KUNDUN

Het verschil met Seven Years in Tibet ligt hem in de invalshoek waarmee Scorsese de thematiek benadert. In plaats van een verfilming van een reisverhaal, geeft hij de geschiedenis van het Tibetaanse volk in de overgang van de dertiende naar de veertiende Dalai Lama en dit door de ogen van die laatste zelf. Het geeft een heel eigen cachet aan de prent. Vooral het menselijke aspect wordt hierdoor stevig in de verf gezet. Je wordt bovendien gegrepen door de geweldloosheid van dit volk en zijn leider.

Eerder dan een politiek pamflet heeft Scorsese, jawel de man die zich anders zo inlaat met geweld (je zou kunnen stellen dat Raging Bull het dierlijke in de mens toont terwijl Kundun het goddelijke in de mens tot uiting brengt) en voor de rest een strenge katholieke opvoeding genoot, een stijlvol verhaal gebracht dat het Boeddhistisch gedachtengoed uitdraagt. In de marge daarvan wordt ook de Chinese invasie gecontextualiseerd waardoor de huidige situatie begrijpbaar wordt. Het is nooit de bedoeling geweest van scenariste Melissa Mathison dat je de bioscoop zou verlaten met de gedachte een bommetje op de Chinezen te werpen. Dit is een spirituele biografie. Sommige beelden behoeven geen woorden en grijpen je regelrecht naar de keel.

De vertolkingen van Kundun zijn voortreffelijk. Werken met zulke kleine kinderen en dan nog in een religieuse context is niet vanzelfsprekend. Bovendien zijn ook alle andere Tibetanen niet-professionele acteurs. Maar ja, Scorsese is nu ook niet van de minsten. Integendeel. Religie schijnt trouwens een van zijn stokpaardjes te zijn buiten zijn normale repertoire (Taxi Driver uit 1976 en meer recent Goodfellas uit 1990, Cape Fear uit 1991, The Age of Innocence uit 1993). The Last Tenptation of Christ lokte in 1988 een hele controverse uit in het Katholieke kamp.

Daarnaast moet het gezegd dat de muziek van de tot het Boeddhisme bekeerde Philip Glass de film maakt tot wat hij is. De magie en de spiritualeit van de muziek versterkt de film en doen de tijd voorbij glijden. Dat is ook de grote verdienste van dit schijnbaar weinig spannend verhaal. Je krijgt een portie geschiedenis zonder al te veel belerende kritiek of indoctrinerende verhaaltjes.

Het project Kundun veroorzaakte een aantal strafmaatregelen voor Hollywood. De Chinese regering gaf te kennen dat al die aandacht voor de Tibetaanse kwestie, producent Walt Disney zuur zal opbreken. Die mogen hun pretparken in de Volkrepubliek alvast vergeten. Maar de kracht die Kundun uitstraalt kunnen de Chinezen niet breken. Zonder het te willen verlaat je de zaal met een magisch gevoel.