Meteen naar de tekst springen
Foto: KFD

INDEX >> ACHTERGRONDEN >> DE ZAAK ALZHEIMER

DE ZAAK ALZHEIMER
Van A(lzheimer) tot Z(aman)

 

Matthias Van Wichelen | 20/10/2003


Share/Bookmark

De langverwachte verfilming van de gelijknamige roman van Jef Geeraerts heeft de artistieke en commerciële beloftes ruimschoots ingelost. Wat u wilde weten over de productie en de makers vindt u in onze a-z.

Alzheimer Honderd procent zekerheid dat een patiënt aan de ziekte van Alzheimer lijdt is er nooit. De ziekte wordt veroorzaakt door opeenhopingen buiten en rondom de hersencellen. Binnen de hersencellen zitten vezelkluwens. Slechts na de waarneming van deze verschijnselen - bij een autopsie - staat het vast dat het om de ziekte van Alzheimer gaat. De gevolgen van de ziekte zijn ernstig: het geestelijk vermogen takelt af, het korte termijn geheugen verzwakt of verdwijnt, nieuwe dingen aanleren wordt onmogelijk, aangeleerde vaardigheiden zijn minder en minder te gebruiken. De voornaam van de Duitse dokter Alzheimer naar wie de ziekte is genoemd is Aloïs.

Budget Erik Van Looy draaide De Zaak Alzheimer voor 2,5 miljoen euro. Met dat geld maakte hij een film die twee uur duurt. Iedere seconde die je ziet heeft dus 347,22 euro gekost. Financiering van Vlaamse films blijft een heikel punt. In dit geval bracht een akkoord met TV1 soelaas. De televisiezender investeerde een aanzienlijk bedrag in de film in ruil voor een bewerking tot een korte televisieserie. Een dergelijke constructie wordt wel meer opgezet in de Benelux, het gebeurde ook met Daens.

City Marketing Het Antwerp City Film Office (ACFO) is opgericht in 2000, helpt filmploegen die in Antwerpen willen draaien met het aanvragen van de nodige documenten, toestemmingen en attesten. Het is een officiële stadsdienst die iedere aanvraag om te filmen in de havenstad evalueert op promotie en city marketing mogelijkheden. Kassablanka en Any Way the Wind Blows waren de eerste twee films die gebruik maakte van de dienst.

De Smedt, Werner De 33-jarige Ninovieter is een van de weinige Vlaamse acteurs die zowel geloofwaardig is op het witte doek als in een soap. Hij had een piepklein rolletje in Blueberry Hill van Robbe de Hert. Dezelfde regisseur gaf hem zijn eerste serieuze filmrol als oorlogsheld in Gaston's War. Met Jan Verheyen en Dominique Deruddere maakte hij respectievelijk Alias en Iedereen Beroemd. In De Zaak Alzheimer is hij inspecteur Verstuyft. Recht door zee, gezegend met een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel en een goede kennis van voetbal.

Erik Van Looy & Elsen, Danny De Antwerpse regisseur van de Zaak Alzheimer heeft als supporter van F.C. Antwerp al vrolijker tijden meegemaakt. Als filmmaker gaat het hem echter voor de wind. De laatste jaren werkte hij voornamelijk voor televisie aan onder andere De Mol en Windkracht 10. Een aantal acteurs van De Zaak Alzheimer - Gene Bervoets, Koen De Bouw, Jan Decleir en Filip Peeters - speelden in mee in zijn bizarre vorige film Shades. De capriolen van Hollywoodster Mickey Rourke kregen meer aandacht dan de film zelf, die tegenwoordig als cult gecatalogeerd staat. Weinigen kochten een bioscoopticket, velen hebben een mening over de film. Zelf schrijft Van Looy een groot deel van het succes van De Zaak Alzheimer toe aan Danny Elsen, de director op photography. Elsen kennen we van Oesters van Nam Kee en het mooie Blazen tot Honderd.

