Meteen naar de tekst springen
Foto: HBO Films

INDEX >> RECENSIES >> ELEPHANT

ELEPHANT
Neutrale camera treft raak

uitmuntend  

Matthias Van Wichelen | 01/06/2003


Share/Bookmark

Traditiegetrouw ontlokte de proclamatie van de winnaar van de Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes verhitte discussies. Niemand die er aan twijfelde dat Lars Von Trier met Dogville de derde Palm uit zijn carrière zou winnen. De Deense publiekslieveling werd eerder al bekroond voor Breaking the Waves en Dancer in the Dark. De experimentele film werd luid bejubeld en alles wat hoofdrolspeelster Nicole Kidman de laatste tijd aanraakt, verandert in goud. De logica werd niet gerespecteerd: 's werelds belangrijkste filmprijs ging naar het al even weinig toegankelijke Elephant van de Amerikaanse cultregisseur Gus van Sant.

Van Sant zelf werd bekroond als beste regisseur van het festival. Von Trier keerde met lege handen naar huis. De laatste keer dat de twee belangrijkste onderscheidingen in Cannes naar dezelfde film gingen, was in 1991. Toen won Barton Fink van Joel Coen. De prijs voor het beste scenario kon Elephant onmogelijk winnen. Er was er namelijk geen. Elephant is een in documentaire stijl gedraaide weergave van de schietpartij op een Amerikaanse high school in Columbine. Op 20 april 1999 openden twee scholieren, die zichzelf de Trenchcoat Mafia noemden, zonder enige aanleiding het vuur op hun studiegenoten. Die middag vielen dertien doden en ruim twintig gewonden.

Elephant is de tweede film over dit macabere onderwerp. Vorig jaar draaide Bowling for Columbine van Michael Moore in de bioscoop. De shockerende moordpartij roept een groot aantal vragen op. Terwijl Michael Moore een oorzaak zoekt - 'Are we a nation of gun nuts, or are we just nuts?' - bewaart Van Sant een ijzingwekkende neutraliteit. Hij stelt geen vragen, zoekt geen verzachtende omstandigheden en komt niet met een voorgekauwde verklaring. Bovendien laat hij een traditionele verhaalopbouw achterwege. De camera observeert. Zijn film is een poëtische jazzy mozaïek.

Gedurende één schooldag zwerven we door de gangen van het enorme schoolgebouw. Van Sant volgt een mollig meisje dat geen korte broek durft te dragen tijdens de gymles. Een student fotografie richt zijn lens op iedere voorbijganger. Drie graatmagere meisjes vinden zichzelf te dik en stoppen in het toilet de vinger in de keel. Een blonde jongen krijgt strafstudie omdat hij te laat is op school, zijn dronken vader blijft achter in de auto. Telkens wanneer de jongeren elkaar kruisen, introduceert van Sant een nieuw personage. Sommigen kennen elkaar, anderen niet. Het enige element dat hen bindt is hun aanwezigheid in de omgeving van het gebouw in de aanloop naar de bloedige climax. Van Sant gaat op dezelfde manier te werk als de schietgrage tieners. Net zoals zij willekeurig hun studiegenoten en docenten neerknallen, toont de regisseur de toekomstige slachtoffers.

De associatieve opbouw van Elephant toont de onvoorspelbaarheid van het lot. Niet alle scholieren die we te zien krijgen, worden vermoord. Overleven of sterven hangt af van toevalligheden: eten ze in de kantine of in de tuin? Hebben ze gymles of aardrijkskunde? Pas na driekwart film wordt duidelijk welke twee jongens zullen schieten. De toekomstige slachtoffers kennen we al. De eerste geweerschoten raken niet alleen de studenten maar ook eenieders bevattingsvermogen.

Net zoals Le Fils, de controversiële Gouden Palm uit 1999, is Elephant geen film voor het grote publiek. Daarvoor is hij te onconventioneel en het gebrek aan antwoorden te confronterend. De cast bestond grotendeels uit amateurs uit de buurt van Portland waar de film opgenomen werd. Gus Van Sant is een specialist in het tonen van de gebroken Amerikaanse jeugd. Als executive producer was hij betrokken bij Kids. Drugstore Cowboy, My Own Private Idaho, To Die For en Good Will Hunting zijn meesterwerkjes van eigen hand. Elephant is de artistieke kroon op het werk. De discussie is geopend. Het woord is aan u.

Elephant draaide op 18 mei op het Filmfestival van Cannes en komt op 29 oktober in de Franse bioscopen. Een Belgische releasedatum is ons nog niet bekend.

Foto: HBO Films Foto: HBO Films

Titel: Elephant
Genre: Drama
Speelduur: 1u27
Regie: Gus Van Sant
Acteurs: Timothy Bottoms, Larry Laverty, Matt Malloy

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Fox
THE DANCER UPSTAIRS
Ezekiel 25-17
>>>