Die traditie is er bij ons dus niet. Hoogstens hebben we zaterdag wat chrysanten naar het kerkhof gebracht en en daarna de verplichte familievisites afgewerkt, maar van Halloween is hier in de lage landen geen sprake. Geen nood echter: speciaal voor filmmuziekfans die de echte Halloweensfeer in huis willen halen, hebben we enkele echte Halloweenkrakers geselecteerd, vol rammelende skeletten, geesten met diepe stemmen, ijzingwekkend gegil en poltergeistgeklop. Kortom, muziek waarvan je gegarandeerd koude rillingen krijgt en op het puntje van je stoel kruipt. Hol uit die pompoen, doof de lichten, doe die kaarsen aan en huiver: met deze soundtracks zijn nachtmerries verzekerd.
De klassieker uit het genre is natuurlijk de muziek van de film Halloween zelf, gecomponeerd door regisseur John Carpenter. De muziek van Halloween is een belangrijke score geweest, omdat Carpenter met een minimum aan materiaal (één synthesizertje) in staat was om ieders nekharen overeind te doen komen. Deze score betekende de doorbraak van synthesizer-scores, die tot op de dag van vandaag (met mensen als Zimmer, Mancina, Fiedel en Vangelis) een belangrijk deel uitmaken van het genre. Het repititieve, eenvoudige, creepy pianomotief als thema voor de psychopaat is een ondertussen klassiek geworden techniek in het horrorgenre en sporen ervan kun je nog steeds horen in de muziek van series als The X-Files en films als Scream. Grote muziek is Carpenters score voor Halloween niet, maar het thema zit in onze cultuur ingebakken als het tweenotig motief van Williams voor Jaws, de krijsende violen van Herrmanns Psycho of de halve toon-progressie aan het begin van Mancini's Pink Panther-thema.
Een ander cliché in het horrorgenre is het gebruik van satanische koormuziek om de strijd tussen Goed en Kwaad te benadrukken of om het religieuze element in een film te begeleiden. Dit idee werd geïntroduceerd door Jerry Goldsmith in 1976, voor de horrorklassieker The Omen. De film mag naar hedendaagse maatstaven misschien niet meer zo akelig zijn als twintig jaar geleden, de muziek klinkt na twee decennia nog steeds even beangstigend als boeiend. Goldsmith baseerde zich bij het schrijven van zijn muziek voor The Omen op Carl Orffs O Fortuna. Baseren is eigenlijk niet het goede woord, want de vrolijke drinkebroers uit de Carmina Burana-cantata klinken nooit zo onheilspellend, dreigend en extatisch als Goldsmiths mannenkoor in Ave Satani. Deze titelsong, een ode aan de duivel, werd trouwens voor een oscar genomineerd; als de tekst in het Engels was geweest in plaats van het Latijn, had de anders zo conservatieve Academy wellicht twee keer nagedacht. Goldsmith ontving overigens wel een oscar voor zijn muziek.
Het oeuvre van Danny Elfman alleen al zit vol gotische scores die perfect zijn voor een avondje Halloween: Beetlejuice, Tales from The Crypt, Batman, Mars Attacks!... Maar zijn muziek voor Tim Burtons The Nightmare Before Christmas spant wel de kroon natuurlijk, met tien ongelooflijke songs die je tegelijk de kriebels geven en de stuipen van het lachen. Elfman zingt trouwens zelf de stem van Jack op de soundtrack en in het hoofdthema, This Is Halloween, gaat hij helemaal uit de bol. 'Everybody scream, everybody scream... in the town of Halloween,' is het motto van de score, en de stemmetjes van onvergetelijke personages als de Oogie Boogie Man, dokter Finklestein en het olijke trio Lock, Shock en Barrel zijn een lust voor het oor. Achter elke notenbalk van Elfmans score houdt zich een griezelig schepsel schuil, onder elke maat bewegen rusteloze schaduwen. De soundtrack van The Nightmare before Christmas bevat zonder twijfel de muziek die het dichtst het echte Amerikaanse 'Halloweengevoel' weet te benaderen: deze score maakt je niet alleen bang en af en toe danig aan het schrikken... deze muziek maakt je ook duidelijk dat het best wel spannend en leuk is om af en toe eens stevig de daver op het lijf te worden gejaagd.
