Meteen naar de tekst springen
Foto: Medusa

INDEX >> RECENSIES >> EL ALAMEIN

EL ALAMEIN
Vergeten soldaten

goed  

Matthias Van Wichelen | 26/07/2004


Share/Bookmark

Wat als de oorlog uitbreekt en alle soldaten blijven thuis om naar de Ronde van Frankrijk te kijken? Of wat als er nu eens niemand nog dienst neemt bij het leger, maar bomen gaat planten? De eerste vraag zal wellicht nooit met zekerheid beantwoord worden. Het antwoord op de tweede vraag geeft Michael Moore al in zijn Kill Bush-documentaire Fahrenheit 9/11. Daarin toont hij hoe het Amerikaanse leger jonge, naïeve maar vooral arme soldaten ronselt in de winkelcentra van de achtergestelde buurten van achtergestelde steden. Ze passen daarbij de grote truc van de drie 'f'-en van de Amerikaanse multinationals toe: Find the customer (soldier), Fool the customer (soldier) en Forget about the customer (soldier).

El Alamein is een Italiaanse film van Enzo Monteleone over de rol van de Italiaanse troepen in de rampzalige Afrika-campagne van de nazi's en de fascisten tijdens de Tweede Wereldoorlog. In Italië veroorzaakte de film een stevige politieke rel. Het hoofdpersonage is een jonge idealistische student die vrijwillig dienst neemt in het Italiaanse leger: een fascist die strijdt voor foute, verwerpelijke idealen en vol overtuiging trouw zweert aan Il Duce, de opperfascist. Het verzamelde linkse front schreeuwde moord en brand. Hoe kan in de eenentwintigste eeuw een weldenkende artiest een zwarthemd opvoeren als hoofdpersonage van een speelfilm? Hoe kan je aan het filmpubliek vragen zich in te leven in de problemen van een aanhanger van een verrotte dictator? Volgens links is de film een eerherstel, een goedkeuring en vergoelijking van een van de meest ellendige episodes uit de Italiaanse geschiedenis. De film stelt in hun ogen de foute soldaat te veel voor als een normaal mens en niet als een domme manipuleerbare moordmachine. Deze fascist heeft veel menselijke trekjes en dat viel de linkse intellectuelen bepaald niet mee.

Extreemrechts in Berlusconië zag in El Alamein een politieke afrekening, een eenzijdige aanval. El Alamein is een pijnlijke illustratie van de rol die de Italianen speelden in de coalitie met de Duitsers. Ze waren het kanonnenvlees. Ze mochten mee op de foto en stoere toespraken houden maar hadden op het slagveld niets in de pap te brokken. De Italianen die vochten bij El Alamein werden twee keer vergeten. De eerste keer nog tijdens de oorlog zelf toen ze totaal afgezonderd, met een tekort aan drinkbaar water en noodzakelijk voedsel de rotklussen moesten opknappen in de woestijn. Een tweede keer toen de rol van de Italianen in Afrika in het verdomhoekje van de geschiedenis raakte. Enzo Monteleone haalt het er uit.

De slag bij El Alamein staat vermeld in het geschiedenisboek van iedere Europese middelbare scholier. Het gevecht duurde van 23 oktober tot 3 november 1942. De Engelse Generaal Montgomery had maanden de tijd genomen om een enorm groot en goed uitgerust leger van Britse, Australische, Nieuw-Zeelandse, Zuid-Afrikaanse, Indiase en Franse soldaten uit de grond te stampen. Aan de andere kant stonden de troepen van woestijnvos Rommel en de fel verzwakte, vermoeide en uitgehongerde Italiaanse troepen. De slag begon met een enorme artillerieaanval op de Duitse stellingen - de zwaarste beschietingen sinds de Eerste Wereldoorlog. Na tien dagen van herhaalde aanvallen braken de geallieerden door de vijandelijke linies tijdens een uitputtende nachtelijke veldslag. De Slag bij El Alamein was de eerste grote geallieerde overwinning op de Duitse Wehrmacht. Churchill zei later: "Ervoor kenden we geen overwinning, erna geen nederlaag."

El Alamein - de film - speelt zich af tijdens de voorbereiding op de slag. Serra, een student filosofie en letterkunde, komt als vrijwilliger meevechten in Egypte. Binnen de kortste keren heeft hij begrepen dat het front niet romantisch is en dat de soldaten weinig meer zijn dan pionnen in een politiek spel. Serra moet met zijn peloton de vijandelijke Engelse linie in de gaten houden. Het zou een belangrijke en spannende taak kunnen zijn, mochten er regelmatig Engelsen te zien zijn. Maar dat is niet zo. En als ze opduiken, slaan ze telkens genadeloos toe. Serra en zijn vrienden strijden tegen een onzichtbare vijand die bovendien sterker is dan zij. De hitte, de dorst, de angst en de vermoeidheid vormen een even grote bedreiging als de vijand zelf. De beloofde aflossing komt er maar niet door, de bevoorrading is stilgevallen. Serra kan enkel rekenen op zijn (bij)geloof in de drie mirakels die een soldaat in oorlogstijd beschermen.

Terwijl ze wachten op versterking, richtlijnen, eender welk teken dat de Italiaanse legerleiding nog weet dat ze bestaan, lijden ze steeds grotere verliezen bij verrassingsaanvallen van de Engelsen die duidelijk wel weten waar hun kamp is. De film - gebaseerd op verhalen en overleveringen van soldaten die de slag zelf meegevochten hebben - schetst de onmacht en de verwildering, de paniek en ontmenselijking van jonge mensen die op de duur niet meer weten wie hen aanvalt en wie hen verdedigt. De wonderlijk mooie beelden verhullen de vernietigende onzin van de oorlog niet. Integendeel: ze versterken het contrast tussen de pracht van het kleurenspel in de woestijn en het stromende soldatenbloed. Wat Monteleone met El Alamein vertelt, is dat iedere gesneuvelde soldaat iemands vader, zoon, broer, neef of vriend is. Of je nu links stemt of rechts, daar kan je het alleen maar eens mee zijn. Als enerverend psychologisch drama is El Alamein zoals iedere goede oorlogsfilm een overtuigend antioorlogspamflet.

Foto: Medusa Foto: Medusa

Titel: El Alamein
Genre: Drama
Speelduur: 1u57
Regie: Enzo Monteleone
Acteurs: Paolo Briguglia,Pierfrancesco Favino, Luciano Scarpa,Emilio Solfrizzi, Thomas Trabacchi

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Buena Vista
CURSED
Pacey is een weerwolf!
>>>