SOUNDTRACK: MULAN

Loempia met Disneysaus

Toen in 1997, na vier keer op een rij de oscar gewonnen te hebben, componist Alan Menken voor het eerst naast het felbegeerde gouden beeldje voor beste score greep en verslagen werd door Rachel Portman, gingen de Disneybonzen zonder veel meedogen tewerk: Menken, die net de score voor Hercules had gepend, werd bedankt voor bewezen diensten en Portman kreeg zijn baan aangeboden.

Haar eerste Disneyscore schreef Portman voor het direct-to-video-vervolg op Beauty and the Beast, Belle's Christmas. Vervolgens werd haar Mulan aangeboden, de verfilming van een Chinees volksverhaal. Maar toen werd Portman halverwege de productie zwanger en moest snel op zoek worden gegaan naar een vervanger. Wie zou de score schrijven voor Mulan? Hans Zimmer, die een wereldsucces scoorde met zijn muziek voor The Lion King, hoorde niet langer tot de opties, aangezien hij het jaar tevoren door Spielberg was aangesteld als hoofd van de muziekafdeling van Dreamworks en zelf de score aan het schrijven was voor Dreamworks' paradepaardje Prince of Egypt. John Williams was de tweede keuze: alhoewel hij nog nooit eerder de muziek voor een animatiefilm had gecomponeerd (op een kleine, geanimeerde sequentie in de eerste Jurassic Parkfilm na), was er geen twijfel dat hij uitstekend voor de taak geschikt was. Hij bedankte echter vriendelijk voor het aanbod: hij had het te druk met Spielbergprojecten Amistad en Saving Private Ryan.

Wie John Williams zegt, denkt ook meteen aan Jerry Goldsmith, die andere ongekroonde koning van de filmmuziek. Goldsmith had het even druk als Williams, maar ging wel in op het aanbod: aangezien hij sneller scores schrijft dan anderen er naar kunnen luisteren, kon hij ook Mulan er nog wel bijnemen. Het zou overigens niet de eerste keer zijn dat Goldsmith de muziek zou schrijven voor een animatiefilm: zo'n vijftien jaar geleden, in 1982, schreef hij al eens een fraaie score voor Don Bluths miskende meesterwerkje The Secret of NIMH. Toen kreeg hij niet alleen de kans om een ietwat modernistische, donkere score te schrijven, maar ook om de songs te componeren. Voor Mulan werd hij echter alleen maar ingehuurd om voor de instrumentale achtergrondmuziek te zorgen. De liedjes waren al geschreven, door popmuzikant Matthew Wilder en tekstschrijver David Zippel.

Waar Disney Matthew Wilder vandaan heeft gehaald mag God weten: zowat het enige wat de man op zijn ceevee kan schrijven is het bescheiden new wave-hitje Break My Stride uit 1983. Als producent was hij verantwoordelijk voor het succes van No Doubts multiplatina-album Tragic Kingdom; als backgroundsinger valt hij te horen op albums van onder andere Rickie Lee Jones, Robbie Dupree en Bette Midler. Voor het eerst in vijftien jaar componeerde Wilder weer een aantal songs bij mekaar, vijf in totaal, op tekst van David Zippel, die eerder al liedjesteksten schreef voor The Swann Princess en Hercules.

De songs die het duo voor Mulan schreef zijn adequaat, maar echt origineel zal niemand ze noemen. Hoewel de setting van de film China is, is dat aan de songs nauwelijks te horen. Voor de goede orde weerklinkt hier en daar wel eens een Chinese fluit of wat oosters slagwerk, maar de toonaarden en melodieën zijn duidelijk westers in klank en opbouw. Bovendien zijn drums en zelfs elektrische gitaren nooit ver weg: dit maakt de liedjes een stuk top-40-gevoeliger dan de Broadwaystijl showstoppers en ballads die Menken de afgelopen voor films als Hercules, The Hunchback of Notre Dame, Pocahontas, Aladdin, Beauty and the Beast en The Little Mermaid componeerde. Omdat er, in tegenstelling tot de vorige Disneyfilms, geen openingslied is, opent de soundtrack alles behalve indrukwekkend met Honor to Us All, een vrij saai liedje waarin Mulan door de vrouwen in haar familie wordt duidelijk gemaakt hoe meisjes zich dienen te gedragen: door het huishouden te doen, voor de kinderen te zorgen en hun man te behagen. De zangstem van Mulan is die van Lea Salonga, de originele Miss Saigon, die ook al te horen viel als Princess Jasmine op de soundtrack van Aladdin. Ze krijgt haar solomoment in Reflection, een rustige, reflexieve song, waarin Mulan mijmert over haar toekomst.

