Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >> AFI: DERTIG JAAR, HONDERD FILMS

AFI: DERTIG JAAR, HONDERD FILMS
A Ticket to Dream...

 

Christophe Van Cauwenbergh | 21/06/1998


Share/Bookmark

U hebt er ongetwijfeld ook al van gehoord: de controversiële lijst die voor eens en voor altijd moet bepalen welke de honderd beste Amerikaanse films van de afgelopen eeuw zijn. Om een aantal prangende vragen voor u op te lossen gaan we even dieper in op wie de lijst heeft samengesteld, en welke criteria zoal werden gehanteerd om tot het eindresultaat te komen. Daarna nemen we een meer gedetailleerde kijk op de lijst zelf.

Het Amerikaans filminstituut werd dertig jaar geleden opgericht, met als doel advancing and preserving the art of moving image, en dat gebeurt enerzijds door het trainen van de volgende generatie filmmakers en anderzijds door het onderhouden van een immens filmarchief. Om voor eens en voor altijd een einde maken aan het gespeculeer over welke nu precies de beste Amerikaanse films aller tijden waren, ondernam het instituut meer dan een jaar geleden een ambitieuze poging om een definitieve top honderd samen te stellen. 40.000 films kwamen hiervoor in aanmerking, en de stemmen kwamen van een onbekend aantal filmmakers, kaderleden, journalisten, historici en zogenaamd belangrijke Amerikanen. Zij bepaalden welke honderd titels overbleven, en dit op basis van de volgende criteria:

  • populariteit door de jaren heen,
  • kritische erkenning en ontvangst van prijzen,
  • creatieve en technische verwezelijking,
  • historisch belang en culturele impact.

Nogal vage richtlijnen dus, maar desalniettemin ontstond hieruit een interessante, zij het onvolmaakte lijst. Deze werd een jaar lang geheim gehouden voor het grote publiek, totdat ze vorige week werd bekendgemaakt naar aanleiding van de dertigste verjaardag van het Amerikaans filminstituut. Deze bekendmaking gebeurde via een drie-uur durende televisiespecial gepresenteerd door Richard Gere, Sally Field en Jodie Foster. Van honderd naar één werden de titels voorgesteld aan de hand van fragmenten en lovende commentaren van filmsterren (van Woody Allen tot Sylvester Stallone) en ander bekend volk (Gene Siskel, David Copperfield, ja zelfs president Clinton achtte het nodig zijn cinefiele mening te spuien).

De uitzending stak zoals te verwachten in elkaar als een drie-uur-lange nostalgietrip zoals we er elk jaar tijdens de oscarshow een paar (korte) te zien krijgen. Hierin wordt het fenomeen film traditiegetrouw nogal melig voorgesteld als dat medium dat je meevoert naar plaatsen waar je slechts kan van dromen, en andere banale proza. Of, zoals Jodie Foster het uitdrukte, A ticket to dream... Weinig verrassend werd er door de geïnterviewden nu en dan een traantje weggepinkt, met name door Burt Reynolds (herinneringen aan To Kill A Mockingbird werden hem teveel) en door Dustin Hoffman (die Tootsie niet als een komedie ziet, maar integendeel heel goed begrijpt hoe het aanvoelt om als weinig begeerde vrouw door het leven te gaan). Uiteindelijk doet de televisiespecial weinig ter zake, en is het de lijst die nadere inspectie verdient.

Films die na 1996 werden uitgebracht kwamen niet in aanmerking voor een nominatie, en dat verklaart waarom u recente favorieten als L.A. Confidential, Titanic en Good Will Hunting niet in de lijst terugvindt. Als we kijken naar het aandeel dat elk decennium heeft in onderstaande top honderd, dan krijgen het volgende resultaat:

  • Jaren 20: 2 films
  • Jaren 30: 15 films
  • Jaren 40: 12 films
  • Jaren 50: 20 films
  • Jaren 60: 18 films
  • Jaren 70: 18 films
  • Jaren 80: 6 films
  • Jaren 90: 8 films

Uit deze statistiek stellen we vast dat de gloriedagen van de Amerikaanse filmindustrie begonnen in de jaren dertig en abrupt ten einde kwamen in de jaren tachtig; met een kleine daling in de jaren veertig als gevolg van Wereldoorlog II. Het is zeer merkwaardig hoe weinig films uit de jaren tachtig de top honderd hebben gehaald (Raging Bull, E.T., Amadeus, Raiders Of The Lost Ark, Tootsie en Platoon). Wie in acht neemt dat dit het decennium was van Rain Man, Dead Poets Society en The Untouchables, van Full Metal Jacket, The Killing Fields en Witness, en van pakweg The Elephant Man, Dangerous Liaisons en het toch wel trendsettende When Harry Met Sally, kan niet minder dan de selectie in vraag stellen. Ook opvallend is de afwezigheid van drie van de meest invloedrijke sciencefictionfilms ooit: Blade Runner, The Terminator en Alien. En als er één klassieker is die nog steeds als inspiratiebron dient voor elke laatste actiefilm die heden ten dage wordt gedraaid, dan is het toch wel Die Hard?

De jaren negentig, daarentegen, doen het weer wat beter, vooral als je bedenkt dat er slechts met de eerste zeven jaar rekening werd gehouden. Doorgetrokken naar de volle tien jaar zouden het huidige decennium goed moeten zijn voor elf à twaalf films. Nochtans kun je je ook hier vragen stellen over enkele van de in het oog springende afwezigheden: The Shawshank Redemption, The Ususal Suspects, Dead Man Walking of zelfs 12 Monkeys.