Flikken Een mooi onderwerp voor een thesis: "Is er een verband tussen de roep om meer blauw op straat en de explosie aan televisieseries die zich in de politionele en gerechtelijke kringen afspelen?" Feit is dat nogal wat acteurs een recent verleden hebben in politiereeksen. Werner De Smedt is Nick Debbaut in Flikken, Jo De Meyere speelt in dezelfde reeks John Nauwelaerts, een herneming van zijn personage uit de serie Heterdaad. Koen De Bouw was onlangs te zien als privé-detective in Sedes & Belli. Geert Van Rampelberg is te herkennen in Flikken en Recht op Recht. Laatstgenoemde serie voert ons naar Filip Peeters die de stoere Hugo Van Eyck speelt in de rechtbankserie. Tom Van Dyck, Joseph Vlerick in De Zaak Alzheimer, is te koppelen aan Recht op recht.

Geeraerts, Jef "Wat is een Afrikaanse maagd? Een negerinnetje dat sneller kon lopen dan Jef Geeraerts." Het is een klassieke grap over de populaire Vlaamse auteur die van 1954 tot 1962 werkte als bestuursambtenaar in het toenmalige Belgisch Kongo. Hij schopt er het in de kolonie tot assistent gewestbeheerder. In 1968 verschijnt Gangreen 1 - Black Venus. In deze semi-autobiografische roman over bepaalde niet zo rooskleurige aspecten van het Belgisch kolonialisme beschrijft hij zijn elementaire levensdrift gekoppeld aan een ongebreidelde seksualiteit. Het latere werk van de schrijver bestaat hoofdzakelijk uit spannende misdaadromans. Diamant uit 1982 werd door VTM bewerkt tot een dure televisieserie. In de roman Uitgeverij Guggenheimer van Herman Brusselmans worden Jef Geeraerts en zijn vrouw zodanig de schrik aangejaagd dat ze een hartverlamming krijgen.

Hilde De Baerdemaeker & Hilde De Laere De eerste Hilde is actrice, de tweede is producente van de film. De bijdrage van Linda De Leenheer - het personage waaraan De Baerdemaeker gestalte geeft - aan de opsporing van Ledda is gering. Ze heeft een aantal zinnetjes en ondersteunt de mannelijke helden in hun taak. Vincke en Verstuyft insinueren dat ze een relatie heeft met haar politiepartner Tom Coemans, gespeeld door Geert Van Rampelberg. Of dat waar is of niet, komen we misschien te weten in een volgende Vincke en Verstuyft-film. Voor Hilde De Laere is De Zaak Alzheimer de eerste film die ze samen met Erwin Provoost producete. Voor televisie werkte ze al aan Windkracht 10 en Flikken. In ontwikkeling zijn een nieuwe Dominique Deruddere en een filmversie van Windkracht 10.

Inspecteurs Vincke & Verstuyft De politiehelden uit De Zaak Alzheimer verschijnen voor het eerst in de roman De Trap uit 1984. Vincke is een Antwerpenaar, Verstuyft een Gentenaar, de eerste een denker, de tweede een doener. Ze zijn het zelden eens met elkaar en dus perfect complementair. De succesvolle figuren van Jef Geeraerts krijgen trouwens binnenkort concurrentie. Maar liefst elf boeken van de Brugse thrillerschrijver Pieter Aspe worden verfilmd door de Vlaamse Televisie Maatschappij. Herbert Flack speelt Van In, Francesca Vanthielen zijn vrouw Hannelore. Vlaanderen kan blijkbaar geen genoeg krijgen van fictieve moord en doodslag.

Jo De Meyere Het lijkt onwaarschijnlijk maar het is toch waar. De Zaak Alzheimer is de eerste filmrol van Jo De Meyere sinds achttien jaar. In 1985 was hij Bauden De Vos in de geflopte verfilming van De Leeuw van Vlaanderen door Hugo Claus. Van 1985 tot nu was hij te zien in kwaliteitsreeksen als De Bossen van Vlaanderen, Heterdaad, De Burgemeesters van Veurne en Alfa-Papa-Tango.

Koen De Bouw De Antwerpenaar debuteerde dertien jaar geleden in de Nederlandse speelfilm Han De Wit. In de huid van Inspecteur Vincke speelt hij de rol van zijn leven. De rol van introverte, intelligente speurder lijkt hem op het lijf geschreven. Hij vormt een perfect duo met Verstuyft en ook in het echte leven zijn De Bouw & De Smedt goede vrienden. Hun vriendschap ontstond op de set van de Vlaamse soap Wittekerke. In die serie staat De Bouw aan de andere kant van de wet: hij speelt een slechterik.

