LEFT LUGGAGE

Jeroen Krabbé heeft met veel geduld aan zijn filmcarrière getimmerd. Na zijn Nederlandse films zoals Soldaat van Oranje, Martijn en de Magiër (dat hij ook regisseerde), Spetters en De Vierde Man, waagde hij zijn kans in Hollywood, waar hij door hard werken de status van semi-ster heeft bereikt. Hij was te zien in onder meer The Living Daylights, Kafka, Immortal Beloved en The Fugutive. De kriebels om zelf de touwtjes in handen te nemen, kwamen er na het lezen van Carl Friedmans roman Twee Koffers Vol. Het resultaat is een hele mooie, trage film die bol staat van symboliek.

Scenarist Edwin de Vries heeft Left Luggage opgebouwd rond drie milieus in het begin van de jaren zeventig, die met elkaar verbonden worden door de jonge en vrijgevochten 20-jarige studente filosofie Chaja. Zij papt op de Antwerpse universiteit aan met de praatgrage politieke vernieuwers, die de barricades opkruipen en de revolutie prediken. Ze woont alleen en zorgt zelf voor haar onderhoud, omdat het bij haar Joodse ouders niet uit te houden is. Die hebben de concentratiekampen overleefd, maar moeten nog elke dag met de sporen van het verleden afrekenen. Chaja's vader is al zijn hele leven op zoek naar twee koffers, met daarin al zijn herinneringen aan het onschuldige leven voor de oorlog. Chaja's moeder wil de oorlog het liefst zo snel mogelijk vergeten en probeert dat te doen door de banaliteit van alledag te laten overheersen: voortdurend in de weer met haar getouw, weeft ze het verleden dicht. Ze probeert haar ware aard onder een berg taartjes te verbergen.

Nadat ze haar bijverdienste in een restaurant opzegt, komt Chaja via haar bovenbuur, de aimabele Apfelschnitt, in contact met een derde mileu: dat van de streng chassidische familie Kalman. Hoewel de confrontatie met de rigide regels van de thora haar niet meevalt, voelt ze zich aangetrokken tot het 4-jarig jongetje Simcha, dat tot op die dag nog geen woord gezegd heeft. Simcha plast zelfs letterlijk in zijn broek als zijn onverbiddelijk strenge vader hem nog maar in de ogen kijkt. Toch leert Chaja langzaam aan de wereld van het chassidisme kennen en waarderen. Haar kennismaking met de mystieke stroming in het jodendom, een gesloten wereld van eeuwenoude tradities en dito voorschriften, gebeurt natuurlijk niet zonder horten of stoten.

De relatie tussen Chaja en Simcha wordt in Left Luggage het diepst uitgewerkt en holt ook naar een dramatische climax toe. Daarrond schildert Jeroen Krabbé enkele figuren die minder goed worden uitgewerkt, maar elk op hun manier met de oorlog en het jodendom omgaan. De obsessie van Chaja's vader (op zoek naar de koffers vol herinnering) en de verloochening van haar moeder komen nog het sterkste op de voorgrond, maar er is ook de figuur van de jodenhatende conciërge (die geen moment onverlet laat om de familie Kalman te pesten) en een droevige postzegelverzamelaar. Sommigen zullen deze personages te fragmentarisch vinden, maar ze cirkelen rondom de hoofdgebeurtenis heen, en hebben elk, op hun kleine manier, een verhaal te vertellen.

Een verhaal dat, meestal, rond symbolen is opgebouwd. De eenden in het park, de foto in het bureau van vader Kalman, de koffers van Chaja's vader: Krabbé hult er weinig vermomming rond. Soms wankelt hij op de lijn van sentiment, maar het gevoel is altijd eerlijk. Zo vertelt Chaja's moeder op een moment dat haar man in feite zijn hele leven niet op zoek is naar de koffers, maar naar zichzelf. De joden hebben zichzelf tijdens de oorlog verloren, zo beweert ze in een dramatisch aangrijpende scène. Dat thema van uitvinden wie je bent, komt natuurlijk ook bij Chaja op de voorgrond.

Left Luggage kreeg wereldwijd mooie kritieken en dat verdient de film ook. Op het Internationaal filmfestival van Berlijn won Jeroen Krabbé de Blauwen Engel en kreeg Isabella Rossellini een speciale vermelding van de jury voor haar uitzonderlijke prestatie. De film streed ook mee naar de Gouden Beer als beste film. Laura Fraser speelt de rol van Chaja met het jeugdig enthousiasme van een naïeve beginnelinge en dat past perfect bij haar personage. Haar scènes met de kleine Simcha (Adam Monty) zijn hartverscheurend. En Jeroen Krabbé werpt als de Spartaans orthodoxe meneer Kalman zoveel charisma en uitstraling in de weegschaal, dat je er bang van wordt. Left Luggage is vooral zijn film.