieuwe bruid uit België zich aandient. Volgens de grootmoeder kan enkel Shira het tij keren en haar schoon- en kleinzoon nabij houden. Voor de jonge vrouw dient zich een verscheurende keuze op. Ze staat voor het dilemma om voor haar geluk of plicht te kiezen. De keuze blijkt genuanceerder en moeilijker te maken dan men zou kunnen denken.

Het lijkt niet meteen de meest spannende synopsis maar toch slaagt Burshstein er in om een spannende kritiekloze inkijk te geven in een gesloten gemeenschap. Dat op zich is al reden genoeg om met Fill the Void een cinematografische leegte op te vullen.

Poortwachters tegen terrorisme
De documentaire The Gatekeepers van regisseur Dror Moreh uit Tel Aviv, is onder meer met de hulp van het Belgische productiehuis Wild Heart Productions van Anna Van der Wee gerealiseerd. Het werd de Israëlische Oscarinzending van 2013, kort nadat de Amerikaanse filmcritici het resultaat uitriepen tot de beste non-fictiefilm van 2012.

Dror Moreh kreeg het voorrecht om met alle voormalige kopstukken van de Israëlische binnenlandse inlichtingen- en veiligheidsdienst Shin Bet te praten. Shin Bet werd in 1948 opgericht als deel van het Israëlisch leger. De nog levende leiders van de organisatie zijn chronologisch Avraham Shalom (1980-1986), Yaacov Peri (1988-1994), Carmi Gillon (1995-1996), Ami Ayalon (1996-2000), Avi Dichter (2000-2005) en Yuval Diskin (2005-2011).

De onverbloemde getuigenissen tijdens Morehs interviews van deze zes schetsen een beeld van de geheime strijd die de staat Israël voert tegen het terrorisme. Een van hen legt uit hoe zij beslissen over het aantal mensen dat wordt gedood in de operaties. ‘Het beeld van een doelwit dat wit of zwart is, klopt niet altijd, wat hun opdracht iets onnatuurlijk geeft’, vertelt hij. Ze hebben het over de gebruikte ondervragingstechnieken en de manier waarop ze terroristen opspoorden of hun dreiging neutraliseerden. Het wordt zo duidelijk dat ze geleidelijk aan beter hun doelen bereikten door communicatie met Palestijnse informanten en infiltratie in de Palestijnse gebieden.

Met behulp van veel archiefmateriaal en oude nieuwsbeelden, alsook met foto’s die de regisseur in een soort van reënactmentscènes gebruikt, schetst hij de politieke en militaire geschiedenis van Israël van 1967 tot nu. De Zesdaagse Oorlog eindigde in 1967 met een Israëlische overwinning op de Palestijnen en de bezetting van Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Moreh werkt met episodes die hij betitelt.

Via deze tussentitels geeft hij een chronologie weer in de werking van de dienst, die aan haar start geen duidelijke strategie heeft, wel tactiek. Vervolgens wordt door Avraham Shalom, naar aanleiding van een door de regisseur aangehaald incident met een gekaapte bus, verkondigd dat er geen ruimte was voor moraliteit in de strijd tegen terrorisme.

Het is ironisch dat de evolutie van de activiteiten van Shin Bet en de politieke context eigenlijk het terrorisme veeleer deden toenemen waardoor het nut van de organisatie steeds meer bewezen werd. Moreh besteedt veel aandacht aan de vredesonderhandelingen in het Midden-Oosten in de jaren 1990, die met de moord op Yitzak Rabin definitief de weg van de mislukking inslaan. Dit thema haalt hij aan onder het hoofdstuk ‘One Man’s Terrorist is another one’s freedomfighter’, waarmee hij op Arafat van de PLO doelt. Hamas en andere Jihadi vormden vanaf dan de grootse terroristische dreiging. De eerste zelfmoordacties met busexplosies vinden in deze context plaats.

Droreh herneemt in de laatste episodes enkele woorden van het geïnterviewde hoofd Yuval Diskin die achtereenvolgens over het gevaar van de Joodse kolonisten, hun eigen vlees en bloed, en de tactiek van collaterale schade praat.

Hoop op een oplossing
Te gast op Mooov in Brugge geeft Dror Moreh tekst en uitleg na de visie van The Gatekeepers. Hij heeft met zijn productie een duidelijke missie. Hij wilde een kritische documentaire draaien over de Palestijns-Israëlische conflictsituatie via de ervaringen van de voormalige leidinggevenden van Shin Bet, om zo aan zijn zoon die net verplicht drie jaar dienst in het leger nam, uit te leggen dat er wel degelijk een oplossing mogelijk is voor het Palestijns-Israëlisch conflict en dat dit allerminst met geweld kan worden afgedwongen.

Toch is de conclusie die twee van de voormalige Shin Bet-hoofden maken, niet echt positief. Ze zijn tot inkeer gekomen over enkele van hun acties, over de manier waarop de politiek hen steunde of de wijze waarop geweld met geweld werd beantwoord en zo elk overleg tot mislukken gedoemd was. Zij beseffen achteraf dat hun overwinning betekende om de vijand zoveel mogelijk te laten lijden.

In het zogenaamde hoofdstuk geeft een van hen ook toe dat de sleutel tot preventie van terrorisme de samenwerking met de Palestijnse veiligheidsdiensten is. Vrede kan enkel worden gebouwd op basis van vertrouwen en gesprek, concludeert het oudste levende hoofd van de organisatie.

Hun praktische conclusie is wat de regisseur op een gestructureerde manier in een chronologische politieke context heeft gegoten zonder de waarheid geweld aan te doen. Zo neemt hij subtiel een standpunt in waarin hij waarschuwt voor het stijgende extremisme en het gebrek aan een toekomst voor de Palestijnse jeugd. The Gatekeepers is voorlopig nog niet naar het Arabisch vertaald.

Dankzij de medewerking van de Israëlische televisie zal de boeiend en relevante documentaire vanaf juni 2013 in een langere versie in vijf afleveringen op de openbare omroep worden uitgezonden.

Infancia Clandestina krijgt een bioscooprelease op 8 mei 2013. Fill the Void speelt vanaf 1 mei 2013 in de zalen. 

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Columbia
KUNG FU HUSTLE
Hilarisch actiespektakel
>>>