Ledda, Angelo Jan Decleir toonde in Karakter al hoe hij met één blik het publiek de stuipen op het lijf kan jagen. Als Angelo Ledda is hij bangelijk goed. Zijn personage is sterk, slim en kwetsbaar tegelijk. De huurmoordenaar werd geboren in Antwerpen maar leerde het vak in het Zuiden van Frankrijk. Hij keert terug naar zijn geboortestad voor een goed betaalde klus. Ledda en Vincke zijn gefascineerd door elkaar en betonen elkaar een zekere vorm van respect. Het doet een beetje denken aan de wederzijdese aantrekkingskracht tussen Clarice Starling en Hannibal Lector in The Silence of the Lambs. Naast De Zaak Alzheimer waren nog twee andere films van Decleir te zien op het filmfestival: L'Autre van Benoît Mariage en Rosenstrasse van Margerethe von Trotta.

Memento De verhalen van de instant klassieker Memento uit 2000 en De Zaak Alzheimer vertonen treffende gelijkenissen. Beide hoofdpersonages leiden aan geheugenverlies en zijn zich daardoor niet voor de volle honderd procent bewust van hun eigen daden. Leonard Shelby (Guy Pearce) gebruikt in Memento briefjes en tatoeages om namen en plaatsen te onthouden. Echt belangrijke zaken laat hij zelfs tatoeëren. Wanneer Angelo Ledda aankomt in Antwerpen stropt hij zijn mouw op en schrijft het nummer van zijn hotelkamer op zijn arm.

Nederlanders Onze Noorderburen krijgen zelden een sympathieke rol in Vlaamse films. Nederlandse mannen krijgen vaak de rol van harteloze zakenman toegespeeld. In Iedereen Beroemd wordt de vader van Eva tot een wanhoopsdaad gedwongen en in Oesje dreigt Kamiel Spiessens zijn groentetuin te verliezen aan een speculant. Nederlandse vrouwen worden geacht mooie, rijke uitdagende en geslepen sexy vrouwen te spelen. Lone Van Roosendaal is de zwembadpoes die Verstuyft tot twee keer toe doet blozen. De Nederlandse actrice Margot Van Doorn zit in één van de meest hilarische scènes uit de Vlaamse filmgeschiedenis. In Ad Fundum, de eerste langspeelfilm van Erik Van Looy, bedrijft ze tegen de muur achterstevoren en ondersteboven de liefde met Tom Van Landuyt. Een sterk staaltje seksgymnastiek.

Ostrega, Deborah Doe bij google een search op haar naam en je krijgt een indrukwekkende reeks babesites. Niet eigenaardig dat resultaat want as frontvrouw van The Lords of Acid is ze de spil van een seksueel expliciete show. De groep is uitermate populair in de Verenigde Staten. Ook in Hollywood kan Lords of Acid op heel wat erkenning rekenen. Daarom werden ze gevraagd om mee te werken aan de soundtracks van onder andere Sliver, Bad Lieutenant, Virtuosity, Strange Days en Austin Powers 2. Ostrega verwierf haar eerste bekendheid als brave bordjesdraaister in het Rad van Fortuin op VTM. In De Zaak Alzheimer speelt Ostrega het hoertje Anja dat een nacht doorbrengt met Ledda. Ze kronkelt op, onder en naast de huurmoordenaar; haar tatoeage komt prachtig in beeld. In de volgende scène wordt ze afgeschoten. Een kort, maar krachtig optreden.

Provoost, Erwin De David O. Selznick van de Vlaamse cinema en televisie. Wat hij aanraakt verandert in goud. Op één uitzondering na: de Urbanusfilm De Zevende Hemel was een sof. De oprichting van productiehuis NV Multimedia (dat tegenwoordig MMG heet) is het begin van een reeks artistieke en commerciële voltreffers. Provoost produceert Brussels by Night, het speelfilmdebuut van Marc Didden. Dominique Deruddere schreef het scenario van die film. Het trio hernieuwt de samenwerking voor Istanbul en het geniale Crazy Love, de eerste langspeelfilm van Deruddere. De derde regisseur die Provoost de kans geeft te debuteren is Stijn Coninx. Diens Hector wordt een historische kaskraker. Urbanus levert in de film het bewijs dat zijn humor niet enkel op televisie werkt, maar ook in de bioscoop aanslaat. Koko Flanel, de tweede film van het trio Coninx - Urbanus - Provoost - overtreft Hector zelfs wat bezoekersaantallen betreft. De Jacques Vermeirefilm Max uit 1994 was nog zo'n commercieel kanon. Voor televisie maakte hij de populaire reeksen Windkracht 10 en Flikken. De Zaak Alzheimer is zijn terugkeer naar de bioscoop.

