ALIEN 1-4: DE BOEKEN

Voor deze Alien: Resurrection special doken we in onze goed beveiligde persoonlijke archieven en bewonderden liefkozend onze met veel geduld opgebouwde verzameling. In dit artikel bekijken we de boeken rond de reeks, terwijl de meest interessante tijdschriften in een ander artikel worden besproken. Wie zijn verzameling wil aandikken is bij deze gewaarschuwd: het gaat u veel geld en geduld kosten...

Geen verzameling kan natuurlijk zonder de moeder van alle Alien-boeken, het Alien-oer boek: Giger's Alien. Dit oorspronkelijk in 1979 gepubliceerd dagboek van Giger, de geniale maar toch enigszins bizarre ontwerper van de Alien-cultuur, is zonder meer een must. De bio-mechanische ontwerpen van de man worden afgewisseld met behind the scenes foto's, terwijl hij in zijn onnavolgbare en zeer sarcastische (en steeds klagende) stijl zijn verhaal doet over het maken van de film. Hoe hij keer op keer ontgoocheld werd en het gevoel kreeg dat niemand zijn visie begreep. Langzamerhand kreeg hij genoeg van Hollywood, een gevoel dat in de jaren die nog moesten komen nog versterkt zou worden. Het is dan ook ironisch dat hij juist door dat Hollywood met een oscar werd bekroond.

Wie keer op keer door het boek bladert, kan niet anders dan respect krijgen voor het visuele genie dat Giger is. Een mooier buitenaards wezen is immers nooit ontworpen. De seksuele geladenheid van de ontwerpen van de Alien, het buitenaards ruimteschip en de eieren nemen we er dan ook maar al te graag bij. Aan het boek is (buiten de overmaatse afmetingen) maar één heel groot nadeel: de zwarte bladzijden geven hun vingerafdrukken nooit meer prijs. Fluwelen handschoenen zijn dan ook aangeraden.

Een ander niet te missen standaardwerk is natuurlijk The Book of Alien, van Paul Scanlon en Michael Gross. Het origineel stamt uit 1979 en is redelijk zeldzaam (en dus duur), maar gelukkig werd er in 1993 een herdruk uitgebracht. Net als het pas verschenen boek rond Alien: Resurrection is ook hier het beeld veel belangrijker dan het woord. Zo zijn er natuurlijk opnieuw de verschillende Alien-schetsen, maar ditmaal komt ook het schitterend werk van Ron Cobb en Chris Foss tot z'n recht. Al snel wordt duidelijk dat de door John - Star Wars - Mollo ontworpen ruimtepakken gebaseerd zijn op het werk van Moebius, die op zijn beurt dan weer te leen ging bij de Japanse samoeraicultuur. De Alien wordt in alle pracht en praal in beeld gebracht en voor de oplettende lezer is er zelf een kleine verwijzing (aan de hand van enkele productietekeningen) naar de beruchte (weggeknipte) scènes, die pas veel later in een speciale video te zien waren.

Een heel ander soort boek, maar wel een fantastisch hebbeding, is de Alien Movie Novel. Wat we hier hebben is het verhaal van Alien, samengesteld aan de hand van meer dan duizend kleurenfoto's, wat volgens onze berekeningen neerkomt op een foto per zes seconden film. De mate van detail is dan ook verbluffend, en wie meer wil dan dan uitsluitend prentjes bewonderen, kan de dialogen lezen die her en der tussen de foto's staan verspreid. De kwaliteit van de kleurenfoto's is over het algemeen goed, zij het zelden schitterend. Richard J. Anobile bracht dit 200-bladzijden dik werk uit in 1979 en het werd sindsdien nooit opnieuw herdrukt. Diep in de portefeuille tasten is dan ook de boodschap - als u al een exemplaar vindt; iets wat verre van evident is. Anno '79 kostte het ding 4 pond. Tegenwoordig kunt u zich met gemak aan 50 pond verwachten.

Aliens van Überregsseur James Cameron is een totaal verschillende film. De film was met zijn militaristche ondertoon voor een duidelijk veel groter publiek bedoeld en het is dan ook verwonderlijk dat zich dat niet ge-uit heeft in een schat aan boeken. Geen prachtig geïllustreerd The Making Of boek, maar een foto-loos The Aliens Story was het bedroevend resultaat. Dit zeer zeldzaam boek uit 1988 moet zowat het minst verzorgde filmboek zijn dat we ooit te zien kregen. James Van Hise, die sneller boeken bij elkaar schrijft dan u ze kunt lezen, plakte een aantal interviews met James Cameron, Dan O'Bannon, Ron Cobb, Syd Mead, Doug Beswick, Sigourney Weaver en Michael Biehn aan elkaar en maakte van de gelegenheid gebruik om ook even op Alien terug te blikken. De lay-out is het woord niet waard en vaak gebruikt hij een bijna onleesbaar groot lettertype om de korte lengte van de artikels te verdoezelen.

Maar toch is het wel een relatief interessant werk, niet zozeer omdat het een aaneenhangend geheel zou vormen (dat is het duidelijk niet) maar wel omwille van de interviews met een aantal sleutelfiguren uit de eerste twee films. Het zal echter altijd een raadsel blijven waarom dit nu juist een zeldzaam collector's item is geworden. Voor een dergelijke uitgave is de uitdrukking 'een gemiste kans' uitgevonden.

