SEVEN YEARS IN TIBET

Het boek

Annaud houdt er blijkbaar van om toppers uit de wereldliteratuur te verfilmen. Na zijn Hollywoodiaanse verkrachting van Eco's Naam van de Roos waagt hij zich ditmaal aan een werk dat verplicht voer is voor reizigers en globetrotters. Met hetzelfde resultaat helaas.

Ter verdediging van Annaud moet wel opgemerkt worden dat Heinrich Harrers reisverhaal per definitie onverfilmbaar is. Weinig geweld, geen seks, laat staan perversie, drugs, schandalen, en zo kunnen we nog even doorgaan. Integendeel, Harrer doet een zeer sec verhaal van zijn belevenissen en vermijdt angstvallig elke vorm van emotie in zijn boek. Waarom Seven Years in Tibet dan toch tot de klassiekers in de wereldliteratuur gerekend mag worden, kan niet beter omschreven worden dan met de woorden van die andere bekende reiziger-schrijver Peter Fleming: 'The story of what he did and saw equals in strangeness Mr. Heyerdahl's account of his voyage on the Kon-tiki; and it is told, I am happy to say, in the same sort of simple, unpretentious style.'

Met een bijna typisch Britse understatement-stijl vertelt de Oostenrijker Harrer zijn toch wel zeer merkwaardige wedervarigheden tijdens de tweede wereldoorlog en vlak daarna. Zijn verhaal is genoegzaam bekend. De synopsis die Annaud ervan verfilmt geeft enigszins een idee van de bizarre avonturen van Harrer in het gesloten Tibet. Wat hij toevoegt aan het boek (achterlaten van zwangere vrouw, strijd met Aufschneiter om een Tibetaanse schone) is naar verluidt gebaseerd op ware feite, zij het dat deze niet in Harrers boek beschreven zijn.

Hierna geven we enkele bijkomende annecdotes weer die plezierig om weten zijn bij het bekijken van de film.

Zo zien we in de film dat Harrer een aantal vergeefse ontsnappingspogingen onderneemt. Wat niet wordt getoond is dat hij samen met de Italiaanse generaal Marchese erin slaagt om verkleed als pelgrims honderden kilometers te voet over alle terrein te vluchten, om tenslotte de Ganges stroomopwaarts te volgen. Na 38 dagen wordt het tweetal geklist. Deze poging is niet helemaal tevergeefs want Harrer heeft op die manier een heel stuk van de weg naar Tibet kunnen verkennen. Leuk om weten is dat de fysische uitputtingen hun sporen op Harrer nagelaten hebben. Toen hij na deze vlucht een bad nam in een warmwaterbron viel zijn haar in bosjes uit. Zijn kameraden in het interneringskamp herkenden hem zelfs niet meer na terugkomst. In de film loopt Brad Pitt (die Harrer vertolkt) zodanig te pronken met zijn geföhnd hoogblond kapsel dat Annaud het waarschijnlijk niet aandurfde om Brads haarbos wat uit te dunnen.

Een ander leuk detail is dat Harrer en medevluchteling Peter Aufschneiter tijdens hun vlucht 5 yaks 'versleten' hebben. Aan deze pakbeesten heeft Harrer de beste herinneringen want zonder hen zouden ze nooit Lhasa bereikt hebben. De 5 yaks kregen steeds dezelfde naam, Arnim.

Van de gespannen verhouding tussen Harrer en Aufschneiter valt alvast in het boek niets te lezen. Integendeel, Harrer heeft een grote bewondering voor zijn vriend die eigenlijk in Tibet nog meer succesvol dan hijzelf zou blijken. Aufschneiter was een landbouwingenieur die al vlug door de Tibetaanse overheid belast werd met de aanleg van stuwdammen en irrigatiekanalen. In zekere zin was Aufschneiter vlugger geïntegreerd in de Tibetaanse samenleving dan Harrer, die zich eerder als een manusje-van-alles profileerde zonder echte specialiteit.

Na hun registratie als politiek vluchteling kostte het Harrer enige moeite om zichzelf een nuttige bezigheid te bezorgen. Het meest nog werd hij als tuinman in dienst genomen. De dalai lama zou uiteindelijk Harrer belasten met de bouw van een bioscoop. Maar eigenlijk was dit meer een voorwendsel om Harrer in zijn onmiddellijke nabijheid te brengen. Uiteindelijk werd Harrer de privéleraar van de jonge god-koning. Een voorrecht dat zijn hele latere leven zal tekenen.

Van de bezetting van Tibet door China wordt in het boek slechts een zeer summier relaas gegeven. In tegenstelling tot wat in de film getoond wordt vindt Harrer dat de Chinezen zich over het algemeen correct gedragen hebben t.o.v. de Tibetanen. Nietemin bevat zijn boek op de laatste bladzijde een duidelijke oproep aan de Westerse wereld om in te grijpen in het conflict. Slechts aan het einde van zijn verhaal gekomen wordt Harrer emotioneel: 'Wherever I live, I shall feel homesick for Tibet'.

Seven Years in Tibet, het verhaal van een opmerkelijk man in een opmerkelijk land. Uitgegeven in de reeks flamingo, modern classics.