HAUNTED

Haunted is wellicht de meest bekende roman van James Herbert, met 40 miljoen verkochte exemplaren in 28 vertalingen het Britse horrorequivalent van Stephen King. Hij werd op 8 april 1943 geboren in het Londense East End (waar ooit de mythische Jack The Ripper rondwaarde), kwam aan de kost in de reclamewereld, maar werd fulltime schrijver na het overdonderend succes van The Rats uit 1974. Op dat boek, waarin gigantische ratten Londen onveilig maken (en dat in 1982 als Deadly Eyes verfilmd werd) kwamen twee sequels: Lair (1979), waarin de ratten een nieuw onderkomen vinden in New Forest, en Domain (1985), dat zich afspeelt in een anti-utopische toekomst, waar de ratten de overhand op de mens genomen hebben. Tot Herberts andere bekende werken behoren The Survivor (1976), The Spear (1978), The Dark (1980), Moon (1985), Haunted (1988) en Ghosts of Sleath (1994), dat een soort van sequel is op Haunted. Twee jaar geleden werd ook Fluke (uit 1977) verfilmd, met Matthew Modine en Nancy Travis in de hoofdrollen.

Twee thema's primeren in de boeken van Herbert: angst en seks. Dat is ook duidelijk te zien aan de filmversie van Haunted, die Bond-veteraan Lewis Gilbert (You Only Live Twice, The Spy Who Loved Me) in 1995 al inblikte. Het verhaal speelt zich af in de jaren twintig van deze eeuw. De 30-jarige David Ash (een vrij charismaloze Aidan Quinn) wordt gekweld door een jeugdtrauma. Hij voelt zich schuldig voor het ongeluk waarbij zijn tweelingszusje verdronk. Als professor in de psychologie probeert hij zijn persoonlijk trauma te verdringen door een wetenschappelijke verklaring te vinden voor onverklaarbare fenomenen.

Zijn werk brengt hem vaak in contact met mensen die paranormale verschijnselen meemaken. Eén van hen, een zekere Miss Webb (Anna Massey), is ervan overtuigd dat haar huis, Edbrook, vol spoken zit. Geïntrigeerd door het verhaal, besluit David een kijkje te nemen. Op het station wordt hij opgewacht door Christina Mariell (de hemels mooie Kate Beckinsale), een levendige jonge vrouw. David voelt zich tot haar aangetrokken en besluit in Edbrook, waar ook nog haar twee vreemde broers wonen, te blijven. Tot het begint te spoken.

De 76-jarige veteraan Lewis Gilbert heeft met Haunted een klassieke horrorfilm gemaakt, die baadt in de sfeer van Edgar Allen Poe, Shirley Jackson, Nathaniel Hawthorne en Anne Rivers Siddons. Het bespookte huis, Edbrook, heeft alles van zijn klassieke voorgangers. Het is een psychologische batterij, een spreekwoordelijke accu, die alle door de tijd heen opgeslorpte emoties weergeeft. David neemt het standpunt in van de wetenschapper die de spookverschijnselen in Edbrook op een logische manier wil verklaren. Het open- en toeslaan van deuren is bijvoorbeeld te wijten aan the horror of wrong geometry, niet-Euclidische hoeken die door hun vervormend effect voldoende zijn om mensen krankzinnig te maken. Maar langzaam maar zeker rijst ook bij hem twijfel, tot in een (niet echt originele, maar wel effectieve) climax de waarheid over Edbrook onthuld wordt.

Kijken naar Haunted heeft iets van een anachronisme, het lijkt wel een film uit de oude doos. Het tempo ligt laag, de speciale effecten zijn zeer beperkt, de acteerprestaties statig. Met sluimerende thema's als schuld en incest op de achtergrond heeft de film zeker zijn huiveringwekkende momenten, maar in evenwicht is het allemaal niet. En het is maar de vraag of het hedendaagse publiek dat zal nemen.