TWELVE ANGRY MEN

Interview William Friedkin

Voor de huidige generatie filmliefhebbers zegt de naam William Friedkin nog maar bitter weinig. Echt verwonderlijk is dit niet want het creatieve hoogtepunt van deze Amerikaanse regisseur is voornamelijk te situeren in de jaren zeventig en tachtig. Zijn laatste grote productie Jade (1995) flopte zowel commercieel als artistiek.

Toch is William Friedkin (geboren in 1935) een belangrijk figuur in de geschiedenis van de Amerikaanse cinema vanaf de jaren zestig. Hij behoort namelijk tot de generatie van filmmakers die opgegroeid is met het medium televisie. Friedkin begon zijn carrière bij het locale televisiestation WGN-TV op achttienjarige leeftijd als loopjongen. Vrij snel ontpopte Friedkin zich als een begaafd televisiemaker. Zo regisseerde hij tussen 1956 en 1964 meer dan tweeduizend live-programma's. Drie jaar later maakte hij zijn eerste bioscoopfilm, Good Times (1967), met Cher in de hoofdrol. De naam van Friedkin zal echter altijd verbonden blijven met meesterwerken als de bikkelharde politiefilm The French Connection (1971) en de macabere horrorthriller The Exorcist (1973).

Met zijn nieuwste productie Twelve Angry Men, dat gemaakt werd voor kabeltelevisie, keert Friedkin terug naar zijn professionele roots. Twelve Angry Men is een remake van de gelijknamige gerechtsthriller uit 1957 van Sidney Lumet. Voor de versie van de jaren negentig kon Friedkin rekenen op een uitgelezen cast. Op de generiek vinden we ondermeer Hollywoodlegenden als George C. Scott en Jack Lemon terug. We ontmoetten Friedkin tijdens het festival van de Amerikaanse film in de Franse badstad Deauville na een uitzonderlijke vertoning van zijn televisiefilm op het witte doek voor een dolenthousiast publiek. Hoe goed deze bewerking van Sidney's Lumet klassieker ook is, toch vragen we ons af of dergelijke remakes wel een bestaansrecht hebben. Deze gedachte was meteen goed om het gesprek te openen met Friedkin.

FRIEDKIN: Ik heb deze versie niet gemaakt omdat ik zonder ideeën zit, maar in het scenario van Twelve Angry Men schuilt een enorme inhoudelijke kracht. Op dit ogenblik schrijft men dergelijke verhalen niet meer. Er zijn scenario's die het waard zijn om te herbewerken. Door hun tijdloze karakter blijft het voor de kijker altijd interessant om een nieuwe versie te bekijken. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor de muziek van Beethoven. Het blijft steeds de moeite om deze muziek te herwerken naar onze tijd omwille van zijn enorme muzikale rijkdom. Twelve Angry Men van 1997 is dus geen remake maar eerder een poging om dit prachtige stuk te verplaatsen naar de jaren negentig, zonder natuurlijk de fundamenten van het verhaal te veranderen.

MOVIE: Vindt u niet dat men in het huidige Hollywood zichzelf teveel kopieert?

FRIEDKIN: Dat gebeurde vroeger ook al. Het is niet iets van deze tijd. Van The Maltese Falcon zijn in het totaal vier versies gemaakt. Maar iedereen herinnert zich vooral de derde versie, namelijk die met Humphrey Bogart uit 1941. Er zijn maar weinig goede ideeën om behoorlijke films te maken. Het enige wat je dan nog kunt doen is het recyleren van bestaande zaken en films maken met een andere naam. Zo is de film Cop Land met Sylvester Stallone een remake van High Noon. Cop Land en High Noon gaan beiden over recht en onrecht in moeilijke omstandigheden.

MOVIE: Wat was voor u de voornaamste reden om de filmklassieker van Sidney Lumet in een nieuw kleedje te stoppen?

FRIEDKIN: Het is net zoals bij elke nieuwe Hamlet-adaptie; telkens zijn er een aantal elementen die nood hebben aan een aanpassing of een nieuwe visie op het geheel. Voor mij gaat Twelve Angry Men over de donkere zijde van de Amerikaanse ziel en blijft het daardoor brandend actueel. Meer dan vroeger nog zijn er in de Amerikaanse samenleving enorme verschillen te bespeuren tussen diverse groepen, iets wat jammer genoeg resulteert in een andere rechtspraak. Er bestaan trouwens maar enkele werken in het culturele verleden van de wereld die het waard zijn om er telkens opnieuw iets nieuw aan toe te voegen. Men moet zich ook realiseren dat kijkers van remakes amper op de hoogte zijn van het bestaan van het origineel, tenzij je een filmliefhebber bent. De oude versie van Lumet is al veertig jaar oud en wordt in Amerika nog maar zelden vertoond. Tenslotte koos ik voor Twelve Angry Men omdat het acteurs de kans geeft om het maximale uit zichzelf te halen.

MOVIE: Waarom worden er geen scenario's meer geschreven van hetzelfe kaliber als Twelve Angry Men?

FRIEDKIN: De filmmakers van vroeger hadden in vele gevallen een literaire achtergrond in tegenstelling tot de huidige filmmakers; de meeste mensen zijn opgegroeid met televisie. Het is één van de meest visuele generaties die er ooit bestaan heeft. In mijn tijd werd de kennis voornamelijk overgedragen via boeken, wat nu altijd niet meer het geval is. Ook het gebruik van computers is enorm toegenomen bij het maken van een film. Op dit moment kun je alles tonen. Dit verklaart ook grotendeels de huidige trend van films met een overvloed aan speciale effecten.

MOVIE: In de versie van Lumet vinden we alleen maar blanke acteurs in tegenstelling tot uw film. Waarom?

FRIEDKIN: Voornamelijk om het aspect van racisme beter te onderlijnen. Sommige woorden moeten komen uit de mond van een zwarte acteur. Ik wilde dat de film correct en evenwichting overkwam. Het is belangrijk dat de twaalf uit alle lagen van de bevolking komen zowel naar opvoeding, beroep als huidskleur. Alleen kon ik de grotere participatie van de vrouw in onze samenleving niet weergeven in Twelve Angry Men. Om dit te doen zo het stuk volledig moeten herschreven worden omdat vrouwen op een andere manier reageren op bepaalde problemen.

MOVIE: Tot slot:;veel van uw beste films spelen zich vooral af in één ruimte. Waarom?

FRIEDKIN: Films als The Boys in The Band (1970) en The Exorcist spelen zich af in één ruimte omdat het werken in een beperkte ruimte een uitdaging vormt voor mij. Je moet heel goede acteurs hebben om die ruimte levendig te maken. Deze manier van werken geeft mij veel meer voldoening dan het realiseren van een spectaculaire actiefilm.

De film Twelve Angry Men is op dit moment te huur bij Warner Home Video.