GUELWAAR

In Guelwaar schetst regisseur Sembène Ousmane de zoektocht naar een verloren lijk. De dode in kwestie is Pierre Henri Thiounc, alias Guelwaar, een Senegalees catechist die op mysterieuze wijze om het leven kwam. Pierre was op zijn zachtst gezegd een omstreden figuur. Onder zijn mooi opgepoetste christelijke bovenlaag ging een mens met vele zwakheden schuil. Door middel van flashbacks (mooi opgelost door het gebruik van een ouder type pelicule) leert de kijker niet enkel deze kleine kanten kennen, maar ook het engagement van Pierre voor zijn volk en zijn strijd tegen corruptie en Westers paternalisme. Deze inzet is de man uiteindelijk fataal geworden.

Maar er zit meer in Guelwaar. Als blijkt dat Pierre abuiselijk op een Moslim kerkhof begraven is, doet de christelijke gemeenschap er alles voor om het lichaam terug te winnen. Dit uiteraard zeer tegen de zin van de Moslims die hun begraafplaats niet graag ontheiligd zien. Het komt ei zo na tot een uitbarsting van geweld, ware het niet dat het gezond verstand van de Afrikaan zegeviert boven het geïmporteerde gedachtengoed van de Europeaan en de Arabier. En dit is nu juist de stelling die Sembène ons diets wil maken.

De man heeft er reeds een behoorlijke filmografie opzitten. Een wederkerend thema in zijn oeuvre is zijn verzet tegen iedere vorm van neo-koloniale inmenging. De stellingname dat voedselhulp nefast is voor de Afrikaanse boer is op zijn minst opmerkelijk te noemen, ware het niet dat er een kern van waarheid in schuilt. Pierre vraagt zich op een gegeven moment af of het niet beter is van honger te sterven dan de hand te moeten uitstrekken. Want wie zijn fierheid verliest, gooit ook zijn leven weg.

Hoewel Guelwaar, net zoals vele andere Afrikaanse films, slechts beelden toevoegt aan een in essentie orale vertelling, is het verhaal bovenal de drager van een aantal lessen, die ook de Europese kijker niet onberoerd mogen laten. Laten we hopen dat zowel Jan met de pet als de verantwoordelijken van het falende ontwikkelingsbeleid de boodschap begrepen hebben.