Star Trek III: He's alive Jim!
Spock is dood. Lang leve Spock. Star Trek III: The Search For Spock. De titel zegt in feite al genoeg. De wil van het volk werd ingewilligd, en Spock werd terug tot leven gewekt. Meer nog: de acteur die het beu was om met Spock geassocieerd te worden (hij schreef zelf een boek: 'I Am Not Spock') stond nu voor én achter de camera.
Voor de special effects werd opnieuw een beroep gedaan op ILM, dat nu ook meer bij het creëringsproces werd betrokken. Het totale budget was 16 miljoen dollar, en één vierde daarvan zouden gebruikt worden om het onmogelijke in beeld te brengen. Meer ruimteschepen, de huisdieren van de Klingons, veel wormen, het ruimtestation, de vernietiging van de Genesis planeet.
Het publiek zou krijgen wat het wilde... maar ook wat het niet wilde: de USS Enterprise NCC-1701 zou eraan geloven, en geen vervolg zou het oorspronkelijk vlaggeschip terug kunnen brengen. Om lekken (zoals de dood van Spock in II) te vermijden werd de produktie zo hermetisch mogelijk van de buitenwereld afgeschermd. ILM slaagde beter in deze opzet dan Paramount zelf waar van alles (zoals kostuums) bleef verdwijnen. Zo kreeg een art director die ILM kwam bezoeken het verzoek om niet naar de andere muur in het lokaal te kijken waar de storyboards van III gingen; daar gingen immers de storyboards van een andere geheim project: Indiana Jones and The Temple Of Doom.
De vernietiging van de originele Enterprise is ongetwijfeld de belangrijkste gebeurtenis in dit derde deel van de Star Trek saga. Niet alleen het publiek stond er met gemengde gevoelens naar te kijken, maar ook de artiesten van ILM moesten wel even slikken toen ze een stuk filmgeschiedenis moesten vernietigen. Wel, één man was eerder gelukkig te noemen toen hij dit vuile werkje mocht opknappen. Ken Ralston, special effects supervisor voor ILM (en die ook werkte aan II en later aan IV) had reeds jaren een zekere afkeer van de Enterprise vermits het door zijn vorm slechts vanuit twee hoeken goed in beeld te brengen was. Het showmodel werd oorspronkelijk voor de eerste film gemaakt en Ralston 'kreeg' het bij de tweede film op zijn bord geschoteld. Geld voor een nieuw model was er toen niet, en dus moest hij het doen met een model dat met behulp van acht man moest versleept worden. Hij had dan ook veel zin om voor eeuwig en altijd komaf te maken met deze lastbezorger. Wel, het feest ging niet helemaal door. Het 150.000 dollar kostende model werd gespaard, terwijl een aantal speciaal gebouwde replica's de honneurs mochten waarnemen.
De brug werd 'live' opgeblazen. Enkel de liftdeuren (oorspronkelijk uit glasvezel; nu uit balsahout) werden vervangen voor deze stunt die slechts één maal kon uitgevoerd worden. Verschillende explosieven werden in de set verborgen en in een welbepaalde volgorde tot ontploffing gebracht. Voor de set ging alles perfect (vanuit het oogpunt van de set gezien iets minder goed) maar de verantwoordelijke voor het effect, Bob Dawson, werd door een vuurbal lelijk verbrand. Om de destructie (langs de buitenkant) van de Enterprise met een voldoende dramatiek op het scherm te brengen werd een serie van ontploffingen (startend met de koepel op de schotel) geïnitieerd die met een hogesnelheidscamera (360 beelden per seconde) werd geregistreerd. Vóór de eerste explosie zien we de wand van de schotel langzaam smelten. Hiervoor liet men aceton druppelen op een twee meter grote schotel met een dunne plastieken wand terwijl dit alles aan vier beelden per seconde werd gefilmd. Het gloeien komt van in olie gedrenkt staalwol dat over de schotel werd verspreid en in brand werd gestoken. Loskomende gloeiende deeltjes lijken in de ruimte nogal onnatuurlijk en werden later beeld voor beeld met de hand verwijderd.
'What have I done?', zegt Kirk bij het zien van dit alles. Inderdaad.
Star Trek IV: Greenpeace in Space
Star Trek was duidelijk weer op het goede spoor, en Paramount besloot om zich aan de raad van een gekend Chinees spreekwoord te houden: 'haal geen team uit elkaar dat een succesvolle - lees bankvolle - film heeft gemaakt', en zowel Leonard Nimoy als ILM waren voor Star Trek IV: The Voyage Home opnieuw van de partij. Nimoy dacht dat een milieubewust verhaal hoogtijd was, en zo zou het geschieden. En de trekkies zouden in plaats van ruimteschepen in volle strijd walvissen en nog eens walvissen zien. Maar wat voor walvissen. Kwatongen beweren zelfs dat het juist door de echtheid van deze zeebeesten was dat de film zelfs geen oscarnominatie kreeg.
Men had blijkbaar niet door dat men naar mechanische schoonheden had zitten staren. Dom. In werkelijkheid is er maar één opname van een echte walvis te zien, namelijk als hij op zee een luchtje komt scheppen. Alle andere opnames werden gemaakt met modellen. Reeds tamelijk vroeg kwam men tot het besluit dat men, indien geloofwaardigheid van primair belang was, in feite robots nodig had, en daarom werd een specialist aangetrokken: Walt Conti. Hij ontdekt al snel dat de beweging van de walvis redelijk eenvoudig na te bootsen was door enkel de staart en de vinnen te doen bewegen. Een grondige studie van de lichaamsbouw van walvissen zorgde ervoor dat het meer dan één meter grote model waarheidsgetrouw was.
Het uit drie grote glasvezeldelen opgebouwde model werd volgepropt met servo's en ontvangstapparatuur (alles waterdicht verpakt) en met een uit polyurethaan vervaardigde huid bedekt. Deze huid had, afhankelijk van de plaats op de walvis een verschillende dikte. Om te vermijden dat bij het bewegen van de staart een onnatuurlijk rimpeling van de huid de illusie zou weggeven werd wekenlang naar de juiste dikte ervan gezocht (voor de freaks: aan de staart was de huid zo'n 2,5 tot 3,5 centimeter).
Een ingebouwde waterpomp liet de walvis omhoog en omlaag komen, en liet, in samenwerking met de staart, het maken van bochten toe. Voor scènes waarin de walvissen in contact komen met mensen werden levensgrote stukken gebouwd. Deze werden op rails voortbewogen. Wie goed oplet ziet ook het eerste transporter-effect met een wandelende persoon (Spock). Voor de nieuwe Enterprise A werd het oude model van de eerste film terug uit de kast gehaald (het herstellen en herschilderen nam ongeveer twee maanden in beslag).