In het leger wordt van jongens mannen gemaakt. Dat wordt duidelijk gemaakt in I'll Make a Man Out of You, een aanstekelijke song met een pompend ritme en zware, viriele background vocals. Donny Osmond klinkt verbazingwekkend on-Disney en de hele song heeft een soort van jaren tachtig-feel, maar de scène waarin hij wordt gebruikt is flitsend gemonteerd en is één van de hoogtepunten van de film. Liedjescomponist Matthew Wilder maakt met Mulan tegelijk ook zijn acteerdebuut. Samen met Harvey Fierstein, James Hong, Lea Salonga en Jerry Tondo zingt hij er lustig op los in de vrolijke showstopper A Girl Worth Fighting For, een song waarmee de soldaten uit het Chinese leger, op weg naar de Hunnen, zich moed inzingen. Stevie Wonder zingt tot slot het verbazingwekkend kitscherige liedje True to Your Heart, gevolgd door melige popversie van Reflection, gezongen door de schier onbekende Christina Aguilera.

Al bij al maakt Disney geen al te beste beurt met de songs op de soundtrack. Geen Colors of the Wind, geen Circle of Life, geen Be Our Guest op deze cd. Het instrumentale gedeelte van de soundtrack begint met een orkestrale suite van drie van de liedjes, gearrangeerd door Alexander Courage. Daarna volgt een goeie twintig minuten originele score van Jerry Goldsmith.

Gelukkig heeft ook Goldsmith beseft dat het thematisch materiaal dat Wilder met zijn songs bij mekaar had gepend, vrij schraal was. Goldsmith vermijdt dus waar hij kan om gebruik te maken van de melodieën uit de liedjes. Hiermee maakt hij dezelfde beslissing als Hans Zimmer deed voor The Lion King. Terwijl de Disneyscores van Alan Menken steevast hoofdzakelijk instrumentale arrangementen waren van de melodieën en thema's die hij voor de liedjes had gecomponeerd, schreven zowel Zimmer als Goldsmith eigen thema's voor hun film. Goldsmiths score bevat verbazingwekkend veel elektronisch materiaal. De geluidseffecten die hij in de jaren tachtig zo vaak gebruikte bij Dante-scores als Gremlins en Explorers, vallen ook hier te beluisteren. De ritmes zijn speels en Goldsmith maakt dankbaar gebruik van het grote orkest. Voor de romantische momenten valt Goldsmith terug op de suikerzoete, van een overdosis aan violen voorziene stijl die hij ook al gebruikte voor scores als Rudy and Powder.

Bij het beluisteren van de score vallen twee zaken meteen op: de muziek klinkt als filmmuziek en niet zozeer als tekenfilmmuziek. Goldsmith heeft Mulan gescoord met de scoop van een gewone film en zich weinig aangetrokken van het hogere ritme. Hierdoor wint de film aan episch perspectief en de muziek aan beluisterbaarheid. Bovendien is snel hoorbaar dat wat Goldsmith aan thematisch materiaal aandraagt vooral motieven zijn, en geen echte uitgewerkte thema's. Ergens is dat vanzelfsprekend: als Goldsmith ook nog eens eigen thema's voor alle belangrijke personages zou hebben gecomponeerd, dan zou je een overdaad krijgen aan thematisch materiaal. De orkestraties van Alexander Morton zorgen hier en daar voor een oosters tintje, al hoewel ook Goldsmith het vooral bij grote toonladders houdt.

Het indrukwekkendst is Goldsmiths muziek in de wervelende oorlogspassages. Het zevennotig motief dat hij voor de Hunnen heeft gecomponeerd komt regelmatig terug en wordt als een spiraal uitgewerkt: steeds sneller, steeds hoger en met steeds meer lagen instrumenten. Dit motief valt te horen aan het begin van de Mulan Suite en opent ook Mulan's Decision, het hoogtepunt van de scoretracks op de cd.

De soundtrack van Mulan stelt eerder teleur: de liedjes zijn zowel muzikaal als tekstueel minder sterk als de songs uit eerdere Disneyfilms en de score lijkt wat aan coherentie te missen, ook al omdat de muziek niet gebaseerd is op de thema's van de songs. Hoewel de film ongetwijfeld beter is dan de miskleun die Disney vorig jaar neerzette met Hercules, heeft Disney sinds The Hunchback of Notre Dame nog maar weinig vette jaren gekend wat betreft de muziek. Mark Mancina, die onlangs één van de mooiste scores van 1998 neerpende voor Return to Paradise, en Phil Collins hebben een zware taak voor de boeg: met de muziek voor Tarzan, de Disneyfilm voor 1999, hun minder geslaagde voorgangers doen vergeten.