MACHAHO (ER WAS EENS)

Deze in 1950 in Algerije geboren cineast is geen onbekende in ons land. Net als de Senegalees Mansour Sora Wade en de vrouwelijke regisseurs Yasmine Kassari (Chiens errants) en Nejia Ben Mabrouk (Sama), studeerde Belkacem aan de Brusselse filmschool INSAS (Institut National Supérieur des Arts et du Spectacle). Na een stage bij de RTB keert hij terug naar Algiers waar hij voor de televisie werkt. De films die hij hiervoor produceert worden in Algerije nooit vertoond en de kortfilm La Goutte (1982) ontsnapt evenmin aan de censuur. Pas tien jaar later wordt deze film per toeval vertoond op het filmfestival van Amies (1991) waar hij prompt de hoofdprijs wegkaapt. Na vier TV-films draait Belkacem zijn eerste langspeelfilm voor het witte doek Machaho die hij in 1995 voltooit.

Machaho is het in sprookjesvorm verpakte verhaal van de Kabylische boer Arezki die op een winterdag een stervende jongeling naar huis brengt en als het ware opneemt in zijn eigen gezin. Door de goede zorgen van het boerengezin geraakt Larbi buiten levensgevaar. Tijdens zijn herstel wordt de jongen verliefd op de dochter van zijn gastheer. Eens genezen keert hij huiswaarts met de belofte gauw te zullen terugkeren met zijn ouders. Enkele maanden later komt Arezki erachter dat zijn dochter zwanger is van Larbi. Voor hem wordt het enige zinnige in het bestaan nu, zich te bekommeren om de verloren gegane eer van hem en zijn familie. Hij zal zich dus wreken op de jonge Larbi.

Met deze prent wil Belkacem aangeven dat tradities en rituelen hoop geven en leven brengen maar evenzeer wil hij er ons op attent maken dat wanneer ze verkeerd begrepen worden, kunnen leiden tot fundamentalistisch integrisme. Het is trouwens die blinde navolging die eveneens geleid heeft tot het huidige absurde geweld in Algerije. Op dat ogenblik is al het menselijke uit deze tradities verdwenen.

Machaho is de eerst Algerijnse productie in het Berbers, een taal die grosso modo gesproken wordt in het gebied tussen de Canarische eilanden en Egypte. Opvallend is ook dat delen van deze film gedraaid werden in het voor Algerije erg gevaarlijke verkiezingsjaar 1994. Op artistiek vlak vallen vooral het acteerwerk en de muziek op. Door de locatie - het verhaal speelt zich af in de onherbergzame wouden van een totaal onverwacht Algerije - heeft dit sprookje soms iets van de Oost-Europese parabels. Machaho werd in 1996 onder meer bekroond te Montpellier, te Bastia en op het Afrikaans Filmfestival te Milaan. Vorig jaar nog kreeg Belkacem Hadjadj de prijs voor de beste mannelijke vertolking op het FESPACO-filmfestival in Burkina Faso. En terecht.