WHAT DREAMS MAY COME

Nogmaals het hiernamaals

In elk filmjaar kan je een aantal thema's terugvinden. Gaande van kleine details tot hele genres, berusten deze thema's soms op toeval, soms beantwoorden ze een globale smeekbede, en vaak worden ze gewoon gedraaid uit financiële overwegingen. Eén van de thema's van dit jaar, zo blijkt nu, is dat van dood en hiernamaals.

Misschien zit de eeuwige zondebok - het millennium - er voor iets tussen, maar toeval lijkt ons in dit geval het meest voor de hand liggen. Vergelijk City of Angels, What Dreams May Come en binnenkort Meet Joe Black en Jack Frost. Wat hebben ze met elkaar gemeen? De dood en wat erna komt, en meer bepaald de dood als gevolg van een verkeersongeluk. In elk van deze films sterven de hoofdpersonages als gevolg van gewelddadig auto-ongeval.

Chris Nielsen heeft alles wat het leven de moeite waard maakt: Annie, zijn fantastische echtgenote, twee gezonde spruiten en succes in het professionele leven. Het noodlot slaat toe wanneer zijn beide kinderen in het verkeer om het leven komen. De levenskracht wordt onherstelbaar hard uit Annie en Chris gerukt, maar op de ene of de andere manier trekt het duo zich aan elkaar op en gaat door met het leven. Tot, vier jaar later, het noodlot voor de tweede keer toeslaat: ditmaal is het Chris, die in een verkeersongeval het leven geeft. Hij wordt stap per stap naar de hemel geleid door zijn gids Albert. De hemel, een zeer eng begrip voor wat Chris te wachten te staat, is een plek, of beter een staat, waarin alles kan. De hemel is wat je wil dat ze is. Voor Chris is dat de schilderijen van Annie, die hij heeft achtergelaten op de aarde. Chris kan echter maar moeilijk aarden in een realiteit zonder zijn soulmate . Wanneer hij hoort dat Annie zelfmoord pleegde en zich daarom in de hel bevindt, beslist Chris om haar daar persoonlijk uit te gaan bevrijden.

Een uniek gegeven dat aan de hand van verbluffende visuals in beeld wordt gebracht. Laat het duidelijk zijn dat een film als What Dreams May Come (drie keer raden hoe de porno spoof van deze film gaat heten) een jaar of vijf geleden totaal uitgesloten was. Tegenwoordig kan het, al zien we veel te vaak prenten waar het verhaal op de achtergrond terecht komt in het voordeel van special effects. In het geval van What Dreams May Come is dat niet het geval. Nieuwzeelandse regisseur Vincent Ward, altijd al berucht om zijn visueel talent (The Navigator, Map of the Human Heart; hij was even ook in de running voor Alien3) gebruikt CGI om hemelse en helse landschappen uit te beelden. Hoewel deze vistas vrijwel een personage in de film vormen, staan ze niet in de weg van het liefdesverhaal. Dit stelt misschien niet zo bijster veel voor, maar verdorie, je moet toch maar lef hebben om dat trachten uit te beelden.

En ze mogen gezien worden. Vooral de olieverf-taferelen van Chris zijn adembenemend mooi. Maar ook de Bosch-geïnspireerde helse visioenen - hel is een plek voor mensen die niet weten dat ze dood zijn - zijn het zien meer dan waard. Het gezicht van een film is nog slechts beperkt door de menselijke fantasie, en What Dreams May Come gaat wat dat betreft tot op het bot. Soms is wat we te zien krijgen bijbels, soms is het artistiek, soms is het kitscherig. Maar het is immer rijk aan verbeelding.

Films waarin de hemel in de weg staat van een onsterfelijke liefde tussen twee mensen zijn niet nieuw. Vooral Always en het meer obscure Made In Heaven liggen voor de hand. Het is duidelijk dat Ward beide films uitgebreid bestudeerde als huiswerk voor zijn 85 miljoen dollar dure productie. De gids Albert die Chris helpt zijn eigen dood te aanvaarden is pure Hap uit Always, en het idee van een hemel die zich plooit naar wensen van haar bewonders stond al centraal in Made in Heaven (en in Star Trek Generations, trouwens).

De basis voor het scenario kan gezocht worden in de gelijknamige roman van Richard Matheson, een befaamde SF-auteur van onder andere The Martian Chronicles, I Am Legend en The Incredible Shrinking Man. Wij hebben het bronmateriaal nooit gelezen en stellen ons daarom ook de volgende vraag. Voor een film die zoveel hooi op zijn vork neemt, die zo diep tracht te gaan en die zo waarachtig wil zijn in zijn boodschap is de resolutie teleurstellend zwak - een soort van deus ex machina om toch maar koste wat het kost een happy end uit de hoge hoed te toveren. Is dit de finale die Matheson in zijn boek beschreef of is het de obligate tussenkomst van Hollywood, kwestie van de bankrekening wat aan te spekken?

Wat er ook van zij, What Dreams May Come is, hoewel verre van perfect, het bekijken meer dan waard. Het is een prent die een mooie boodschap tracht te vertellen en daar misschien niet altijd in slaagt, maar die ondertussen wel ontelbare prachtige visuele schouwspelen inlepelt. Je kan het maar gehad hebben.

Titel: What Dreams May Come
Genre: Fantasy-drama
Speelduur: 1u53
Regisseur: Vincent Ward
Acteurs: Robin Williams, Annabella Sciorra, Cuba Gooding Jr., Max Von Sydow