ROBERT ENGLUND

Een nachtmerrie in Brussel

De horrorlegendes van het witte doek, je kunt ze op één hand tellen. In lang vervlogen tijden joegen Boris Karloff, Bela Lugosi, Lon Chaney en Max Schreck het publiek met hun incarnaties van vooral Dracula de stuipen op het lijf. De moeder van alle vampiers heeft hij nog niet gespeeld, maar Robert Englund mag zich terecht de horrorkoning van de jaren tachtig noemen. Geen Norman Bates, geen Leatherface, Michael Myers of Jason kan aan de populariteit van Freddy Krueger tippen. Medio maart was hij te gast in Brussel, naar aanleiding van het Festival van de Fantastische Film. We waren erbij en lieten onze cassetterecorder meelopen.

Robert Englund is Freddy Krueger. Zijn hele gezicht, zijn hele mimiek, zijn doen en laten, herinnert aan de wraakzuchtige kindermoordenaar uit de onuitputtelijke Nightmare on Elm Street reeks. Zijn obsederende stem ook, die voortdurend wisselt van rustig naar opgewekt, van kalm naar luid. De reden van Robert Englunds bezoek aan het Festival is de publieke voorstelling van Wes Craven's Wishmaster, de film die voor New Line Cinema een nieuwe horrorfranchise moet aanboren. Englund heeft het dolle publiek in no time op de hand. Hij bespeelt hen als een acteur, voert zijn show op en krijgt een staande ovatie. Later, in de barstensvollle festivalbar, praat hij samen met collega Andrew Divoff over Wishmaster. Hoewel Divoff de echte hoofdrol in de film speelt (die van de perverse Djinn), gaat de meeste aandacht zonder twijfel naar Englund. En dan vooral naar zijn alter-ego Freddy Krueger.

Het hele concept van Freddy Krueger en A Nightmare on Elm Street werd bedacht door Wes Craven, die in de krant een artikel had gelezen over een jonge man die gestorven was in zijn slaap. Dat ene idee leverde niet alleen New Lines meest succesvolle film aller tijden op, maar ook zes (en straks zeven) niet minder populaire sequels. De figuur van Freddy werd hét horroricoon van de jaren tachtig. Iedereen kent wel zijn verhaal: hoe hij als kindermoordenaar door de mensen uit Elm Street werd vermoord en verbrand en nu in de dromen van de kinderen wraak neemt. Met zijn pizza-achtig gezicht, zwarte hoed, rood-zwart gestreepte trui en schaarhanden, sloop hij zeker en vast ook in de dromen van de echte wereld. Er volgden tot nu toe zes sequels, allemaal met andere regisseurs, waar Englund niets dan lof over heeft:

'Er was een tijd dat ik Freddy beheerste, dat ik hem was, en als er een probleem was met een scène waarin Freddy betrokken was, kwam de regisseur zelfs naar mij om raad te vragen. Maar wat een voorrecht is het geweest om samen te werken met al die regisseurs. Als je de lijst bekijkt, dan lijkt het wel de who's who van de moderne Amerikaanse cinema: Wes Craven, Jack Sholder, Chuck Russel, Renny Harlin, Stephen Hopkins... En in september heb ik de eer samen te werken met Rob Bottin, de effectengoochelaar die de fx deed van onder meer John Carpenter, voor Freddy versus Jason. Ik ben een gelukkig iemand om met deze mensen te mogen samenwerken.'

Freddy's populariteit werd eind jaren tachtig zo groot, dat hij zelfs een eigen televisie-serie kreeg: Freddy's Nightmares. Die anthologie bestond uit losstaande verhalen van vijftig minuten waarin Freddy een verhaal vertelde over één van de bewoners van Elm Street. De serie kon rekenen op heelwat gastregisseurs, onder wie Mick Garris, Tobe Hooper, Dwight H. Little en Tom McLoughlin. Ook Robert Englund zelf kroop voor zijn eigen serie achter de camera's, een ervaring waar hij met gemengde gevoelens naar terugkijkt.

'Vele mensen zeggen me dat ik weer zou moeten gaan regisseren. Misschien doe ik dat ooit wel eens opnieuw, maar dan in theater. Mijn ervaring met grote films is dat ik toch vastzit aan het horrorgenre. En in dat genre ben ik bang voor de speciale effecten. Dat is gek genoeg niet mijn kopje thee. Als regisseur wil ik met acteurs werken, met een script, een design. Maar fx-scènes kosten zoveel geld en in mijn laatste film betrapte ik mezelf erop dat ik meer met die effecten en het geld in mijn hoofd zat, dan met de acteurs waar ik mee werkte. Op dit moment heb ik een contract dat zegt dat als een tv-show die ik doe succesvol is, ik de kans krijg om ook een aflevering te regisseren. Maar de tijd dat ik de deuren van Hollywood platloop voor een regie-contract is voorbij. Men geeft me alleen horror, sf en fantasy, maar dat is niet mijn sterkte kant als regisseur. Een paar jaar geleden verloor ik door mijn status als horroricoon de regie van een komische film die ik bijna rond had. Men dacht dat ik geen komedie zou kunnen regisseren, maar men vergat dat ik vóór mijn filmcarrière tien jaar komedie had geregisseerd op toneel. Weet je, voor die film had ik een hele jonge en onbekende actrice gecast. Ze heette Helen Hunt. Twee dagen terug won ze een oscar.'