Men kan zich tevens vragen stellen over een aantal titels die de lijst wel haalden (Tootsie, West Side Story, American Graffiti), versus een aantal onmiskenbare klassiekers die vreemd genoeg ontbreken (Superman, de eerste en nog steeds de beste comic-verfilming, The Great Dictator en 12 Angry Men, om maar iets te zeggen). Uiteraard is de moraal van het verhaal: over smaken valt niet te twisten. Maar dan kun je je uiteraard ook vragen stellen bij het nut van een dergelijke lijst.

We hebben, als we het Amerikaans filminstituut mogen geloven, Amerika's beste filmregisseurs aller tijden uit de lijst gedistilleerd. Het doet ons in elk geval plezier dat Steven Spielberg als de absolute nummer één naar voren wordt geschoven. Liefst vijf van zijn films worden vermeld. De volledige score ziet er als volgt uit:

  • 5 films: Steven Spielberg
  • 4 films: Alfred Hitchcock, Billy Wilder
  • 3 films: Frank Capra, Charles Chaplin, Francis Ford Coppola, George Cukor, John Ford, John Huston, Stanley Kubrick, David Lean, Martin Scorsese, George Stevens, William Wyler
  • 2 films: Michael Curtiz Milos Forman Elia Kazan George Lucas Robert Wise Fred Zinneman

En hier volgt ten slotte de beruchte top honderd in heel zijn glorie.

1.Citizen Kane, 1941
2.Casablanca, 1942
3.The Godfather, 1972
4.Gone With the Wind, 1939
5.Lawrence of Arabia, 1962
6.The Wizard of Oz, 1939
7.The Graduate, 1967
8.On the Waterfront, 1954
9.Schindler's List, 1993
10.Singin' in the Rain, 1952
11.It's a Wonderful Life, 1946
12.Sunset Boulevard, 1950
13.The Bridge on the River Kwai, 1957
14.Some Like it Hot, 1959
15.Star Wars, 1977
16.All About Eve, 1950
17.The African Queen, 1951
18.Psycho, 1960
19.Chinatown, 1974
20.One Flew Over the Cuckoo's Nest, 1975
21.The Grapes of Wrath, 1940
22.2001: A Space Odyssey, 1968
23.The Maltese Falcon, 1941
24.Raging Bull, 1980
25.E.T. -- the Extra-Terrestrial, 1982
26.Dr. Strangelove, 1964
27.Bonnie and Clyde, 1967
28.Apocalypse Now, 1979
29.Mr. Smith Goes to Washington, 1939
30.The Treasure of the Sierra Madre, 1948
31.Annie Hall, 1977
32.The Godfather Part II, 1974
33.High Noon, 1952
34.To Kill a Mockingbird, 1962
35.It Happened One Night, 1934
36.Midnight Cowboy, 1969
37.The Best Years of Our Lives, 1946
38.Double Indemnity, 1944
39.Doctor Zhivago, 1965
40.North by Northwest, 1959
41.West Side Story, 1961
42.Rear Window, 1954
43.King Kong, 1933
44.The Birth of a Nation, 1915
45.A Streetcar Named Desire, 1951
46.A Clockwork Orange, 1971
47.Taxi Driver, 1976
48.Jaws, 1975
49.Snow White and the Seven Dwarfs, 1937
50.Butch Cassidy and the Sundance Kid, 1969
51.The Philadelphia Story, 1940
52.From Here to Eternity, 1953
53.Amadeus, 1984
54.All Quiet on the Western Front, 1930
55.The Sound of Music, 1965
56.M*A*S*H*, 1970
57.The Third Man, 1949
58.Fantasia, 1940
59.Rebel Without a Cause, 1955
60.Raiders of the Lost Ark, 1981
61.Vertigo, 1958
62.Tootsie, 1982
63.Stagecoach, 1939
64.Close Encounters of the Third Kind, 1977
65.The Silence of the Lambs, 1991
66.Network, 1976
67.The Manchurian Candidate, 1962
68.An American in Paris, 1951
69.Shane, 1953
70.The French Connection, 1971
71.Forrest Gump, 1994
72.Ben-Hur, 1959
73.Wuthering Heights, 1939
74.The Gold Rush, 1925
75.Dances With Wolves, 1990
76.City Lights, 1931
77.American Graffiti, 1973
78.Rocky, 1976
79.The Deer Hunter, 1978
80.The Wild Bunch, 1969
81.Modern Times, 1936
82.Giant, 1956
83.Platoon, 1986
84.Fargo, 1996
85.Duck Soup, 1933
86.Mutiny on the Bounty, 1935
87.Frankenstein, 1931
88.Easy Rider, 1969
89.Patton, 1970
90.The Jazz Singer, 1927
91.My Fair Lady, 1964
92.A Place in the Sun, 1951
93.The Apartment, 1960
94.Goodfellas, 1990
95.Pulp Fiction, 1994
96.The Searchers, 1956
97.Bringing Up Baby, 1938
98.Unforgiven, 1992
99.Guess Who's Coming to Dinner, 1967
100.Yankee Doodle Dandy, 1942

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: RCV
MEAN CREEK
Niets is wat het lijk(t)
>>>