Meteen naar de tekst springen

INDEX >> ACHTERGRONDEN >> WAR OF THE WORLDS

WAR OF THE WORLDS
It's the end of the world as we know it

 

Hans Dewijngaert | 01/07/2005


Share/Bookmark

Dat menig bioscoopbezoeker het angstzweet over de rug voelt kruipen bij het bekijken van Steven Spielbergs War of the Worlds is best denkbaar, maar dat een halve zaal in totale paniek wegrent omdat ze denken dat wat ze zien ook écht gebeurt, is weinig waarschijnlijk. Dat was die Halloweennacht 1938 wel even anders toen Orson Welles op CBS zijn hoorspelversie door de microfonen brulde. Zijn boodschap dat marsmannetjes Amerika aan het aanvallen waren, werd letterlijk genomen en zorgde voor heel wat opschudding.

Orson Welles is al twintig jaar dood, maar blijft een van de belangrijkste filmmakers aller tijden. Omdat hij in 1941 met Citizen Kane een film maakte die de grootvader van alle klassiekers zou blijken te zijn bijvoorbeeld, en omdat hij in 1938 een hoorspel maakte dat Amerika op zijn kop zette. Welles had dat jaar van de Amerikaanse zender CBS de toestemming gekregen om via het door hem opgerichte Mercury Theatre Company elke zondagavond een luisterspel te maken op basis van een bekend boek. Zo adapteerde hij onder andere Treasure Island, Dracula, Around the World in 80 Days en The Count of Monte Cristo. De luisterspelen waren, ondanks de vaak chaotische voorbereidingen, een groot succes.

Voor de aflevering van 30 oktober 1938 had Welles zijn oog laten vallen op The War of the Worlds van de Engelse schrijver H.G. Wells. Hij gaf aan tekstschrijver Howard Koch de opdracht om het boek te bewerken. Koch vond het maar een saai boek, maar probeerde het te actualiseren door het verhaal van Engeland naar Amerika te verplaatsen. Om het verhaal herkenbaarder te maken voor de mensen koos hij lukraak Grover’s Mill in New Jersey uit als de plaats waar de aliens hun invasie zouden starten. John Houseman, die samen met Welles het theater had opgericht, had bovendien nog een geniaal idee: door gebruik te maken van fictieve nieuwsberichten, zou het verhaal aan geloofwaardigheid winnen.

Dat idee zag Welles wel zitten en naar verluidt wist hij zijn acteurs die avond extra te motiveren om het luisterspel leven in te blazen. Toch maakte hij er voor zijn luisteraars geen geheim van dat wat ze te horen kregen gespeeld was, dat het om een fictief verhaal ging. Het was een toevallige andere omstandigheid die voor zoveel mensen de schrik van hun leven zou betekenen en dat heeft eigenlijk alles met een andere zender te maken, die op zondagavond een populair programma bracht met Edgar Bergen en Charlie McCarthy. Na het vaste onderdeel met een buikspreker en zijn pop, zapten een hele boel mensen naar CBS, waar ze pardoes in het midden van het hoorspel terecht kwamen. Omdat ze niet wisten dat het om een verhaal ging, dachten ze dat het echt was.

Het was volgens bepaalde bronnen om twaalf over acht dat de paniek in heel Amerika losbrak en verschillende mensen schreeuwend het huis uitliepen. Marsmannetjes zouden het op Amerika gemunt hebben, de grote invasie waar iedereen bang voor was, was uitgekomen. Later bleek dat Welles – zonder het zelf te beseffen – perfect had ingespeeld op de angst die bij de bevolking leefde voor een oorlog met Europa. De dreigende angst voor terroristische aanslagen die vandaag Amerika beheersen zal ongetwijfeld opnieuw de manier bepalen waarop sommige mensen anno 2005 naar War of the Worlds gaan kijken.

Het originele hoorspel kan je downloaden op de website van het Mercury Theatre.

PLANEET CINEMA

Planeet Cinema is een online filmmagazine. We bekijken films zonder grenzen: oud of nieuw, populair of obscuur.

We geven graag nieuw schrijftalent de kans om online te publiceren.

Planeet Cinema beschikt over een uitgebreid archief van meer dan 6.000 artikelen sinds 1993.

 

HOME
RECENSIES
ACHTERGRONDEN
FESTIVALS
KLASSIEKERS

Twitter Facebook

 

THEMA

THEMA - UIT DE KUNST
Vrouw in een mannenwereld


Met de hulp van een historica draaide de Franse regisseur Bruno Nuytten in 1988 een biopic over een van Frankrijks meest bekende vrouwelijke kunstenaars uit de negentiende eeuw. De gelijknamige film vertelt haar tragische levensverhaal begeleid door de dramatische muziek voor hoofdzakelijk strijkers van componist Gabriel Yared.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
De beeldhouwer die niet wou schilderen


Quizvraagje voor bij de barbecue: wat hebben Mozes, Johannes de Doper, Marcus Antonius, Henry VIII, Michelangelo en God de Vader zelve gemeenschappelijk? Antwoord: ze werden allemaal op film vereeuwigd door Charlton Heston.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Het spanningsveld van de kunstenaar


Een kunstschilder die in de tweede helft van de negentiende eeuw in het zog van het impressionisme op de kunstscène verschijnt, is Auguste Renoir. Deze Fransman die ongeveer 6000 schilderijen maakte, is echter niet de enige kunstenaar die Gilles Bourdos met de film Renoir in de verf zet.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Genialiteit ondergedompeld in miserie


Quoth the raven: ‘nevermore’. Edgar Allan Poe schreef de beroemde dichtregel in 1845, en sindsdien heeft zijn raaf de populaire cultuur niet meer verlaten. Als zelfs The Simpsons je gedicht opnemen in hun Treehouse of Horrorreeks, weet je dat je het als dichter gemaakt hebt.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Pop-art tot de tiende macht


Thierry Guetta is een Fransman die in Los Angeles een tweedehands kledingzaak heeft. Via via ontmoet hij een street art-kunstenaar en hij – notoir allesfilmer – springt bij en filmt alles. Meer street art-kunstenaars laten zich filmen. Een idee voor een documentaire is geboren. Maar er is iets loos. Guetta zal niet rusten voor hij alle kunstenaars heeft gefilmd. Hij ontmoet er veel. Maar er ontbreekt er een: Banksy, die intussen wereldberoemd is geworden met zijn ironische street art.

>>>

THEMA - UIT DE KUNST
Wie is er bang van Alfred Hitchcock?


In 2012, meer dan 30 jaar na zijn dood, verschenen er plots twee films over het leven van Alfred Hitchcock. Het mag een wonder zijn dat het zolang geduurd heeft. Hitchcock was een mysterieus man en een gedroomd object voor een biopic.

>>>

UIT HET ARCHIEF

Universal Pictures International (UPI)
CORALINE
Een wonderlijk sprookje
>>>