'Als je met alles rekening gaat houden dat mogelijkerwijs als beledigend zou kunnen worden ervaren, dan kun je geen tekenfilm meer maken,' merkt coregisseur Ron Clements op in een recent interview. Hij doelt op de lange lijst klachten van zowel links als rechts, muggenzifters, mierenneukers en halvegaren, die Disney al sinds het megasucces van The Little Mermaid in 1989 heeft moeten slikken.
The Little Mermaid, dat eveneens geregisseerd werd door het Clements-Musker-team dat verantwoordelijk is voor Hercules, zette volgens de Amerikaanse conservatieven jongeren aan tot rebellie. Beauty and the Beast (1991) werd beschuldigd van een te sterk feministische ondertoon, Aladdin (1992) van anti-Arabische propaganda. Bij The Lion King (1994) luidde het verdict racisme en benadrukking van het patriarchaat. Rechts beschuldigde de makers van Pocahontas (1995) van geschiedenisvervalsing, links van neerbuigendheid ten opzichte van de indianenbevolking (waar je vanzelfsprekend al lang niet meer naar kunt verwijzen met het woord 'indianen'). The Hunchback of Notre Dame (1996), Disney's vorige grote tekenfilm, werd dan weer respectloosheid ten opzichte van het oorspronkelijke werk van Victor Hugo verweten.
Het feit dat Disney (bij toeval) een beroep deed op twee homoseksuele acteurs voor de stemmen van de meerkat en het wrattenzwijn uit The Lion King, maakte dat vijftien miljoen Southern Baptists weigerden nog Disneyproducten te kopen. Het feit dat Victor Hugo zelf homoseksueel was en dat de studio's de seksuele ondertoon (lees: de wulpse Esmeralda) van Hunchback niet volledig uit het scenario wilden schrappen, maakte de zaak er alleen maar erger op. Bovendien vonden de Southern Baptists Hunchback of the Notre Dame een film die een bijzonder anticlericale boodschap naar voren bracht.
Waarschijnlijk is Hercules de braafste film van Disney in een heel lange tijd, want over elk detail in de film zijn tientallen discussies geweest, om toch maar elke misinterpretatie te voorkomen. Maar het fanatisme van verschillende special interest groups zal ongetwijfeld wel een stok vinden en een hond om op te slaan. Het leeuwendeel van de kritiek op Disneyfilms komt er overigens meestal niet bij de release in de bioscoop; de zwaarste beschuldigingen komen er pas nadat de film op video en laserdisc is gereleased en overal ter wereld Alexandra Colens beeld voor beeld op zoek zijn kunnen gaan naar nieuwe, duistere ideeën waarmee Disney de geest van miljoenen kinderen heeft proberen te 'bevuilen'.
'We proberen ons zo verantwoordelijk mogelijk op te stellen,' zegt Clements, 'maar er is nu eenmaal geen manier om het te vermijden. Ik hou mijn hart al vast voor de videorelease.' Voor Clements en Musker zal het niet de eerste keer zijn dat bij de videorelease 'nieuwe vondsten' aan het licht komen. Het eerste liedje van hun Aladdin kreeg voor de videorelease nieuwe teksten, omdat de Arabische liga had gedreigd met Salman Rushdi-achtige represailles als Disney de film in de originele versie op de markt zou brengen. Een zinnetje dat Arabië omschreef als een land 'where they cut off your ear if they don't like your face' was hen te hortig.
Het leukst van al zijn natuurlijk de klachten van verontruste ouders, die in zowat elke film de meest onwaarschijnlijke, subversieve elementen weten op te sporen. In The Little Mermaid zien sommigen dat de priester tijdens de huwelijksceremonie een erectie krijgt (het is gewoon een kniebeweging, maar ja...) en met wat fantasie kun je het woord 'sex' gespeld zien in opdwarrelende zandkorrels in The Lion King. En in één scene van Aladdin zou Aladdin zeggen: 'Good teenagers take off their clothes'. Clements lacht hierbij: 'Ik was er bij, in godsnaam, ik heb die tekst zelf geschreven en geloof me, dat is niet wat er gezegd wordt'. Wat Aladdin in werkelijkheid zegt wanneer hij aangevallen wordt door Jasmines tijger, is: 'Good tiger. Take off. Scat. Go.'
Tot nu toe vallen de klachten in verband met Hercules best mee. Maar goed, Hercules was in Amerika lang niet zo'n kassucces als de vorige films en de film moet nog op video worden uitgebracht. Sommigen hebben erop gewezen dat Disney's interpretatie van de twaalf werken nogal vrij is en anderen hebben opgemerkt dat het niet Hercules is, maar Heracles (Hercules is de Romeinse naam voor Heracles, maar aangezien het verhaal zich in Griekenland afspeelt en alle andere personages hun Griekse naam behouden hebben, had het eigenlijk Heracles moeten zijn). Ongetwijfeld werd gekozen voor de Romeinse variant vanwege de naambekendheid van Hercules door tv-series en eerdere films. Maar het valt dus al bij al best mee. Tot nu toe toch.
Blijft de vraag natuurlijk waarom Disney zo snel op lange tenen trapt. Ongetwijfeld is vooral het feit dat kindercultuur in Amerika synoniem is voor Disneycultuur een belangrijk element in de hele zaak. De sprookjes van Grimm, Andersen en Perrault zijn bij de Amerikaanse jeugd alleen maar bekend voor zover ze door de Disneystudio's zijn verfilmd en juist omdat Disney nu eenmaal een bijzonder grote invloed uitoefent op kinderen, worden alle bewegingen van de studio's met meer dan gewone aandacht op de voet gevolgd door verontruste ouders en de belangrijkste religieuze groeperingen, die ook wel inzien dat kinderen makkelijker beïnvloed worden door tekenfilmfiguurtjes dan een prekerige oma in sunday school. Nu ja, het zal ons worst weten. Zolang Disney ons elk jaar trakteert op een degelijk gemaakte tekenfilm, zijn wij al tevreden.