Wie een iets meer afgewerkt geheel wil, kan beter op zoek gaan naar Aliens The Official Movie Book. In dit door Starlog uitgegeven boek/tijdschrift krijg je naast een beknopt The Making Of artikel en portretten van de belangrijkste acteurs vooral veel foto's. Vooral uitvergrote foto's uit de film zelf, maar hier en daar zit er ook een productietekening of behind the scenes foto tussen. De echte freaks zullen ongetwijfeld opgetogen zijn met die ene foto van Newt met haar broer, uit één van de scènes die uit de film verdwenen en pas jaren later voor de Special Edition werden gerestaureerd. Niet echt een meesterwerk, maar toch wel leuk, zeker als je het lef hebt om de acht posters uit te scheuren en op te hangen. Toen pakweg 5.95 dollar waard, nu bijna onvindbaar.

In de marge van Aliens werd jaren later (in 1995) ook Aliens Colonial Marines: Technical Manual uitgegeven. Het boek handelt niet over het maken van de film zelf, maar is eerder een naslagwerk over de wereld in de film, en meerbepaald over de koloniale marine. Het is dan ook een boek geworden voor de echte freak/verzamelaar. Wie is er anders geïnteresseerd in de technische achtergrond van het UA 571-C Remote Sentry Weapons System, of ligt u soms wakker van het feit dat een UD-4E een speciale versie is van het Utility Dropship, met speciale 29-L-13 turbines om het bereik in de atmosfeer te vergroten? Ideaal dus om de occasionele Aliens-liefhebber mee te overtroeven, maar wel te lezen op eigen risico.

Alien 3 werd duidelijk over de hele lijn een teleurstelling. Niet alleen kwamen de meeste fans teleurgesteld de zaal buiten, maar ook op het papieren vlak is het resultaat mager. We moeten al naar Japan gaan om een The Making Of boek te vinden. H.R. Giger was gelukkig wel weer van de partij (alhoewel men zijn ontwerpen nooit heeft gebruikt) en daarom is er iets over Alien 3 terug te vinden in zijn boek H.R. Gigers Film Design.

Tussen allerhande cynische hoofdstukken gewijd aan onder andere Poltergeist II en Species, bevindt zich in dit mooie boek een tiental pagina's met ontwerpen die Giger maakte in opdracht van David Fincher. Het opzet is het zelfde als in Giger's Alien: Film Design: een onhandig formaat, maar glorieuze illustraties en af en toe een lapje tekst. Vooral Gigers pentekeningen van het Alien-hoofd (waarvan één uitklapbaar) zijn adembenemend. De uitleg van Gigers kant is karig: het is duidelijk dat de problemen in verband met dit project hem in het diepst van zijn ziel hebben geraakt.

De echte Alien-fans bleven dus een beetje op hun honger zitten. Dissecting Aliens: Terror in Space uit 1995 was dan ook een geschenk uit de hemel. John L. Flynn nam immers alle drie de films vakkundig onder de loep, terwijl hij ook de verschillende comics, parodieën en rip-offs niet vergat. Het boek mist wegens de afwezigheid van kleurenfoto's natuurlijk wel de visuele schoonheid van de echte The Making Of boeken, maar schittert dan weer door de enorme hoeveelheid informatie. Ook de afwezigheid van het traditionele wierook-gezwaai is verfrissend. Voor Alien-fans dus een absolute must. Hopelijk komt er een tweede editie waarin ook het scheppingsverhaal van Alien: Resurrection met een kritisch oog wordt bekeken. Maar dat zal wel van het goede teveel gevraagd zijn...

Alien The Special Effects is dan weer niet voor iedereen weggelegd. Het boek is immers een bundeling van drie schitterende artikels die ooit in het gerenomeerde fx-tijdschrift Cinefex verschenen zijn. De artikels zijn ongetwijfeld de meest diepgaande besprekingen over de effecten van de eerste drie films die ooit zijn geschreven. Belangrijk om weten is dat twee van de drie tijdschriften waarin de artikels oorspronkelijk gepubliceerd werden (nummers 1 en 27) nu zeer moeilijk te vinden zijn. Honderd pond voor nummer 1 is geen uitzondering en dat alleen al maakt de aanschaf van dit 135 pagina's tellend boek de moeite waard. Jammer genoeg zijn de reproducties van de anders steeds voortreffelijke foto's eerder van matige kwaliteit. Vooral deze uit Aliens zijn bedroevend. Verder nog een belangrijke waarschuwing: wie ooit een Cinefex-artikel heeft gelezen, weet dat er vaak heel wat technologische termen de revue passeren. Een degelijke voorkennis van speciale effecten en de standaard-terminologie is dan ook vereist.

Vreselijk leuk is Het Alien Trilogy Boek. Dit prachtig verzorgd 31 bladzijden tellend buitenmaats boekje kan je enkel krijgen indien je er de bijhorende Collector's doos bijkoopt. En die is op zich al meer dan de moeite waard. De doos in een vorm van een Facehugger herbergt alle drie de films (waaronder Aliens The Special Edition), samen met verschillende persfoto's en nog enkele leuke hebbedingen. Buiten de mini The Making Of artikels van elk deel, de uitgebreide credits en de schitterende foto's is vooral de lijst met aanpassingen van de Special Edition video heel uniek. Jammer genoeg niet afzonderlijk te verkrijgen, en dus een prachtig excuus om die collector's doos toch nog in huis te halen.

De nieuwste telg in de familie Alien-boeken verscheen afgelopen oktober, mooi samenvallend met de release van Alien Resurrection. Cinescape Presents: Movie Aliens is een uitgave van het sciencefictionblad Cinescape en is feitelijk een collectie van enkele oude en vooral nieuwe artikels rond de Alien-reeks. Aandacht wordt besteed aan het ontstaan van de drie eerste afleveringen, iets wat echter veel gedetailleerder aan bod komt in Dissecting Aliens: Terror In Space. Voorts zijn er aantal randverhalen over Alien-voorgangers en rip-offs, in het bijzonder Species en Species 2, en enkele stukjes over Alien Resurrection. Geen hoogvlieger, hoewel grafisch verzorgd.