Afgelopen week heeft de internationale filmwereld één van z'n grootste filmlegenden verloren. Akira Kurosawa, die in de jaren 50 voor het eerst de Japanse film in het internationale daglicht stelde, stierf zondag 6 september in Tokyo aan een hartaanval. En dat tijdens het Internationaal Filmfestival van Venetië, waar hij in 1951 de Gouden Leeuw wegkaapte voor Rashomon. Legenden sterven nooit zomaar. Ze sterven in stijl, en met een gevoel voor timing.
Kurosawa's leven was er een met veel obstakels. Enorme hoogtepunten wisselden af met diepe dalen. Maar deze in 1910 uit een samourai familie geboren gigant wist zich door alle ellende heen te slaan, en een filmografie bijeen te filmen waar de klassiekers elkaar voor de voeten lopen. Een oeuvre waarvan hedendaagse filmlegenden George Lucas, Steven Spielberg, Martin Scorsese en Francis Ford Coppola maar al te graag toegeven dat ze erdoor zijn beïnvloed. En het begon nochtans allemaal heel bescheiden toen Kurosawa reageerde op een advertentie van PCL (het latere Toho Studios) waarin men een regieassistent zocht. Gewoon, omdat hij als schilder z'n brood niet echt kon verdienen.
Na vijf jaar assistentschap onder Kajiro Yammamoto regisseerde hij zijn eerste langspeelfilm: Sugata Sanshiro, over een judo-kampioen. Het duurde echter nog tot 1948 dat hij met Drunken Angel eindelijk zijn eigen stijl vond. Het zou meteen ook het begin zijn van een van de belangrijkste acteur-regisseur teams. De vorig jaar overleden Toshiro Mifune, voor veel westerlingen dé belichaming van de Japanse samoerai, zou immers 16 maal samenwerken met de Sensei, tot een ruzie elkaar uiteendreef.
De grote internationale doorbraak kwam er in 1950 met het sublieme Rashomon dat een jaar later de oscar en de Gouden Leeuw in Venetië wegkaapte. De film, waarin we vier ooggetuigenissen te zien krijgen van een moord op een edelman, en de verkrachting van diens vrouw, is nog steeds nog steeds een schoolvoorbeeld in de relativiteit van de waarheid. Kurosawa werd meteen een begrip in het internationale filmlandschap, en er trouwesn voor de rest van zijn carrière een grotere populariteit genieten dan in zijn vlak, dan binnen de Japanse grenzen.
De gouden jaren die volgden werden rijkelijk gevuld met meesterwerken als Ikiru, The Seven Samourai (hermaakt als The Magnificent Seven), Throne of Blood, The Lower Depths, The Hidden Fortress The Bad Sleep Well, Yojimbo (hermaakt als A Fistful of Dollars), Sanjuro, High and Low en The Red Beard. The Hidden Fortress is trouwens een van de bronnen waarop George Lucas zich geïnspireerd heeft om een kleine sciencefictionfilm de filmgeschiedenis in te sturen.
Maar op het einde van de jaren 60 leken de vruchtbare jaren opgebruikt. Na negen dagen regie op de set van Tora! Tora! Tora! gaf hij er de brui aan vermits hij geen final cut kreeg, en zijn eerste kleurenfilm Dodeskaden uit 1969 was een commerciële flop. Hij begon gezondheidsproblemen te krijgen, en kon zich niet verzoenen met de commerciële toer die de rest van de Japanse ciname opging. In 1971 werd het hem allemaal teveel en poogde hij zelfmoord te plegen.
Vier jaar later leek het tij te keren, en kroop hij uit het diepe dal, met een nieuwe oscar, voor Dersu Uzala, als eerste wapenfeit. Ook het westen was hem niet vergeten, en in 1980 kreeg hij ruggesteun van 20th Century Fox (na aandringen van Lucas en Coppola) voor Kagemusha, waarvoor hij in Cannes de Palme d'Or in ontvangst mocht nemen. Zijn King Lear adaptatie Ran was in 1985 zelfs goed voor een oscarnominatie als regisseur, en een speciale prijs in Cannes. Het was meteen ook zijn laatste grote filmsucces, vermits zijn daaropvolgende films (Dreams, Rhapsody in August en Madadayo) nooit het peil haalden van weleer.
Vijf jaar later kreeg hij dan uiteindelijk derde oscar in de vorm van een lifetime achievement award. Om Japan van zijn meesterschap te overtuigen moest hij blijkbaar wel eerst sterven. Postuum zal hij immers als eerste regisseur het prestigieuze People's Honor Award toegekend krijgen. Zijn grootste onderscheidingen blijven echter zijn 30 films, die moeiteloos de tweede filmeeuw hebben gehaald.