In een eerste artikel behandelt Patrick Rambaud, winnaar van de prestigieuze prix Goncourt 1997, de problematiek van 'The Abolition', de afschaffing van de slavernij, een thema rechtstreeks verwant aan dat van de film. Rambaud beschrijft hoe het eerste decreet voor de afschaffing van de slavernij uit 1794, van toepassing op Frankrijk en zijn kolonieën, een rechtstreeks gevolg was van de Revolutie van 1789. Het zou met andere woorden nog vijf jaren duren eer de fundamenten van de moderne maatschappij, te weten égalité, liberté en fraternité, ook voor de geketende medemens in de Franse overzeese gebiedsdelen zouden gelden. Het feest was echter van korte duur, want reeds in 1802 schafte Napoleon Bonaparte het decreet af, waarna het pas in het revolutierijke jaar 1848 definitief van kracht werd.
Het Frans perspectief door Rambaud geschetst, sluit nauw aan bij wat er zich in de eerste helft van de 19e eeuw in de Verenigde Staten afspeelt. Ondanks zijn voor die tijd liberale grondwet en de fanatieke strijd van de abolitionisten, zou het nog tot 1865 duren vooraleer de slavernij de facto afgeschaft werd, en dit ten koste van een bloedige vijf jaar durende burgeroorlog. Zelfs de vader van de Amerikaanse onafhankelijkheid, Thomas Jefferson, bezat niet minder dan 400 slaven. Het mag dan ook geen verwondering wekken dat de opvarenden van La Amistad de inzet werden van een voor die tijd (1839) actuele strijd tussen tegengestelde belangen.
In een interview met François Forestier, verderop in het nummer, schrijft Spielberg het eerder lauwe onthaal van zijn film toe aan het juist niet meer actueel zijn van het slavernij-thema. In tegenstelling tot de Holocaust, waarvan nog levende getuigen rondlopen, is de slavernij min of meer uit het collectief geheugen van wit, maar nog meer zwart Amerika verdwenen. Nochtans is de omvang van het probleem, ruwweg gemeten naar het aantal getroffen personen, gelijkaardig aan dat van de jodenvervolgingen. Patrick Chamoiseau schat in een artikel over de 150e verjaardag van de (Franse) 'Abolition', het aantal weggevoerden tussen de 15 en de 50 miljoen. Met Amistad heeft Spielberg, na Schindler's List, dan ook een tweede fenomenale misdaad tegen de mensheid verfilmd. Een misdaad die niet geheel tot het verleden behoort wanneer rekening gehouden wordt met de 250 miljoen kinderen die vandaag nog verplicht tewerkgesteld worden. Een misdaad die vandaag nog slachtoffers eist. Denk maar aan de bloedige burgeroorlog in Liberia, een staat gesticht door teruggekeerde ex-slaven, die aan hun wedervarigheden in Amerika een superioriteitsgevoel ten opzichte van de oorspronkelijke inwoners hebben overgehouden. Merk de parallellen op met de stichting van de staat Israël. Van een terugkeer naar het beloofde land (het mystieke Ethiopia van de rastafa's) na de diaspora kan nauwelijks sprake zijn.
Het schrijnend relaas over de terugkeer van de Amistad-slaven aan het einde van de film spreekt boekdelen. Ook nu nog vloeit het bloed van de afstammelingen van teruggekeerde slaven in door oorlog verscheurde landen zoals Sierra Leone (hoofdstad Freetown - en waar denkt u dat de naam Freeman vandaan komt?).
Een andere opvallende gelijkenis tussen Schindler's List en Amistad is dat Steven Spielberg kiest voor het verfilmen van wat men een petite histoire, een bijna tegendraadse annecdote, kan noemen. Zoals Schindler enkele honderden joden van een gewisse dood weet te redden, bevrijdt het menselijke koopwaar in het ruim van La Amistad zich van hun ketenen. Dat deze voorvallen uitzonderingen op de regel zijn, hoeft verder geen betoog. Maar het zijn juist dergelijke uit de band springende geschiedenissen die door hun dramatisch gehalte dankbaar voer zijn om verfilmd te worden.
Het dossier van Le nouvel observateur schetst een kader voor een bewuste kijk op Spielbergs Amistad. Maar zelfs een populaire en kwalitatieve stripreeks zoals Bourgeons De kinderen van de wind is een goede opwarmer.