De televisie-carrière van Englund omspant meer dan Freddy's Nightmares alleen. Hij was te zien als Desester in het hooggewaardeerde North and South, in Wes Cravens spookserie Nightmare Café en had gastrollen in onder meer Police Story, Knight Rider, Charlie's Angels, Chips, Hunter, MacGyver, Sliders, Walker Texas Ranger, Married With Children en Babylon 5. Zijn bekendste rol op het kleine scherm speelde hij in die onvergetelijke sf-serie V, die in het midden van de jaren tachtig gedurende drie seizoenen werd uitgezonden. De geruchten dat er een vervolg op die serie zou komen, kan Englund noch bevestigen, noch ontkennen.

'Het schijnt dat er bij Warner Brothers een nieuw script voor V klaarligt. Ik weet niet of er een rol voor mij bij is. Het zal moeilijk zijn de cast terug samen te brengen, want enkele van die mensen zijn nu supersterren geworden, zoals Michael Ironside. Maar ik hoop dat er op zijn minst een televisiefilm van komt om het geheel af te ronden. Ik had het voorrecht om de plannen van de serie voor de toekomst te zien net voor de show van het scherm verdween. Ze hadden schitterende ideëen waarbij Goed en Kwaad van plaats zouden veranderen en een soort van intergalactische religie een belangrijke rol zou spelen. Zoiets waanzinnig had ik nog nooit gezien. Het is echter allemaal speculatie, gossip vanuit Hollywood. Maar televisiewerk in het algemeen spreekt me nog steeds heel erg aan. Momenteel vieren de goeie series op de Amerikaanse televisie hoogtij. Ik denk aan The X-Files, Dark Skies, Millennium, Babylon 5. Allemaal series waar ik erg van hou en ik zie mezelf nog in zo'n show eindigen, misschien zelfs als regisseur.'

Wie de ellenlange filmografie van Robert Englund overloopt (hij had een rol in bijna zestig films), hoeft geen kenner te zijn om te zien dat hij getypecast is in het horrorgenre: van zijn eerste film (Slashed Dream uit 1974) tot zijn nieuwste project (Freddy versus Jason, 1999). Tussen die twee films in, zitten onder meer rollen in Eaten Alive (1976), Galaxy of Terror (1981), The Phantom of the Opera (1989), Night Terrors (1993) en The Mangler (1995). Allemaal horror pur sang.

'Ik had al een filmleven voor Freddy en er zal ook een leven na hem zijn, wees gerust. Maar om een rol als Freddy te mogen spelen is als een geschenk van God. Dankzij hem ben ik beroemd, dankzij hem kennen alle fans mijn naam. Voor vele lange jaren was ik slechts that guy, maar dankzij Freddy kent men mij, kent men mijn naam. Ik ben niet bang om altijd de slechterik te spelen. Dat is trouwens veel makkelijker, weet je. Je hebt gevoelens van wraak die je boven kunt halen: iemand steelde je geld of je vrouw of sliep met je zus. Uit al die negatieve gevoelens kun je je motivatie halen om in een film een slecht karakter te spelen.

Ik had vele trucs om mij te motiveren toen ik Freddy speelde. Ik zat uren en uren in een stoel om de maskers en make-up op te krijgen. Onder de enorme hitte van de lampen, met lijm in mijn ogen, protheses in mijn mond, de contactlensen, het haar in mijn gezicht, elektische draden over heel het lichaam. En later sta je zo voor de camera en toch moet je acteren, moet je groots en dreigend lijken, en dat is heel erg moeilijk. Wat ik als motivatie gebruikte was hetvolgende. Terwijl ik in die martelstoel zat, zaten de knappe Johny Depp of Patricia Arquette naast me, die mooier en jonger gemaakt werden. Ik gebruikte al mijn haat en afgunst tegenover hen op de set en daar liet ik alles los. Want daar draait Freddy toch om, is het niet? Om wraak en afgunst.

Om wraak en afgunst draait het ook in Robert Englunds nieuwste film, Wishmaster. De film werd geregisseerd door Robert Kurtzman, die eerder al The Demolitionist regisseerde, maar in het wereldje vooral bekend is voor zijn speciale effecten van onder meer Scream, Jingle All the Way, Pulp Fiction, The People Under the Stairs en Spawn. Hoewel de film een budget heeft van maar vijf miljoen dollar, peanuts in deze tijden, ziet het geheel er overweldigend verbluffend uit. De film vertelt het verhaal van een boosaardige geest, een Djinn, die na eeuwen uit zijn slaap wordt gewekt. De Djinn kan alle wensen in vervulling brengen, maar op de één of andere manier zal deze wens zich altijd tegen de wenser keren. Robert Englund speelt de kleine rol van de kunstverzamelaar Raymond Beaumont, die een kustwerk uit de Perzische tijd in de haven van San Pedro laat uitladen. Het is op dat moment dat het standbeeld valt en dat de opaal met de Djinn, openbarst. Eén van de kenmerken van Wishmaster is de aanwezigheid van nogal extreem geweld.

'Er is een verschil tussen geweld op het witte doek en geweld in Algerije of Boznië; tussen het nieuws van zes uur op televisie en Freddy die in een nachtmerrie iemand verandert in een kakkerlak. Maar de criticasters in Amerika doen zelfs niet de moeite om naar een film met Freddy te gaan kijken. Ze veroordelen het geweld zonder de film gezien te hebben. Maar ik luister niet naar hen. Ik groeide op tijdens de Vietnam-oorlog in de jaren zestig en jammergenoeg heb ik elke dag de echte horror moeten zien: op het televisiejournaal. Dat is het echte geweld in de wereld en niet wat je te zien krijg in een nachtmerriewereld vol fantasie op het witte doek.'

Het is de boetade bij uitstek van elke genreman, maar allicht een waarheid als een koe. Applaus is de festivalbar. Als God een gezicht heeft, zo denken velen, is het er één van pizza.

Wishmaster wordt in België gedistribueerd door Concorde Film en komt eind dit jaar of volgend jaar in de bioscopen.