John Williams' score voor The Witches of Eastwick hoort vanzelfsprekend ook in dit rijtje thuis. Wie de film heeft gezien, weet dat je voor deze prent geen betere score had kunnen bedenken. De tweede track op de cd, The Dance of the Witches, klinkt precies zoals de titel laat vermoeden; naar deze muziek luisteren zonder je dansende heksen rond een grote ketel voor te stellen, met veel schatergelach, gespring en toverij, is zo goed als onmogelijk. Wanneer de clavecimbel, fluiten en belletjes bijgestaan worden door de strijkers, raakt de ketel goed aan de kook. De muziek pruttelt en borrelt van de opzwepende ritmes, de staccato violen en de krachtige trompetsolo's. De cd van The Witches of Eastwick is welliswaar één van de meest gezochte (en duurste) soundtracks ter wereld, maar als je hem op de kop kunt tikken, heb je wel een score van formaat in je bezit. De muziek klinkt helemaal anders dan Williams' muziek voor de weinig subtiele Lucas-spektakels als de Star Wars- en Indiana Jones-trilogieën en bewijst nog maar eens de veelzijdigheid van de grootmeester. Een gelijkaardig thema heeft Williams ook gecomponeerd voor zijn recente fagotconcerto Five Sacred Trees (Tortan), alhoewel de muziek daar modernistischer en Keltischer klinkt dan het heksenthema van The Witches of Eastwick.
Patrick Doyles muziek voor Mary Shelley's Frankenstein is misschien een stuk bombastischer dan de film nodig had, maar een Halloween zonder een vleugje pure gothic zou zonde zijn. Patrick Doyle, de componist die met zijn muziek voor Needful Things ook al een knappe, zij het iets te veel op Goldsmiths The Omen gebaseerde horrorscore afleverde, overtrof zichzelf met deze ferm uit de kluiten gewassen orkestrale score. Voor de monumentale balzaal-sequentie uit Frankenstein had regisseur Kenneth Branagh aan Doyle gevraagd om een melodie te schrijven op Lord Byrons gedicht So We Will Go No More A Roving. Het gedicht verdween uit de film tijdens de montage, maar de muziek bleef en het is een majestueuze compositie geworden, die zo de sfeer van verlaten ruïnes, onmetelijke ijsvlakten en spookachtige abdijen weet op te roepen. Zoals gewoonlijk bij Doyle krijgt elk belangrijk personage een eigen thema. Voor het monster en Elisabeth zijn dat composities voor een groot orkest, voor Victor een intiemer thema. De openingsmuziek is een agressief stuk voor kopers en strijkers dat meteen de teneur aangeeft voor de rest van de film. Het is een dreigende melodie, opgebouwd rond een repeterend zevennotig motief. Ook het scherzo voor dwarsfluit en klarinet brengt je zonder meer terecht in de fantastische wereld van Shelley, Walpole, Beckford, Radcliffe en Lewis. Muziek om van te huiveren op een alledaagse koude herfstavond, maar honderd procent pure stemmingsmuziek voor melancholische zielen die de aantrekkingskracht van de duisternis in elke vezel willen voelen.