Qualité - Quality - Qualità - Qualität "De Zaak Alzheimer is een film met internationale allure". Klinkt goed, maar wat betekent die uitspraak in werkelijkheid? Zonder de kwaliteit van de productie in twijfel te trekken, is het nog maar de vraag of het buitenland zit te wachten op een spannende Vlaamse politiefilm. Het gros van de Belgische en Nederlandse films die in het buitenland succes hebben zijn van die typische kleine producties met een sterk Europese inslag, stijl Rosetta, Manneken Pis, Toto le Héros, Zus & Zo en C'est arrivé près de chez vous. De niet-Amerikaanse films die in de lage landen massaal volk naar de cinema lokken zijn van dezelfde aard: intimistische drama's met veel couleur locale. Lek en Van God Los, twee recente Nederlandse, Amerikaans aandoende films werden eveneens een grote internationale toekomst voorspeld. In Vlaanderen, de eerste grens, ging het al mis. Hun bioscoopleven was bijzonder kort. Laat ons hopen dat het De Zaak Alzheimer beter vergaat.

Rijkswacht vs Politie Een belangrijk onderwerp in de De Zaak Alzheimer is de strijd tussen Rijkswacht en Politie. De film speelt zich af in 1995 toen drie politiediensten nog naast elkaar opereerden: de Rijkswacht, de Gerechtelijke Politie en de Gemeentepolitie. In de jacht op Angelo Ledda staan Majoor De Keyzer van de Rijkswacht en Eric Vincke van de Gerechtelijke Politie lijnrecht tegenover elkaar. Beiden willen de eerste zijn om de moordenaar te pakken en de pluimen op hun hoed te steken. Om dat doel te bereiken houden ze belangrijke informatie achter en aarzelen ze niet om elkaar stokken in de wielen te steken. De strijd tussen de politiediensten bestond niet enkel in boeken. Dat de Bende van Nijvel en Marc Dutroux jarenlang hun gang konden gaan is een rechtstreeks gevolg van de slechte communicatie tussen de verschillende politiediensten. Sinds 1 januari 2001 zijn de Belgische politiediensten ééngemaakt.

Starsailor Het werd met veel bombarie aangekondigd op Studio Brussel en in de Vlaamse kranten: Starsailor levert een nummer voor de Zaak Alzheimer. De band rond zanger James Walsh schiet de laatste maanden als een komeet naar de top. Terwijl de eindgeneriek over het doek rolt klinkt Some of Us uit hun plaat Silence Is Easy. Voor de liefhebbers van trivia: de band is genoemd naar een plaat van Tim Buckley. Starsailor wordt een even grote toekomst voorspeld als Coldplay. Chris Martin, de leadzanger van Coldplay, deelt nu de lakens met Gwyneth Paltrow. We gunnen de mannen van Starsailor hetzelfde.

Te traag In het kat-en-muis-spel tussen Ledda en de inspecteurs is het één van de favoriete verwijten van de gangster aan zijn achtervolgers. Ze zijn te traag, begrijpen het niet snel genoeg, handelen in vertraging. Meerdere keren zet Ledda hen op weg, maar uiteindelijk is het de Rijkswacht die hem te pakken krijgt.

Undercover Inspecteur Vincke is een gekweld man. De openingsscène van de film toont waarom. Undercover gaat Vincke naar een pooier die zijn eigen dochter aanbiedt. Het vroegrijpe kind weet van aanpakken, Vincke komt in gewetensnood waarna de hele undercoveractie een tragische wending neemt. Het meisje zal later nog een bepalende rol krijgen in de film en zal mee de houding van Vincke tegenover Ledda beïnvloeden. Meer vertellen zou uw kijkplezier vergallen. De openingsscène komt trouwens niet in de roman voor.

