SPECIAL EFFECTS IN FILM AND TV

Op het eerste gezicht ziet het nieuwe boek van Jake Hamilton, Special Effects in Film and Television er afgelikt uit. Veel grote gedetailleerde foto's, waarvan meteen opvalt dat ze uit vaak zeer recente films komen zoals The Fifth Element, Lost in Space, Hard Rain en The Borrowers. Maar 64 bladzijden zijn nu eenmaal snel opgevuld.

Het boek wordt uitgegeven door Dorling Kindersley Limited, waarmee de doelgroep van het boek meteen wordt afgelijnd: kinderen. En in dat opzicht is het boek wel aantrekkelijk. De foto's overheersen de tekst, zodat jonge lezers al snel een overzicht(je) krijgen van wat er in de fx-wereld zoal te rapen valt. Recente films als voorbeeldmateriaal gebruiken is dan ook een interessante commerciële zet.

Het boek overloopt enkele typische fx-onderverdelingen zoals miniaturen, matte paintings, stunts, computeranimatie, make-up en animatronics. Onderwerpen die vaak in twee bladzijden worden afgehandeld, en dus slechts een klein idee geven van de complexiteit van de techniek. Juist genoeg voor een introductie dus, maar wie al een zekere basiskennis heeft over speciale effecten zal zich eerder bekocht voelen. In minder dan een uur heb je het boek immers van voor tot achter gelezen, wat voor 18 dollar toch wel redelijk snel is.

Wie het boek met een zekere voorkennis openslaat, zal zich ook vaak moeten ergeren aan onnauwkeurigheden die (ongetwijfeld) vaak te wijten zijn aan de beknoptheid van de teksten, maar in bepaalde gevallen ook de kennis van de auteur in vraag stellen. Zo wordt iets te veel toegeschreven aan CGI, Computer Generated Imagery (of Images). Zo zegt de auteur langs zijn neus weg dat de beroemde veer waarmee Forrest Gump begint met deze relatief nieuwe techniek tot leven werd gebracht. Fout natuurlijk, vermits het hier wel degelijk om een echte veer gaat die wel met behulp van computers aan het beeld werd toegevoegd. Wanneer hij beweert dat wire-framing (sic) een nieuwe computer techniek is, dan weet je ook dat hij zelf niet goed beseft waar de klepel hangt.

Then a special software program is used to mold the dragon's muscles which will make it appear to move realistically, around the frame. Finally, 'Viewpaint' technology is used to paint the dragon on screen, giving it the computergenerated skin, bone, and flesh of a living, breathing creature. Ahum. Dan had hij even goed heel beknopt kunnen schrijven dat de draak in de computer werd gemaakt, zonder daarbij in een web van halve waarheden en oppervlakkigheden verstrikt te geraken.

Hier en daar perst hij er een mini-biografie tussen van regisseurs die een grote invloed gehad hebben op de fx-wereld. George Lucas, Steven Spielberg en James Cameron hier terugvinden is geen verrassing. Wanneer het op echte fx-technici aankomt slaat hij echter nogmaals de bal mis. Ray Harryhausen en Jim Henson weet hij nog juist te plaatsen, maar bij John Dykstra maakt hij toch wel een domme fout wanneer hij beweert dat Dykstra zijn eigen fx-firma heeft, Apogee. Als hij zijn huiswerk wat beter had gemaakt dan had hij toch moeten weten dat die firma al jaren geleden de deuren sloot. Twee andere legendes slopen via een foto in het boek, maar stop-motion gigant Phil Tippett (die succesvol meesprong op de computer-trein, kijk maar naar Starship Troopers) wordt enkel een technician genoemd, terwijl Carlo Rambaldi (E.T.) helemaal niet vermeld wordt. En dat terwijl onbekende acteurs uit bijvoorbeeld The Borrowers wel met naam genoemd worden. Het is en blijft toch een boek over speciale effecten?

Als introductie tot speciale effecten kan het boek (voor kinderen dan toch) interessant zijn, al krijg je in ons taalgebied natuurlijk wel een probleem met de taal. En voor die 18 dollar had je op z'n minst toch een kleine literatuurlijst verwacht waarmee je een echte fx-collectie kon starten.