THE TRUMAN SHOW

We kunnen echter met een gerust hart vertellen - en dit is tegenwoordig een uitzondering - dat The Truman Show ook tot de allerlaatste minuut het wachten waard was. Het is zo'n zeldzaam geval waarin al het aanwezige talent als een rijkelijk geoliede motor op elkaar inspeelt, en uit elkaar het allerbeste resultaat perst. De Australiër Peter Weir kreeg de ondankbare taak om de anders ontembare Carrey bij te sturen en, vooral, in bedwang te houden voor zijn eerste dramatische vertolking; iets dat hij jaren geleden ook deed met Robin Williams (Dead Poets Society) en er meteen een lading oscarbeeldjes voor in ontvangst nam. Het resultaat is het rakend portret van een man die zijn wereld ziet instorten, zonder daarbij de lichte, soms surreële toon van de film uit het oog te verliezen.

Het verhaal, dat van de veelbelovende Andrew Niccol (Gattaca), speelt in op een gevoel dat we allemaal wel eens ondergaan, de vage indruk dat je het proefkonijn bent in een experiment, dat je de enige echte persoon bent in een wereld vol acteurs. Ook bekend, of juist niet, onder de naam solipsisme. Voor we dieper ingaan op de meesterlijke plot van de film willen we even de lezers waarschuwen dat in de nu volgende gecursiveerde paragrafen een aantal gevoelige details worden prijsgegeven die sommigen misschien liever niet weten.

We maken kennis met Truman Burbank, een brave, doodnormale kerel met een doodnormaal leventje, een doodnormale baan als verzekeringsagent en een doodnormale echtgenote Meryl in het paradijselijke stadje Seahaven. Na enkele op zijn minst eigenaardige voorvallen (een studiolamp valt pardoes op zijn oprit, een koppige regenwolk volgt Truman tijdens een strandwandeling en de autoradio ontvangt een GSM-signaal dat uitvoerig Trumans autoroute beschrijft), kweekt Truman een sterk gevoel van solipsisme. Hij vermoed dat er iets niet pluis is met zijn leven, maar kan niet goed uitmaken wat dat precies is.

De kijker krijgt de rol van gluurder toegewezen en leert dat Truman (klinkt niet toevallig als True Man) onbewust de hoofdrolspeler is in een live-televisieprogramma dat 24 uur op 24 draait. Het hele stadje Seaheaven is effectief de grootste overdekte studio ter wereld, inclusief artificiële hemellichamen en klimaat. Het verklaart ook waarom Truman nog nooit Seahaven heeft verlaten. Iedere keer hij dat probeert, wordt er iets bedacht om hem dat onmogelijk te maken (van verkeersopstoppingen tot nucleaire rampen). Zijn hele leven wordt gevolgd aan de hand van 5000 verborgen camera's, en alle mensen in zijn leven, tot zijn mediageile vrouw toe, zijn acteurs. Het hele project wordt geleid door Christof, een vaderfiguur met hoogheidswaanzin. Verward door zijn emoties, en de zeer berekende reacties daarop vanwege zijn naasten, besluit Truman zijn instict te volgen en op zoek te gaan naar de waarheid. Een waarheid die zijn hele bestaan aan stukken zal scheuren.

Voor een film met een dergelijke rechtlijnige plot zitten er verrassend veel boodschappen in het verhaal verweven. De prent nodigt de kijker uit kritisch na te denken over de macht van media en adverteerders, de obsceniteit van reality-TV, het vraagstuk privacy en zelfs het bestaan van een opperwezen. Voorwaar diepgaand materiaal, dat echter niet je strot wordt ingeramd. Neem even gemakkelijk de film voor wat hij aan de oppervlakte is, een licht surrealistisch portret over een onschuldige kerel uit de Forest Gump-familie die het opneemt tegen een geweldige overmacht. Een feel-good movie met een boodschap, zeg maar.

Wanneer The Truman Show tijdens het zomerseizoen in première ging in Amerika, werd er voor de eerste keer dit jaar voorzichtig over oscars gespeculeerd. Nu we onder andere Saving Private Ryan achter de kiezen hebben, wordt de kans kleiner dat de Truman Show veel goud zal in de wacht slepen in maart. Uiteindelijk is Jim Carrey nog te groen achter de oren in dit genre om bekroond te worden door de Academy. Dat hij al dat goud echter verdient, daar bestaat geen twijfel over. The Truman Show is simpelweg één van de beste films die u dit jaar te zien zal krijgen.