Vlaamse hete filmzomer Ruim 22000 bioscoopbezoekers zijn de voorbije dagen gaan kijken naar De zaak Alzheimer. De film verpulvert hiermee alle records, waardoor hij meteen de status verwerft van best openende Belgische film van de voorbije 10 jaar. En er is nog meer goed nieuws te melden over het Vlaamse cinemalandschap. Any Way the Wind Blows en De Drieling van Belleville waren pas het begin van een ware revival. De Zaak Alzheimer en The Emperor's Wife draaien in de zalen. Over een aantal weken krijgen we Verder dan de Maan en in december gaan De Zusjes Kriegel en Team Spirit II in première. In het voorjaar van 2004 is het de beurt aan Steve+Sky, Tijl Uilenspiegel en De Duistere Diamant. De opnames van Ellektra van Rudolf Mestdagh zijn aan de gang. Een grote verdienste ligt bij het Vlaams Audiovisueel Fonds vzw, kortweg VAF, de opvolger van het Fonds Film in Vlaanderen. Het is bij decreet opgericht door de Vlaamse regering en in september 2002 concreet van start gegaan. Het Fonds valt onder de bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de Vlaamse minister van Cultuur. Het fonds verleent financiële steun aan audiovisuele creaties, verleent beurzen, ondersteunt opleidingsinitiatieven en voert promotie voor de Vlaamse audiovisuele creatiesector. Luckas Vander Taelen is Directeur-Intendant van het VAF. Jan Verheyen, de baas van VTM, heeft bovendien aangekondigd dat de televisiezender fors gaat investeren in fictie van eigen bodem. Het doel is minstens één prestigieuze dramareeks per jaar te co-financieren

Warbeck, Stephen Hij won een Oscar voor zijn muziek voor Shakespeare in Love. Eigenlijk is Warbeck een invaller want oorspronkelijk zou Hennie Vrienten de soundtrack componeren. Toen dat plan in duigen viel, nam Warbeck over. Een geschenk uit de hemel. Zijn score is één van de grote troeven van de film. Je hoorde zijn muziek ook al bij Mrs. Brown, Billy Elliot, Captain Corelli's Mandolin en Birthday Girl. De componist zit ook in de jury van het festival dit jaar. Warbeck was zo onder de indruk van Jan Decleir dat hij het telefoonnummer van diens agent opvroeg. Misschien toch nog het begin van een Hollywoodcarrière van Decleir?

X X is een Noorse film uit 1986 die dat jaar ook de Speciale Juryprijs won op het Filmfestival in Venetië. Nooit van gehoord? De kans is groot dat Erik Van Looy de film van regisseur/scenarist Oddyar Einarson wel gezien heeft. De Antwerpenaar is namelijk een wandelende filmencyclopedie en filmfreak die het niet eens raar vindt vijf films per dag te zien. Vanaf de vroege jaren tachtig is Van Looy filmjournalist voor verschillende kranten en tijdschriften. U kon bijdragen van hem lezen in onder andere Flair, P-Magazine, Knack, Het Volk, De Morgen en Andere Sinema. Zijn filmliefde gaat uit naar de misdaadfilms uit de jaren zeventig.

Yuppies De kortfilm van Erik Van Looy is een meesterwerkje met een verrassende pointe. De koele zakenman Claude Mortier heeft alles bereikt heeft waar hij ooit van droomde: succes, rijkdom en macht. Op zoek naar de ultieme uitdaging, engageert hij een huurmoordenaar om zichzelf te laten vermoorden. De kortfilm is de eerste samenwerking tussen Koen De Bouw en Erik Van Looy. Later zouden ze samen nog Shades maken. Ze waren ook betrokken bij Windkracht 10.

Zaman De film van Patrick Le Bon uit 1983 is een verre voorloper van De Zaak Alzheimer. Het is een fijne Vlaamse policier van een kritische cineast die eertijds, naast Robbe de Hert en Guido Henderickx, deel uitmaakte van Fugitive Cinema. Een Antwerpse politie-inspecteur bindt vergeefs de strijd aan met corruptie in hogere kringen. Marc Janssen speelt het titelpersonage.

Foto: KFD Foto: KFD

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Foto: Warner Bros
SWEET NOVEMBER
Het snoepje van de maand
>>>