Een al even literaire opa als Frankenstein is de onsterfelijke Dracula, die net zijn honderdste verjaardag heeft gevierd, alive and kickin'. Francis Ford Coppola's recente versie van Bram Stoker's Dracula was misschien niet de meest geslaagde aller Draculaverfilmingen, maar de sfeer die de prent uitstraalde, met de werkelijk schitterende decors en prachtige locaties, was ongelooflijk. Om de Transsylvaanse stemming helemaal compleet te maken, deed Coppola een beroep op de Poolse avant-garde componist Wojciech Kilar (bekend van zijn jarenlange samenwerking met Andrei Wajda en van muziek voor films als The Portrait of a Lady) die voor deze film een werkelijk huiveringwekkend mooie score componeerde. Hoewel het hoofdthema erg Holst-geïnspireerd is (maar welke goed filmthema is dat niet?), is het een stuk muziek dat de kijker bij de keel grijpt en de adem afsnijdt. Het erotische gezang van het vrouwenkoor als thema voor Mina, de grote crescendo's en decrescendo's voor de vampierenjagers en het beklemmende verrijzenisthema, maken van Kilars score voor deze film één van de mooiste en pregnantste scores van de jaren negentig. De geweldige mix die de muziek kreeg in de film, heeft zonder enige twijfel bijgedragen tot het wereldsucces ervan en tot op de dag van vandaag is het Love Eternal-thema een trailerfavoriet.
Een overzicht van meesterlijke horrorscores kan niet compleet zijn zonder een vermelding van Bernard Herrmann, de misschien wel belangrijkste componist van de twintigste eeuw, wiens werk sinds kort voor 'vol' wordt aanzien en wiens cd's meer en meer terecht beginnen te komen in de rekken van de klassieke en hedendaagse muziek in plaats van in die van de filmmuziek. Onzin natuurlijk, een aparte onderverdeling voor 'filmmuziek' is natuurlijk belachelijk: ofwel is een filmscore kitsch, en dan hoort de cd thuis in de rekken met instrumentale muzak à la James Last, Luis Cobos en Berdien Stenberg, ofwel is een filmscore kunst, en dan moet de cd een plaats krijgen tussen de hedendaagse ernstige muziek van Glass, Ligeti en Gorecki. Filmmuziekcomponisten als Korngold, Copland, Shostakovich en Prokofiev hebben al eerder een plaatsje bemachtigd tussen de groten, en die eer lijkt Bernard Herrmann nu ook ten deel te vallen. Herrmann is natuurlijk vooral bekend van zijn samenwerking met Hitchcock, die meesterwerken opleverde als North by Northwest en Vertigo. De ultieme horrorscore is waarschijnlijk Psycho, met die hypnotisch aanzwellende muziek tijdens de laatste autorit van Janet Leigh, de mateloos verontrustende ritmes die het Batesmotel als een personage van vlees en bloed introduceren en de klassiekgeworden snerende strijkers in die beroemde en beruchte douchescène. Een nieuwe cd met de volledige score van Psycho, nauwgezet gereconstrueerd door Joel McNeely en het Scottish National Orchestran is onlangs verschenen en een must voor elke muziekliefhebber.
Stuk voor stuk zijn dit soundtracks waarmee je zelfs de meest nuchtere persoon binnenste buiten zult keren. Het is muziek van de nacht, de duisternis, het onbekende; het zijn pogingen om de mens tot in de donkerste diepten van zijn ziel te exploreren. Net als het lezen van horrorboeken of het bekijken van horrorfilms, is luisteren naar horrormuziek in se een zoeken naar verborgen angsten of genegeerde emoties. Het confronteert de mens met zijn innerlijkste zelf; daarom is veel van deze muziek niet 'mooi' of 'aangenaam' te noemen in de strikste zin van het woord. Een aantal van de hierbovengenoemde soundtracks benadrukken het speelse, het kinderlijke in de traditie die Halloween zonder enige twijfel is, maar een aantal soundtracks missen die dimensie bewust en verwijzen op een directere manier naar wat ten grondslag ligt van Halloween: een confrontatie van de mens met zijn fundamenteelste en daardoor ondoorgrondelijke vragen naar het hoe en het waarom, en de angst voor het onvermijdelijke niet-weten dat uit de beantwoordbaarheid van die vragen voortvloeit. Hol uit die pompoen, doof de lichten, doe die kaarsen aan en huiver: met deze soundtracks zijn nachtmerries verzekerd. No tricks, just treats...