OVERZICHT 1997: ALGEMEEN

Bij wijze van inleiding

Een overzicht brengen van de toppers en de floppers in de Belgische cinema van de afgelopen twaalf maanden is geen gemakkelijk karwei. Films worden hier vaak maanden (en in sommige gevallen zelfs jaren) ná de Amerikaanse release in de zalen gebracht, dikwijls in een andere volgorde en al even vaak met een anders geaccentueerde mediacampagne. Films die het niet goed deden aan de Amerikaanse box-office, worden vaak niet of alleen maar op video uitgebracht, terwijl andere films die in Amerika alleen voor televisie zijn gemaakt, hier in de bioscoopzalen worden uitgebracht.

Om deze redenen is het moeilijk en bovendien gevaarlijk om op basis van wat de afgelopen twaalf maanden in de Belgische zalen werd gereleast, tendenzen te schetsen, genreverschuivingen in te schatten of in het algemeen een waardeoordeel over het hele filmjaar uit te spreken. Het Belgische filmjaar 1997 was hoofdzakelijk een samenraapsel van wat in het buitenland dit jaar én vorig jaar (en in enkele gevallen zelfs in 1995) aan cinematografische laag- en hoogstandjes is uitgebracht. Zo werd in een recent Newsweek-artikel opgemerkt dat 1997 hét jaar was waarin de sociaal-geëngageerde, afro-Amerikaans georiënteerde anti-racismefilm na een afwezigheid van meer dan tien jaar opnieuw stevig de kop op stak in Hollywood. Van die tendens is in de Belgische cinema maar weinig of zelfs niets te merken geweest: een aantal van die films zijn bij ons alleen maar op video uitgebracht (Rosewood Burning, Missing Hardy), terwijl andere films (Amistad, Once Upon a Time When We Were Colored) niet of nog niet zijn gereleast. De grappige parodie op deze tendens in een scène in Chasing Amy is voor de Europese kijker zonder voorkennis van die films dan ook niet elders te plaatsen dan binnen de context van de film zelf. Een ander voorbeeld: in België zijn op minder dan zes maanden tijd vijf Shakespearefilms uitgebracht (van Othello eind vorig jaar tot Romeo+Juliet deze zomer, met films als Looking for Richard, Twelfth Night en Hamlet er tussenin). Was dit dé nieuwe rage? Hoe verleidelijk het ook is om tot zo'n conclusie te komen op basis van onze releaselijst, als je de originele releasedata's nakijkt, merk je dat er ruim twee jaar zat tussen de eerste film en de laatste. A rato van pakweg twee Shakespeareverfilmingen per jaar was deze 'golf' niet minder of niet meer dan in een gewoon filmjaar.

Een overzicht brengen van een jaar film in België is dus net zoiets als een overzicht brengen van de films die dit jaar op Kanaal 2 werden vertoond: het enige wat je écht kunt doen is gewoon een overzicht brengen van losstaande titels en hoe ze door het publiek en de critici werden ontvangen. Wat er na de Amerikaanse en Europese pre-selecties nog voor de Belgische filmmarkt als geschikt werd overgelaten is wat we in deze movie-special als 'jaaroverzicht 1997' kunnen brengen.

Als 1996 het jaar was van de sequels, dan was 1997 voor de Belgische bioscoopbezoeker het jaar van de sequels part 2. Films die meer dan honderd miljoen dollar binnenrijven en waar geen vervolg op komt, zijn kostbare zeldzaamheden geworden in een jaar waar aan series als Batman, Free Willy, James Bond, Home Alone, Star Trek en Alien een zoveelste hoofdstukje werd bijgebreid en sequels in de zalen kwamen voor films als A Fish Called Wanda, Terms of Endearment, 9 1/2 Weeks, The Crow, Speed en Jurassic Park. En dan hebben we het nog niet over de Star Wars-trilogie gehad. Het is verleidelijk om de laatste scène van The Lost World, waarin gevraagd wordt om de dino's voor eens en altijd met rust te laten, te gaan interpreteren als een verzet van Spielberg tegen toekomstige sequels op de film.

Was het Belgische filmjaar 1997 dan een goed filmjaar? Hoewel dit in hoge mate een persoonlijke vraag is, kun je met wat kennis ter zake besluiten van wel. Misschien waren films als Lost Highway, The English Patient of LA Confidential niet meteen jouw cup of tea, maar in dat geval zul je misschien wel plezier beleefd hebben aan Mimic, The Fifth Element of Hercules. Binnen elk van de genres heeft 1997 toch enkele films opgeleverd die in de filmgeschiedenis een beetje zullen blijven nazinderen. Er waren vrij weinig echt goeie films dit jaar, net zoals er vrij weinig echt slechte films waren, maar de films die echt goed waren, waren dan ook echt echt goed. Ook is nieuw, jong talent tevoorschijn gekomen, als alternatief voor steeds weer dezelfde namen die steeds weer op de affiches opduiken, waar we de komende jaren vast meer van zullen horen.

Movie nodigt je uit om een kleine wandeling te maken door de filmgeschiedenis van 1997. Met dit jaaroverzicht willen we een beeld schetsen van een voorbij filmjaar met al zijn saaie en grappige momenten, de vrolijke en ernstige scènes, de spannende en romantische verhalen. Als je vooruitkijkt naar wat de toekomst aan films te bieden zal hebben (bijvoorbeeld bij een zomerfilmoverzicht) dan is het meestal watertanden waar geen eind aan komt. Wanneer de films dan eindelijk in de zalen zijn, dan ben je bijna altijd teleurgesteld: je had er meer van verwacht, bepaalde films zijn helemaal anders uitgedraaid dan je gedacht had. Wanneer je achteraf je hoofd achteroverdraait en terugkijkt, dan kom je meestal tot de conclusie dat het eigenlijk allemaal best wel meeviel. Het is grappig hoe herinneringen je kijk op de dingen kunnen veranderen. Movies filmjaaroverzicht wil een herinnering zijn aan een jaar met honderden verschillende gezichten, om glimlachend terug te blikken op al het moois en minder moois dat we allemaal in de bioscoop te zien hebben gekregen en alles wat we misschien wel gemist hebben. Veel plezier.