We hoeven er waarschijnlijk ook niet meer bij te vertellen dat deze relatief goedkope film in zijn ééntje de internationale filmindustrie in haar grondvesten deed daveren. Niet alleen betekende deze film een revolutie in de special effects, maar, erger, er zou twintig jaar lang geen sciencefiction film meer worden gedraaid die geen inspiratieloze variant was op deze onvergelijkbare moederfilm. Het is dan ook ironisch dat precies twintig jaar later (give or take a few weeks) een sci-fi epos de zalen aandoet dat, als alles goed gaat, even vernieuwend en invloedrijk kan zijn als Star Wars twintig jaar geleden. Deze film kan het uitzicht van sciencefiction voor de volgende twintig jaar bepalen.
Met de nadruk op kan, want op dit ogenblik liggen de troeven nog enigszins verdeeld. Een lauw onthaal in Cannes; en ook de Vlaamse filmpers kon niet overtuigd worden.
T5E is een reusachtig project, vaagweg gebaseerd op de onuitgegeven roman Zaltman Bléros die regisseur Luc Besson op zestienjarige leeftijd schreef. Er was jarenlang sprake om van deze film het eerste grote Europese sciencefiction spektakel te maken, maar de motor kwam pas met veel vertraging echt op gang in 1995, toen de Franse bioscoopgigant Gaumont 90 miljoen dollar ophoestte om dit mythische project te concretiseren. Luc Besson mocht zijn droom realizeren op een voor Europese normen ongekende schaal. Bruce Willis kwam voor een fractie van zijn gebruikelijk loon aan boord omdat die ongeacht de voorwaarden van de partij wilde zijn. James Camerons effectengigant Digital Domain kreeg het grootste effectenbudget dat ooit aan een film werd toegekend om de ambitieuze visuele tovenarij tot een goed einde te brengen. Nog meer grote namen werden aangetrokken in de vorm van mode-ontwerper Jean-Paul Gaultier om extravagante kostuums uit te denken, en striplegende Jean 'Moebius' Giraud om de design van de aarde in de 23e eeuw dat surrealistische tintje mee te geven. Toch bleef de hele productie in een waas van mysterie gehuld. Nog nooit werd een film zo angstvallig afgesloten van de buitenwereld, en meer specifiek de nieuwsgierige filmpers. De meeste medewerkers hadden zelfs geen flauw idee waar de film waarvan ze dagelijks op de set stonden, nu eigenlijk over ging. Nagenoeg alle acteurs moesten het stellen met een fractie van het scenario, in het bijzonder met die stukjes waarin zij zelf hun opwachting maakten. Dit was de opzettelijke strategie van Besson en co.
Besson, die in het verleden al een paar keer zwaar was teleurgesteld in de reacties op zijn films wil nu dat het grote publiek volledig tabula rasa de zaal binnenstapt. Zijn boodschap: "Dit is mijn film, te nemen of te laten". Door zo weinig mogelijk informatie erover te laten doorsijpelen kan dat publiek zich ook niet echt een vooroordeel vormen. Een lovenswaardige strategie, maar of die succes zal kennen, valt nog af te wachten. Vraag aan Jan met de pet naar T5E, en die zal onwetend zijn schouders ophalen.
En toch, waarde lezer, is deze prent een mijlpaal in de filmgeschiedenis. Dit is niet louter een film, dit is een een overrompelend evenement. Voor een hardcore sciencefiction liefhebber als ondergetekende (en de meeste van zijn collega's) zelfs een religieuze ervaring.
T5E is waarschijnlijk de meest grootschalige film die ooit voor het grote doek werd gedraaid, maar toch blijft deze film oermenselijk. De prachtige vista's van onmetelijke ruimteschepen en buitenaardse technologieën worden afgewisseld met heerlijk originele lachsalvo's; bombaste ontploffingen en superwapens moeten onderdoen voor het onsterfelijke verhaal van de strijd tussen goed en kwaad en de kracht van de liefde. Dit geheel van actie, humor en sciencefiction wordt gepresenteerd aan een razende vaart en in een flitsend tempo. Er gebeurt onnoemelijk veel in deze prent, en het zijn de schitterende details die dit universum zo briljant tot leven wekken. Daarom zal één visie ook niet volstaan om alles wat er zich op het scherm afspeelt tot je te laten doordringen. T5E is een verbluffende rollercoaster van een film, met een montage om kippevel van te krijgen. Besson verbindt twee totaal verschillende scnènes door middel van geniale overgangsscènes, en presenteert bepaalde scènes als een minutieus gechoreografeerd ballet van overgangen, bijvoorbeeld een kritieke actiescène die wordt afgewisseld met de bloedmooie voorstelling van een buitenaardse zangeres. Of drie verschillende dialogen die zodanig werden gemonteerd alsof ze één gesprek vormen. Zo zit de film vol met allerlei kleine en grote geniale vondsten, die deze film eindeloos waardevoller maken dan pakweg Independence Day, een film die verbleekt in vergelijking. T5E is ook één van de eerste films sinds de opkomst van digitale spielerei waarvan de speciale effecten volledig in functie staan van het verhaal. Een film als Dante's Peak, hoe spectaculair ook, is in feite opgebouwd rond één bijzonder effect, terwijl in T5E om de vijf minuten een ander kwijlwaardig effect op het scherm wordt getoverd. Elke dollar is dan ook op het scherm te zien, en dat is zeer uitzonderlijk. Petje af voor Besson en het Franse productiehuis Gaumont die een film van 90 miljoen dollar eruit doen zien alsof hij een half miljard kostte. Deze film kostte de helft van Waterworld. Stel je voor.
Over het verhaal van T5E zullen we enigszins bondig zijn. Het volstaat om te vertellen dat eens om de vijfduizend jaar alle leven in het heelal wordt bedreigd door het pure kwaad, met als ambassadeur op aarde de boosaardige Zorg. Alleen de combinatie van de vijf elementen (aarde, water, vuur, wind en het mysterieuze vijfde element) kan deze kracht stoppen. Om de vijf elementen bij elkaar te krijgen wordt Dallas, taxi-chauffeur in het New York van de 23e eeuw, opgetrommeld. Hij krijgt hierbij de hulp van een stelletje geflipte figuren, waaronder Ian Holms Cornelius en Milla Jovovich' Leeloo.
De acteerprestaties gaan gelukkig nooit verloren in de grootsheid van het spektakel. Vooral Jovovich schittert als de naïeve, perfecte Leeloo. De rol van Bruce Willis is in hoofdzaak beperkt tot de zelfde grijnzende actieheld die hij al talloze malen speelde. Maar het is dan ook een rol waarvoor hij geknipt is. De boosaardige Zorg wordt hilarisch vetolkt door Gary Oldman in comicstrip-mode. Let ook op rollen van Luke Perry en Tricky.
Uiteraard roept de film hier en daar wat echo's op naar voorgangers als Metropolis, Blade Runner en Dune. T5E slaagt er desondanks glansrijk in iets totaal nieuws te brengen, in plaats van louter het zoveelste afkooksel zoals een ID4 of Judge Dredd. Staar je ook niet blind op de eerste vijf minuten ("Lieve help nee, het is Stargate twee"), maar stel je open voor een overweldigend sci-fi avontuur volgeladen met virtuoze actie, frisse humor, geladen emoties en nooit geziene speciale effecten. Wij kunnen niet voldoende benadrukken hoe belangrijk het is je kans te grijpen en deze mijlpaal in de bioscoop te gaan zien nu je nog de kans hebt. Want dit is waarlijk de eerste film van de 21e eeuw. Een nieuwe God is opgestaan. Zijn naam is Luc Besson.