BOEK: WHO THE DEVIL MADE IT

Het is nu eenmaal een vaststaand feit: als regisseur moet je al bijna bovenmenselijke prestaties geleverd hebben om bij het gewone publiek enige bekendheid te genieten. Spielberg en Hitchcock zijn zowat de enigen die even vlot over de tong rollen als pakweg Tom Cruise, Arnold Schwarzenegger, Harrison Ford, Demi Moore of Leonardo DiCaprio. Deze laatste mag dan nog de grootste carrière-boost gekregen hebben met het Titanic-fenomeen, het was uiteindelijk James Camerons visie en talent die de film over budget deed gaan, en er meteen een (commercieel) meesterwerk van maakte. Eigenaardig dan ook dat de man na de première in Londen nauwelijks werd opgemerkt door de menigte, die tevergeefs een foto probeerden te nemen van Leonardo DiCaprio (die trouwens in rasechte commandostijl naar zijn limo werd gesleurd). Cameron mag dan nog koning van de wereld zijn, zijn poster hangt niet bij miljoenen tienermeisjes aan de muur.

Volledige oerwouden worden er opgeofferd om de loftuitingen van de (te duur betaalde) acteurs en actrices te noteren: beste script ooit, prachtige tegenspelers, een aanmoedigende regisseur, ongeloofelijk toffe sfeer, maanden veldwerk als research, heel trots. Om jaren later (na het verstrijken van het publiciteitscontract) de vuile was te gaan buitenhangen. Opnieuw een oerwoud.

En nu en dan mag er ook een boom aan voor een regisseur.

Peter Bogdanovich weet met zijn 849 blz. dikke Who The Divil Made It: Conversations With Legendary Film Directors die boom ook goed te besteden. Zoals de titel al aangeeft, gaat het hier om een verzameling interviews met legendarische regisseurs. Als persoon mogen ze dan nog onbekend zijn bij het grote publiek, hun films zijn dat zeker niet. Bogdanovich is zelf een redelijk bekend regisseur (The Last Picture Show, What's Up Doc, Mask), en zit dus zelf in het wereldje. Al snel blijkt dat hij elk van de geïnterviewden goed tot redelijk goed kende. Het zorgt meteen voor diepgaande gesprekken, waarbij zowel technische als menselijke aspecten ruimschoots behandeld worden. Door zijn regisseurskeuze (waarvan het overgrote deel al lang overleden is) weet hij de eeuw bijna te overbruggen. Hij start met Allan Dwan in 1909, om te eindigen met Syndey Lumet (1997). En meteen zie je ook de veranderende rol (en macht) van de regisseur in Hollywood.

Vaak is het beeld dat wordt geschets verre van mooi. Studio-politiek dwarsboomde menig project, en maar al te vaak werd achter de rug van de regisseur om de schaar in de pelicule gezet, omdat de producent en de studio nu eenmaal altijd het grootste gelijk willen hebben. Talrijke studiobonzen passeren de revue en blijken keer op keer tirannen te zijn, met hier en daar een uniek genie. Blijkbaar is er nog niet veel veranderd...

Voor wie verzot is op klassiekers zullen de namen van de geïnterviewden maar al te bekend in de oren klinken: George Cukor, Howard Hawks, Alfred Hitchcock, Chuck Jones, Fritz Lang, Otto Preminger, Don Siegel, Josef von Sternberg. Maar hier en daar zit een totaal vergeten naam, die op zijn beurt wel klassiekers heeft gemaakt: Robert Aldrich, Allan Dwan, Joseph H. Lewis, Leo McCarey, Frank Tashlin, Edgar G. Ulmer en Raoul Walsh. En Sydney Lumet die nog zeker niet aan stoppen denkt. En wanneer alle verhalen en anecdotes de revue gepasseerd zijn, blijkt nog maar eens hoe klein de filmwereld is. Want keer op keer duiken dezelfde namen terug op.

Who The Devil Made It heeft echter ook een groot nadeel. Maar al te graag gaat Bogdanovich in op lang vergeten films (die vaak niet meer te vinden zijn) van in de pioniersjaren, zodat de lezer helemaal geen referentiepunt heeft. Vaak wordt het moeilijk wanneer scènes totaal geen bel doen rinkelen, of wanneer een acteur of actrice moeilijk te situeren valt.

Maar wie echt van film houdt, zal zich hierdoor niet laten tegenhouden. Want 100 jaar film haal je nu eenmaal niet in op 849 bladzijden. Al kan het een begin zijn natuurlijk.