SPHERE

Inderdaad, de film doet wel een beetje denken aan The Abyss. Dat is dan ook veruit de enige prent met een gelijkaardig thema: buitenaardse aanwezigheid op de bodem van de oceaan. De gelijknamige roman van Michael Crichton waarop Sphere is gebaseerd, werd evenwel voor het eerst gepubliceerd in 1987, en dat is een flinke twee jaar voor The Abyss. Als er al iemand heeft nageaapt, dan zal het wel Cameron geweest zijn. Maar de productie waarmee Sphere nog het meeste gemeen heeft, is Event Horizon. Zonder te veel prijs te geven, zijn de overeenkomsten te opvallend, met het grote verschil dat de laatste zich in de ruimte afspeelt.

Het lijkt er dus op dat Sphere veel te lijden heeft onder het feit dat het bronmateriaal reeds 11 jaar oud is, en ondertussen als inspiratie voor te veel andere films heeft gediend. Wat de prent evenmin vooruit helpt is de keuze van regisseur. Barry Levinson is ideaal voor relatiedrama's als Diner en Rain Man, maar heeft van suspens en special effects geen kaas gegeten. Hij mist het natuurlijke oog dat pakweg een Ridley Scott of een James Cameron voor dergelijk materiaal heeft. Daarom haalt Sphere zelden of nooit het niveau van Alien of The Abyss.

Het verhaal van Sphere handelt over vier specialisten (een psycholoog, een biochemicus, een wiskundige en een astrofysicist) die door de Amerikaanse overheid naar de bodem van de Stille Oceaan worden gestuurd. Hier werd namelijk een ruimtetuig gevonden dat daar blijkbaar al minstens 300 jaar ligt. Het viertal gaat aan boord (ondergetekende hoort er al enkele zuchten, maar een aantal scènes, zoals deze waarin de vier in hun duikerspak naar het gigantische tuig staan te kijken, op zoek naar de ingang, komen recht uit Alien) en vindt er de titulaire sfeer (van The Fifth Element tot Contact: rond is in). De functie van dit object blijft aanvankelijk een mysterie, maar het volstaat om te zeggen dat de hel niet veel later losbarst.

Het monster dat ronddwaalt in het nabijgelegen habitat van de onderzoekers, is er geen van slijm en tanden maar wel één van paranoia, waarin niemand niemand nog vertrouwt. Dit gevoel wordt nog een keer versterkt door allerhande onverklaarbare gebeurtenissen aan en van boord, en door de afzondering van de oppervlakte. Het is pas in de tweede helft van de film dat het verhaal echt tot de verbeelding gaat spreken en dat de kijker geïntrigeerd begint worden door wat er nu eigenlijk precies aan de hand is. In tegenstelling tot pakweg Event Horizon wordt er wel een verklaring gegeven voor alle incidenten in een hallucinante, metafysische finale die ongetwijfeld weer te moeilijk was voor Jan Publiek, die zich aan Speed 3 verwachtte.

Het acteerwerk maakt één en ander goed in film vol van teleurstellende special effects (waar ging in godsnaam die 80 miljoen dollar naartoe?). Het verhaal wordt gedragen door karakteracteurs als Dustin Hoffman, Samuel L. Jackson en Peter Coyote, bijgestaan door een opvallend onknappe Sharon Stone en spooky horror-nieuwkomer Liev Schreiber (Scream, Scream 2 en Phantoms). Ondanks het permanente gevoel van déjà-vu houdt Crichtons verhaal de kijker in de greep.

Was deze film beter geweest met een gediplomeerde sciencefiction-filmer achter de megafoon? Ongetwijfeld.